Door Marja Kingma
Aangezwengeld door de Black Lives Matter-protesten en met de buste van de ‘foute’ oprichter Hans Sloane als apotheose moe(s)t bij de British Library het roer om. Over het plan voor meer aandacht voor openheid en inclusiviteit.
Informatieprofessionals laten zich vaak voorstaan op hun imago van openheid, laagdrempeligheid en vriendelijkheid. En op het beeld dat ze zich het vuur uit de sloffen lopen voor iedere gebruiker, wie dit ook is. Maar klopt dit eigenlijk wel? Hoe zit het werkelijk met onze interne praktijken, met de omgang met onze eigen mensen, met onze normen en waarden en hun toepassing in de praktijk, en met onze collecties, catalogi en interpretatiepanelen? Sinds de Black Lives Matter-protesten zijn we daar wat anders naar gaan kijken en blijken die openheid en inclusiviteit toch tegen te vallen.
De British Library (BL) en andere erfgoedinstellingen in het Verenigd Koninkrijk lijden alle aan ondervertegenwoordiging van mensen uit de BAME (Black, Asian and Minority Ethnic)-gemeenschap. Behalve in de lagere functies kom je bijna geen BAME-lid tegen in het hoger management, en ook niet als collectiespecialist. Dit leidt ertoe dat interpretaties van collecties sterk ‘wit’ zijn gekleurd.
Oprichter van zijn voetstuk
Neem Hans Sloane (1660-1753), de Schotse arts, botanicus en verzamelaar. Bij zijn dood schonk hij zijn privéverzameling van objecten en zijn bibliotheek aan de natie. Die verzameling vulde letterlijk een museum: het British Museum. Sinds ik bij de BL werk heb ik Sloane bewonderd. Hij had een neus voor zeldzame boeken, die zich vanaf de oprichting in de bibliotheek bevinden. Maar wat blijkt? Hij bekostigde zijn verzamelhobby met het fortuin dat zijn vrouw vergaarde op de plantages van Jamaica, dus door slavenarbeid.
En zo viel Sloane van zijn voetstuk, letterlijk en figuurlijk. Na de protesten van Black Lives Matter verhuisde het British Museum Sloanes buste naar een minder prominente plek. Ook werd de term ‘slave owner’ aan het informatiebordje toegevoegd. Gelijksoortige objecten die rond de buste staan, zijn tevens van aanvullende informatie voorzien.
Niet meer zwijgen
De British Library heeft een afgietsel van de buste van Sloane in de hal hangen, naast de bustes van de drie andere grondleggers van de collecties, waaronder de vermaarde botanicus Joseph Banks (1743-1820). Ook hij blijkt een problematisch verleden te hebben. Banks zou meerdere Maori’s hebben doodgeschoten toen hij met James Cook op een eiland bij Nieuw-Zeeland aankwam. Tot nu toe zweeg de Library over dit soort negatieve aspecten, maar daar komt nu verandering in. Volgend op de Black Lives Matter-protesten beloofde de BL publiekelijk ernaar te streven ‘een antiracistische organisatie’ te worden. Wat dit concreet inhoudt, moet in de komende jaren duidelijk worden.
Een paar stappen zijn al gezet. Onder de bustes van de grondleggers van de collecties (buiten Koning George III die voor de King’s Tower staat) bevindt zich nu een groot informatiepaneel dat probeert een meer diverse interpretatie te geven van de mannen in de hal. Naast de gebruikelijke informatie over wat zij voor de Library hebben betekend, zijn de gezichtspunten opgenomen van collega’s die banden hadden met de gebieden waar de heren actief waren. Deze inzichten zijn minder juichend, en daarmee geven ze een completer perspectief op de grondleggers van het British Museum en de British Library. De geschiedenis wordt daar alleen maar rijker van.
Ondervertegenwoordigd in management
Met het plaatsen van een informatiepaneel ben je er natuurlijk nog lang niet. Als tweede stap besloot de Library om de twee voorzitters van het BAME Staff Network op te nemen in het Senior Leadership Team (SLT) van de bibliotheek. Het BAME Staff Network is een aantal jaren geleden opgezet om de belangen van de BAME-gemeenschap in alle lagen en aspecten van de BL te bevorderen en om een positieve cultuur rondom gelijkheid, diversiteit en inclusiviteit te creëren. Het zet zich in voor een representatiever werkkader met betere carrièreperspectieven en moet een veilige plek zijn waar iedereen ideeën en ervaringen kan uitwisselen. Het BAME Staff Network werkt samen met collectieteams en andere afdelingen op het gebied van tentoonstellingen en evenementen, en bij de promotie van de collecties. Het zijn de medewerkers zelf die de groep leiden.
Anti-Racism Project
De derde en meest ingrijpende stap is het Anti-Racism Project (ARP), opgezet om de BL-organisatie door te lichten en vervolgens een Anti-Racism Action Plan te ontwikkelen, zodat de bibliotheek daadwerkelijk een antiracistische organisatie kan worden. Een aantal werkgroepen zal alle aspecten van de organisatie langs de (anti)racistische meetlat leggen – van collecties, catalogi, het gedrag van mensen, normen en waarden en beleidsstukken tot de relatie met het publiek, met gebruikers en met collega-organisaties. Gebaseerd op die analyse zullen de werkgroepen voorstellen formuleren die verwerkt zullen worden in het actieplan. Dat plan moet dan in drie jaar tijd worden uitgevoerd.
De Steering Group zal het project begeleiden. Een sleutelstrategie is inclusiviteit, ook in het project zelf. Er zijn negentig medewerkers uit alle geledingen van de Library actief bij betrokken. Daarom duurde het enkele maanden voordat de structuur van het project was opgezet. Het zal werken volgens de gebruikelijke principes en processen van projectmanagement en het zal evidence-based zijn. Uiteraard werken het ARP en het BAME Staff Network hierin nauw samen.
De werkgroepen zullen zich buigen over vragen als:
- Zijn de vacaturebeschrijvingen in het recruteringsproces zodanig geschreven dat BAME-leden gestimuleerd worden om te solliciteren?
- Zijn de gebouwen uitnodigend genoeg naar mensen met een BAME-achtergrond?
- Worden standpunten of visies uit de BAME-gemeenschap voldoende meegenomen in de verhalen die de BL over zichzelf vertelt?
- Vertoont het taalgebruik in catalogusrecords racistische ideeën, in het bijzonder uit de koloniale periode? Zo ja, hoe kan dit worden aangepast?
In 2024 zullen we zien of er voor minderheden daadwerkelijk iets is verbeterd. Persoonlijk ben ik benieuwd of het actieplan tevens een blauwdruk zal zijn voor het verbeteren van de positie van vrouwen en van mensen met een beperking.
Marja Kingma is curator Nederlandstalige Collecties bij de British Library.
Deze bijdrage komt uit IP #3/2021. Het hele nummer kun je hier lezen.