Door: Marietje Schaake
De komende twee jaar staan er in Europa en de VS alleen al meer dan twintig verkiezingen op de agenda.
Er wordt een nieuw Europees Parlement gekozen in 2019, en wellicht een nieuwe president in de Verenigde Staten. Maar niet alleen de toekomst van president Trump is spannend, er staat veel meer op het spel.
Van het registreren van stemmers tot het tellen van resultaten: onderdelen van verkiezingen zijn steeds vaker digitaal. Uit onderzoek van het IDEA-instituut blijkt dat in krap elf procent van alle verkiezingsprocessen geen technologie gebruikt wordt. Maar versterkt of verzwakt dat nu juist de organisatie van verkiezingen? Verkleint of vergroot het de kans op manipulatie?
In de jaren negentig en aan het begin van deze eeuw leek technologie het antwoord op alles waar mensen fouten konden maken. Van het opsporen van terroristen tot het verbeteren van de gezondheidszorg. Ook het verkiezingsproces ontsnapte niet aan die redenering. Frauderen met papieren stembiljetten? Mensen die drie keer stemmen? Als technologie de mens verving, zouden dergelijke misdragingen niet meer mogelijk zijn.
De Amerikaanse presidentsverkiezingen prikten deze techbubbel definitief door. Natuurlijk kan technologie net zo makkelijk misbruikt worden om verkiezingen te manipuleren. Geautomatiseerde bots en trollen creëren de illusie van een boze massa die niet hoeft te bestaan. Desinformatie vindt makkelijker haar weg online. En ook een cijfertje voor de komma veranderen in een Excel-bestand kan in theorie de uitslag definitief beïnvloeden.
Maar behalve desinformatie of typefouten spelen er andere concrete, digitale dreigingen. Rusland probeerde in 2016 de elektronische stemsystemen in 21 Amerikaanse staten te hacken. Tijdens de Franse presidentsverkiezingen werd En Marche, de politieke partij van president Macron, gehacked – en lagen alle e-mailgeheimen van Macron, evenals die van Clinton, op straat.
Die twintig verkiezingen zijn dus twintig potentiële kansen om een van onze belangrijkste democratische processen te dwarsbomen. Wat moeten we doen? De eerste optie is om net als Nederland eieren voor ons geld te kiezen, en gewoon allemaal met pen en papier te gaan stemmen. Een andere optie is om volop in te zetten op veiligere technologie. Stemmen via blockchain? Het Russische cybersecuritybedrijf Kaspersky stelde recent bijvoorbeeld Polys voor, ‘de missing link om een effectief en veilig online voting systeem te creëren’, een blockchainoplossing. Maar ja, welk bedrijf werd er nu juist van beschuldigd door de Amerikaanse en Nederlandse regering samen te werken met de Russische inlichtingendiensten? Inderdaad, Kaspersky. Technologie alleen is nooit een vervanger voor vertrouwen van mensen in hun democratie.
Marietje Schaake is Europarlementariër voor D66 sinds 2009.
Deze bijdrage komt uit IP nr. 5 / 2018. Het gehele nummer kun je hier lezen.