Stel, je wilt als erfgoedinstelling iets met virtual of augmented reality. Wat is er dan mogelijk en wie kun je benaderen? Andersom speelt die vraag ook bij de makers. Het Fieldlab Virtual Worlds brengt beide partijen samen.
Door: Patricia Alkhoven
Musea zetten tegenwoordig sterk in op zowel beleving als de ‘onderdompeling’ van de bezoeker in een virtuele omgeving (immersie in virtual reality-taal). Dat laatste kan bijvoorbeeld met een VR-bril of met augmented reality, waarbij er een visuele ‘laag’ over de werkelijkheid op telefoon of tablet komt.
Terwijl VR inmiddels op grote schaal wordt toegepast binnen bijna alle kennisgebieden, groeit binnen de erfgoedsector de interesse om met VR erfgoedcollecties op een innovatieve, participerende en aansprekende wijze te presenteren aan het publiek. Er zijn echter nog weinig uitgewerkte casestudies.
Fieldlab Virtual Worlds
Waar de grote erfgoedinstellingen meestal voldoende expertise en middelen hebben om zelf in zee te gaan met VR-bedrijven, stuiten de kleinere vaak op problemen: weinig ervaring met VR/AR, weinig mankracht én het materiaal moet al digitaal zijn of gemaakt kunnen worden.
Het Fieldlab Virtual Worlds (zie www.clicknl.nl/fieldlab-virtual-worlds/) richt zich daarom meer op de middelgrote en kleine erfgoedinstellingen. Dit initiatief is opgezet door het voormalig Netwerk Cultural Heritage en valt onder CLICKNL, het Topconsortium van de Creatieve Industrie.
Goed gematcht
Veel erfgoedinstellingen willen wel iets met VR/AR, maar weten niet wat er mogelijk is en welke VR/AR-maker ze kunnen benaderen. Op hun beurt hebben deze makers behoefte aan cases die ze kunnen onderzoeken en uitwerken. Vanuit het Fieldlab worden er daarom matchmakingsbijeenkomsten opgezet, waarin erfgoedinstellingen hun VR/AR-droom presenteren en de makers laten zien wat ze kunnen.
De bedoeling is dat beide partijen gaan samenwerken via de calls voor projecten vanuit het Fieldlab. Er is per project tienduizend euro beschikbaar. In zo’n klein project, dat een proof-of-concept oplevert, kan de haalbaarheid en werkwijze getest worden. Daarnaast leren beide partijen met elkaar samen te werken. Bij elk project is ook een kennisinstelling betrokken.
De eerste call voor projecten in oktober 2017 leverde veertien aanvragen op. Zes finalisten mochten tijdens de VRdays Europe 2017 hun project pitchen in een spannende ‘Dragon’s Den’. Een onafhankelijke jury honoreerde twee projecten.
Winnaars
Een van de winnaars was Rembrandt Privé, een project van het Stadsarchief Amsterdam en ontwerpbureau Synergique. Het project gaat over de archiefstukken over Rembrandt die lastig leesbaar zijn in oud-Nederlands. Met AR ‘maak je een reis door het leven van Rembrandt’ en wordt de inhoud van die brieven tot leven gewekt. Daardoor krijg je een veel indringender beeld van de inhoud en betekenis van de documenten. Dit wordt op een tentoonstelling later dit jaar getoond en daarna via de website van het Stadsarchief Amsterdam behouden.
Het andere gehonoreerde project heet Time Windows en betreft een samenwerking tussen onder meer het Rijksmuseum van Oudheden en Novitas Heritage. Time Windows wil via pop-up escapegames vensters op de geschiedenis openen. Hiervoor wordt een combinatie van gamification en virtual reality toegepast.
De tweede en laatste call sloot op 15 mei. Op 28 juni worden de drie nieuwe winnaars bekendgemaakt.
Netwerk
Via de bijeenkomsten van het Fieldlab Virtual Worlds is er inmiddels een aanzienlijk netwerk opgebouwd. Zozeer zelfs dat er nu wordt gewerkt aan het opzetten van een publiek-private samenwerking met VR/AR-makers, erfgoedpartijen en kennisinstellingen. De samenwerkingspartners zullen aandacht hebben voor maatschappelijke deelvragen als: hoe kan een collectie op vernieuwende wijze beleefbaar gemaakt worden met VR/AR? En: welke technologische en methodologische vraagstukken moeten opgelost worden voor optimale inzet in musea en archieven?
Patricia Alkhoven is coördinator Fieldlab Virtual Worlds bij het Meertens Instituut
Deze bijdrage komt uit IP nr. 5 / 2018. Het gehele nummer kun je hier lezen.