Op 18 september houdt Michelle Caswell een keynote op iPRES 2019, de internationale conferentie over digitale duurzaamheid, in Amsterdam. Ze is universitair hoofddocent Archival Studies aan de Universiteit van Californië en heeft een uitgesproken visie op haar vakgebied.
Door: Marcel Ras
‘Eeuwenlang is om verkeerde redenen het verkeerde materiaal in archieven opgeslagen. De dominante canon van de archieftheorie – dus zowel het collectiebeleid als het archiefwettelijke kader – is vooral gemaakt door witte mannen die zichzelf en hun besluiten profileren als neutraal in dienst van de macht. Het is tijd om dat recht te zetten in onze digitale wereld. Bij onze besluiten over wat we zouden moeten verzamelen, digitaliseren en bewaren, zou de nadruk moeten liggen op de behoeften van onderdrukte individuen en gemeenschappen.’
Aan het woord is Michelle Caswell. Ze werkt als universitair hoofddocent Archival Studies aan de afdeling Information Studies van de Universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA), waar ze ook een aanstelling heeft bij Asian American Studies. Ze geeft leiding aan het UCLA Community Archives Lab: ‘Samen met mijn team doe ik onderzoek naar manieren waarop onafhankelijke, zogeheten “identity-based memory organizations” de geschiedenis van minderheden vastleggen en vormgeven en anderen daar toegang toe geven. De nadruk van ons onderzoek ligt op beter inzicht geven in de affectieve, politieke en artistieke impact van die organisaties.’
Ook is Michelle medeoprichter van de South Asian American Digital Archive (SAADA). Dit is een ‘community-based’ archief over de geschiedenis van Amerikaanse immigranten uit India, Pakistan, Bangladesh, Nepal, Sri Lanka en andere diasporagemeenschappen uit de hele wereld. Dankzij onafhankelijke inspanningen vanuit achtergestelde gemeenschappen is het mogelijk om archiefmaterialen te verzamelen, te bewaren en toegankelijk te maken die de eigen geschiedenis documenteren buiten de reguliere archiefinstellingen om.
Wat heeft u ertoe bewogen om u op dit onderwerp te richten?
‘Als lid van de witte arbeidersklasse groeide ik op in het raciaal sterk verdeelde Chicago. De schoolbus bracht mij naar overwegend zwarte scholen, waar ik een fantastische politieke vorming heb gekregen. Tientallen jaren later, toen ik met mijn archiefonderzoek begon, was ik in wezen al een politiek overtuigd feministe en antiracistisch activiste. Toch zag ik mijzelf, mijn interesses en mijn moraal niet terug in het curriculum van de Master of Library & Information Science (MLIS) die ik deed. Toen ik zelf ging lesgeven, werd het steeds belangrijker voor mij om de dominante canon van archiefonderzoek om te buigen, om te voorkomen dat mijn eigen studenten zich vervreemd zouden voelen van het vak. Ik wilde ze het gevoel geven dat ze met hun werk voortborduren op een lange geschiedenis van diepgeworteld sociaal gerechtvaardigd activisme.’
Kunt u een voorbeeld geven van uw onderzoek?
‘Ik houd me al vijf jaar intensief bezig met “symbolische vernietiging” en hoe dat concept van toepassing is op archieven. Het begrip is afkomstig uit onderzoek naar feministische communicatie in de jaren zeventig van de vorige eeuw en heeft betrekking op de afwezigheid, ondervertegenwoordiging of verkeerde representatie van vrouwen in de mainstream media. Die symbolische vernietiging heb ik als uitgangspunt genomen voor verschillende eigen empirische onderzoeksprojecten. Die projecten gaan over manieren waarop archieven gekleurde en LHBTQ-gemeenschappen symbolisch vernietigen. Als gevolg hiervan zetten gemarginaliseerde gemeenschappen hun eigen onafhankelijke archieven op waarmee ze op een complexe, betekenisvolle en inhoudelijke manier vorm kunnen geven aan hun aanwezigheid en zich daarop kunnen bezinnen.’
Wat heeft uw onderzoek opgeleverd?
‘Op basis van gesprekken en focusgroepen met tientallen gebruikers, oprichters en medewerkers van community-based archieven ben ik in mijn onderzoek gekomen tot een drieledige structuur voor het beoordelen van het effect van dergelijke archieven op de desbetreffende individuen en gemeenschappen: ontologisch (waarbij leden van gemarginaliseerde gemeenschappen bevestigd krijgen: “Ik ben hier”); epistemologisch (waarbij leden van gemarginaliseerde gemeenschappen bevestigd krijgen: “Wij waren hier”) en maatschappelijk (waarbij leden van gemarginaliseerde gemeenschappen bevestigd krijgen: “Wij horen hier”). Maar op dit punt houdt mijn sociaalwetenschappelijk brein op met werken en neemt mijn humanistisch brein het over: van onderzoek naar de huidige situatie naar kritiek daarop en naar theorievorming over hoe het zou moeten zijn.’
De laatste tijd houdt u zich vooral bezig met het bekritiseren van de dominante canon van de archieftheorie en beschrijft u de koloniale, racistische en patriarchale wortels ervan.
‘Dat klopt. Waarom zouden we deze dominantie in stand moeten houden? Maar waar we voor moeten oppassen is dat we niet het spreekwoordelijke kind met het badwater weggooien. Bekende en reeds lang gehanteerde concepten uit archiefonderzoek, zoals bewijs en herkomst, zijn van groot belang en zijn ook van toepassing op onze huidige digitale wereld. Tegelijkertijd zijn al die concepten ook zeer omstreden, contextspecifiek en cultureel bepaald. We stellen ze al ruim tien jaar ter discussie, waardoor archiefonderzoek in mijn ogen een van de allerspannendste onderzoeksgebieden is.
Hoe maken u en uw studenten het verschil?
‘Ik probeer de MLIS-studenten in mijn colleges duidelijk te maken dat ze niet alleen moeten leren hoe archivering werkt, maar ook dat ze er kritiek op moeten leveren en nieuwe vormen ervan moeten bedenken. Ik vind het geweldig om te zien hoe oud-studenten het vak op verschillende manieren veranderen. Ze houden zich bezig met het bevorderen en organiseren van onderzoek rondom arbeidsvraagstukken, het ontwikkelen van antiracistische normen en het smeden van evenwichtige samenwerkingsverbanden met community-based archieven.’
Wat wilt u de bezoekers van iPRES 2019 meegeven?
‘Ik hoop dat ze bij het nemen van besluiten over digitale archivering goed rekening houden met de stem van de onderdrukten.’
iPRES 2019
Van 16 tot en met 20 september vindt de zestiende internationale conferentie over digitale duurzaamheid plaats in Amsterdam. Dit jaarlijks terugkerende evenement trekt professionals uit de hele wereld. iPRES wordt dit jaar georganiseerd door het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE) en heeft als centrale thema ‘Eye on the Horizon’.
Keynotes worden gegeven door Geert Lovink, oprichter en directeur van het Institute of Network Cultures, Bellingcat-oprichter Eliot Higgins en Michelle Caswell, universitair hoofddocent Archival Studies van de Universiteit van Californië (Los Angeles).
Vlak voordat dit nummer van IP naar de drukker ging, werd bekend dat iPRES 2019 uitverkocht is. Alle lezingen worden medio november in een digitale bundel gepubliceerd.
Lezing Michelle Caswell bij de UvA
Naast haar keynote tijdens iPRES op 18 september verzorgt Michelle Caswell op 16 september een lezing bij de Universiteit van Amsterdam. De lezing start om 16.15 uur; het onderwerp en de locatie worden nog bekendgemaakt. Er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. Geïnteresseerden kunnen zich vóór 9 september aanmelden via adekker@uva.nl.
Marcel Ras is Domeinmanager Digitaal Erfgoed Houdbaar bij het NDE en General Chair iPRES 2019 conference
Deze bijdrage komt uit IP nr. 6 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.