Door Anneke de Maat
Als promovendus en postdoc deed hij onderzoek in de bewegingswetenschappen, maar stapte over naar de IT – als onderzoeker werken vond hij nogal solitair. Nu helpt Niek van Ulzen als datasteward alweer vele jaren onderzoekers bij het FAIR maken van hun data. Zijn ambitie is om data uit verschillende bronnen uitwisselbaar en herbruikbaar te maken. ‘Het trekt me erg om zo betrokken te zijn bij de voorhoede van kennisontwikkeling.’
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Niek van Ulzen (43)
Opleiding: doctoraal en PhD in de bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam
Huidige functie: datasteward bij het KNMI, Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
Wordt blij van: multidisciplinair teamwork, sporten en zijn dochter van anderhalf
Ergert zich aan: veel gepraat, weinig actie
Inspiratiebron: open science en innovatief werken aan FAIR data
HOE BEN JE IN DIT VAK GEROLD?
‘Na mijn studie bewegingswetenschappen ben ik aan de VU gepromoveerd op een onderzoek naar bewegingssynchronisatie tussen personen. Hiervoor combineerde ik de bewegingswetenschappen met de sociale psychologie. Ik onderzocht of mensen die naast elkaar op een lopende band lopen met elkaar in de pas gaan lopen. Mensen worden naar elkaars ritme toegetrokken, maar hebben ook een eigen voorkeursritme waarnaar ze weer terugkeren, zo bleek. Na mijn PhD werkte ik twee jaar als postdoc in Italië. Maar werken als promovendus en postdoc vond ik nogal eenzaam. Daarom wilde ik daarna iets heel anders doen, buiten de wetenschap, en werd ik IT-consultant bij Transfer Solutions in Nederland.
Het eerste zaadje voor mijn interesse in datamanagement werd geplant met het project Basisregistratie Grootschalige Topografie dat ik samen met ProRail bij Transfer Solutions deed. Vroeger hadden gemeenten, provincies, ministeries en organisaties als ProRail en de waterschappen allemaal hun eigen kaarten, die soms verschillende informatie over de gebouwen, wegen en spoorlijnen bevatten. In dit project moesten alle organisaties hun data aanleveren om daarmee samen één grote digitale kaart te maken. Het was een grote data-integratieoperatie. Ik heb daar ervaren hoe je als team kunt samenwerken.
In 2015 solliciteerde ik op de functie programmamanager Sportonderzoek bij de faculteit Beweging, Sport en Voeding (BSV) van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). De manager vroeg toen of ik een deel van de tijd datasteward wilde zijn. Dat vond ik een mooie combinatie van weer met mijn vroegere vakgebied bezig zijn en de kennis van werken met data die ik als IT-consultant had opgedaan. Uiteindelijk ben ik volledig als datasteward gaan werken voor twee HvA-faculteiten: BSV en Gezondheid.’
WAT DEED JE ALS DATASTEWARD BIJ DE HVA?
‘Toen ik begon was de functie van datasteward voor mij en anderen nog nieuw, dus was het even zoeken. Samen met onderzoekmethodologen, andere datastewards en een privacyofficer heb ik een Open Science Support Desk voor drie HvA-faculteiten opgezet. We wilden zo zichtbaarder zijn en duidelijker maken voor onderzoekers met wat voor soort vragen ze bij ons terechtkonden. Dat samenwerken in een multidisciplinair team vond ik erg leuk. Door onze diensten te scharen onder de paraplu van open science konden we het belang van een transparante methodologische aanpak en van datamanagement beter over het voetlicht brengen bij onderzoekers. Het is belangrijk dat onderzoek controleerbaar en reproduceerbaar is, en door data te delen kun je de wetenschap versnellen. Dat zijn belangrijke drijfveren in mijn werk. Bij de HvA kreeg ik veel vragen over het plannen van datamanagement, het archiveren van data en hoe om te gaan met persoonsgegevens.’
WELKE COMPETENTIES MOET EEN DATASTEWARD HEBBEN EN WAT MAAKT DIT VAK LEUK?
‘Je moet verstand van IT en data hebben, én je goed kunnen inleven in wat belangrijk is voor de onderzoeker. Verder is het belangrijk dat je goed kunt analyseren en doorvragen, en dat je sterk bent in het eenduidig vastleggen van processen in richtlijnen, stappenplannen en beleid. Ik vind het leuk om onderzoekers van dienst te kunnen zijn en ik krijg veel mee van het nieuwste onderzoek.’
WAT DEED JE BIJ HET LEIDS UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM?
‘In 2021 werd ik FAIR datasteward bij het LUMC. Hier heb ik in een team gewerkt aan het implementeren van FAIR data, dus data die Findable, Accessible, Interoperable en Reusable zijn. We keken wat er nodig is om gezondheidsdata goed vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar voor ander onderzoek te maken. Ik was betrokken bij een project om data tussen ziekenhuizen in Nederland beter uitwisselbaar en herbruikbaar te maken. Als je wilt dat al die instellingen FAIR en met dezelfde formats en systemen gaan werken, heb je te maken met grote organisatorische en technische uitdagingen.’
WELKE TAKEN HEB JE NU ALS DATASTEWARD BIJ HET KNMI?
‘Ik ontwikkel beleid om de datastewards, onderzoekers en data-eigenaren van de KNMI-vakgroepen handvatten te bieden voor het FAIR maken van hun data. Daarnaast bouw ik aan een netwerk waarin de leden van de datastewardsvakgroep hun kennis kunnen delen. En ik buig me over de vraag hoe we de enorme stroom data die het KNMI verzamelt van begin tot eind gestructureerd en eenduidig kunnen vastleggen ofwel metadateren. Voor het implementeren van FAIR data zijn vooral linked data en semantische webtechnologie belangrijk – en dat echt goed doen is een grote uitdaging.
Dagelijks stroomt er een grote hoeveelheid data door het KNMI. Die data zijn direct en 24/7 beschikbaar als basis en referentie voor weersverwachtingen, klimaatscenario’s en adviezen. In het kader van de Wet open overheid (Woo) moeten we al die data open beschikbaar maken via ons KNMI Data Platform. We maken ook nog gebruik van data van andere organisaties, zoals Rijkswaterstaat, de luchtvaart en commerciële organisaties … Dat levert weer vragen op over de kwaliteit ervan en of je die data open kunt delen.’
WAT WAS EEN NIEUW INZICHT VOOR JOU DE AFGELOPEN JAREN?
‘Dat de semantiek van data zo belangrijk is voor de begrijpelijkheid en uitwisselbaarheid van data. Dit had ik me niet zo gerealiseerd voordat ik als datasteward begon. De data moeten begrijpelijk zijn voor mensen én machine readablezijn voor computers. Dat vraagt om heel nauwkeurige beschrijvingen van datasets en -producten. Waar komen de data vandaan en wat is er allemaal met die data gebeurd? En: als het over temperatuur gaat, hebben we het dan over de temperatuur van de mens of van de buitenlucht; waar en hoe – in Celsius of Fahrenheit – is die gemeten? Hoe je dat heel expliciet beschrijft in modellen vind ik erg interessant.’
HOE HOUD JE JE VAK BIJ?
‘Door het lezen van wetenschappelijke artikelen en door deel te nemen aan netwerkbijeenkomsten van het Dutch Techcentre Life Sciences en het National Coordination Point Research Data Management. Ook ga ik binnenkort naar het Open Science Festival.’
Anneke de Maat is freelance tekstschrijver en communicatieadviseur.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #6-2023. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.