Dagindeling ‘BI-dokter’ Joris Broeren: anesthesie én artificiële intelligentie

Door Judith Bouwels

Regelmatig hoort en leest Joris Broeren over de angst van collega-artsen dat artificiële intelligentie banen zal doen verdwijnen, maar dat is – in elk geval in hun situatie – niet nodig. En hij kan het weten: als anesthesioloog en chief data officer geeft Broeren mede vorm aan de data- en AI-strategie van het HagaZiekenhuis. ‘Als er een nieuw evenwicht ontstaat, waarbij AI is ontdaan van de hype, zal het zijn plek wel gaan vinden.’

WAT IS JOUW ROL BINNEN HET HAGAZIEKENHUIS?

‘Van huis uit ben ik anesthesioloog. Ik werk sinds vijftien jaar in die hoedanigheid in het HagaZiekenhuis in Den Haag, met als aandachtsgebied kinderanesthesie. ICT-gerelateerde zaken zijn altijd mijn hobby geweest. De laatste jaren heb ik me ook verdiept in dingen als deep learning (een van de vele methodes van machinaal leren gebaseerd op kunstmatige neurale netwerken, red.) en AI. Inmiddels combineer ik mijn functie van anesthesioloog met die van chief data officer. Dat wil zeggen dat ik de “BI-dokter” ben, waarbij BI staat voor business intelligence, maar dat ik ook mede vormgeef aan de data- en AI-strategie van het HagaZiekenhuis.’

WAT MAAKT DE COMBINATIE VAN DIE TWEE VAKKEN INTERESSANT?

‘Het contrast van specifiek met één patiënt bezig zijn tegenover het brede plaatje van data in het algemeen vind ik boeiend. Kunstmatige intelligentie is iets wat vrijwel iedereen spannend vindt. Het is daarom goed om meer inzicht te hebben in wat het daadwerkelijk kan en doet en hoe het werkt. Het werk van chief data officer geeft me het gevoel dat ik bezig ben in de voorhoede van zaken die op dit moment heel belangrijk zijn.’

WORDT ER DAN OOK EEN GROOT BEROEP OP JOU GEDAAN IN JE ROL VAN CHIEF DATA OFFICER?

‘Dat is nog groeiende. Wel lopen er steeds meer projecten in het ziekenhuis waarbij AI een rol speelt. Collega’s met vragen hierover komen in een vroeg of laat stadium bij mij terecht. Zelf zijn we ook nog hard aan het werk om de data- en AI-strategie vorm te geven. Op dit moment zit AI in het zogenoemde hypestadium. Je hoort vaak dat nieuwe strategieën de wereld gaan veranderen en dat alles beter wordt. Later komen negatieve kanten en de beperkingen ervan aan het licht, waardoor de technologie minder aandacht krijgt. Tot slot krijgt het vaak toch zijn uiteindelijke plaats in de maatschappij. Als voorbeeld neem ik internet: eind jaren negentig was iedereen er lyrisch over, daarna gingen heel veel internetgerelateerde zaken mis, en na een fase van doorontwikkeling kunnen we nu niet meer zonder internet. Artificiële intelligentie zit nu in die eerste fase; de piek in de hypecycle. In de komende paar jaar moet AI zich gaan bewijzen. Ik dénk dat mensen straks teleurgesteld zullen zijn, omdat de uitwerking kan tegenvallen. Als er daarna een nieuw evenwicht ontstaat, waarbij AI is ontdaan van de hype, zal het zijn plek wel gaan vinden.’

WAT VIND JE ZELF FASCINEREND AAN AI?

‘Het is vrij simpele wiskunde die de computer uitvoert, maar dan op een enorm complexe manier. AI in de vorm van chatbot ChatGPT heeft miljarden nodes (rekeneenheid binnen een neuraal netwerk, red.). Het programma moet voor ieder woord dat het voorspelt al die miljarden nodes verrekenen. Daar komt vaak iets uit wat je helemaal niet hebt zien aankomen. En dat vind ik fantastisch om te zien, vooral omdat de uitkomst behoorlijk accuraat is. Je zou AI kunnen vragen een afbeelding van een MRI te maken in de kunststijl van Van Gogh – een combinatie die niet eerder is gemaakt – en daar komt dan een resultaat uit. Dat is allemaal afkomstig uit al die miljarden data die AI heeft opgeslokt. Bizar! Kunstmatige intelligentie zal zeker voordelen bieden, maar er zullen ook nadelen aan zitten.’

WELKE NADELEN?

‘De ziekenhuiswereld buiten beschouwing gelaten: er zijn vakgebieden waarin mensen wél hun banen verliezen omdat ze overbodig worden, en voor wie geen alternatieven bestaan. Maar er is bijvoorbeeld ook angst dat mensen drones zullen bouwen met AI erin die ze kunnen loslaten op een land waarbij de drones zelf bepalen waar ze aanvallen. Waar ik persoonlijk het grootste risico in zie, is dat we totaal niet weten wat AI precies doet. Als AI wordt gebruikt in bijvoorbeeld de rechtspraak om vonnissen te controleren, kan die controle net zomin objectief zijn als wanneer een mens de controle uitvoert. AI is het resultaat van alle teksten die erin zijn gestopt door mensen, die ook fouten maken. Ook heeft AI geen dieper concept van een grote of kleine afwijking. Neem het voorbeeld van een tumor: AI kan bij screening een kleine tumor over het hoofd zien en diezelfde fout de keer erna opnieuw maken. De enige manier om dit op te lossen, is door nog (veel) meer plaatjes te laten zien en AI zo te trainen dat deze fouten niet meer worden gemaakt.’

WELKE PLEK ZOU AI UITEINDELIJK KUNNEN INNEMEN IN DE ZIEKENHUISWERELD?

‘Mijn voorspelling is dat AI vooral kan worden ingezet in expertsystemen (IT-systemen die systematisch data verzamelen, deze verrijken en adviezen genereren op basis van criteria, red). Bijvoorbeeld adviezen geven ten aanzien van behandelopties en dat soort zaken. Wat ik denk dat er veel zal gaan gebeuren, is dat een AI naast een – bijvoorbeeld – radioloog zit en dat ze samen controles uitvoeren. In plaats van twee radiologen in een kamer hoef je er dan maar één in te zetten. Ook kan AI worden gebruikt voor het toegankelijker maken van allerlei medische informatie. Patiënten zoeken nu veel zaken op via bijvoorbeeld Google, waarbij ze een groot gedeelte van de medische context missen. AI zou straks een vertaling kunnen maken van doktersadvies in combinatie met eigen vragen zonder dat zij de nuance mist die een zoekmachine als Google nu wel mist. Verder zou AI binnen de ziekenhuizen personeel kunnen ontlasten door een stuk statusvoering over te nemen, zoals het samenstellen van ontslagbrieven. AI zou zelfs per patiënt de hele route van statusvoering kunnen afleggen: status lezen, samenvatting schrijven en daarbij automatisch de bijbehorende verrichtingen en diagnose-behandelcombinatie (DBC)-codes plakken.’

WAT ZOUDEN POSITIEVE ONTWIKKELINGEN KUNNEN ZIJN VAN AI OP DE OK – JOUW WERKPLEK?

‘AI zou prima kunnen helpen bij de verslaglegging, om time-outs te stroomlijnen, fouten vroegtijdig te signaleren, bij te houden wat er allemaal is verbruikt en automatisch te bestellen. Ik denk dat daar enorme winst te boeken is, en dit zal ook wel gebeuren. Natuurlijk kan het ook helpen bij het makkelijker binnenhalen van kennis van instrumentarium, aangepast aan de wensen van de afdeling, waardoor de OK niet meer altijd afhankelijk is van de industrie. Dat verlaagt tevens de kosten voor bijscholing van personeel. En als AI straks kan bijdragen met vertalen door middel van een computer, scheelt dat een hoop in communicatie met patiënten. Dan hoeft een familielid of tolk niet meer de holding of verkoever op, maar kan een betrouwbare vertaalcomputer dit oppakken.’

WELK ADVIES ZOU JE AL JE COLLEGA’S WILLEN MEEGEVEN?

‘Als ik een advies zou mogen geven, is het om vooral niet bang te zijn. Ga experimenteren met technologieën als ChatGPT. Ook zoekmachines als Bing en Google hebben inmiddels een AI-tool waarvan je gratis gebruik kunt maken. Probeer deze uit, experimenteer! Als je ermee aan de slag gaat, zie je als zorgprofessional vanzelf dat AI nog niet op het niveau is waar wij zijn en dat we voorlopig niet voor onze banen hoeven te vrezen.’


Judith Bouwels is freelance journalist en schrijver.

Deze bijdrage komt uit de papieren IP #6-2024. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.