Hoe zijn digitale-erfgoedcollecties te hergebruiken en te remixen om realistischer beelden van kunstmatige intelligentie te creëren? Het project Archival Images of AI onderzocht het vorig jaar van mei tot en met november. In december kwam onder dezelfde naam een playbook uit met alle bevindingen.
Welke beelden hebben we nodig om op een effectieve manier over AI te communiceren? De huidige visuele clichés – gloeiende hersenen, mensachtige robots en computercode die als een regen neervalt – schetsen een misleidend beeld van AI-onderzoek en de impact ervan. Ze geven haar een mystieke, bijna goddelijke status, wat de manier beïnvloedt waarop zowel het publiek als onderzoekers over AI spreken en haar begrijpen.
AI omvat veel meer dan wat wordt getoond in deze visuele clichés. De technologie draait om de menselijke inspanning bij het annoteren van datasets, de verantwoordelijkheid van AI-ontwikkelaars en de materiële eigenschappen van de hardware die AI-systemen aandrijft. Kunnen we inspiratie halen uit digitaal cultureel erfgoed om betere representaties van AI te maken die deze aspecten tonen?
Ook betere dialoog over AI
Dit was het uitgangspunt van het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid, AIxDESIGN en Better Images of AI voor het gezamenlijke project Archival Images of AI – een groep ontwerpers, beeldmakers en onderzoekers op het gebied van kritische AI en cultuur. Zij onderzochten hoe archiefmateriaal in te zetten om cultureel relevante visuele verhalen over AI te creëren; nieuwe afbeeldingen van AI die ook leiden tot ‘veel rijkere en genuanceerdere gesprekken’.
‘Geïnspireerd door het Europese Better Images of AI-onderzoek richtten we ons niet alleen op het creëren van betere beelden van AI, maar ook op het bevorderen van een inclusievere en cultureel-geïnformeerde dialoog over kunstmatige intelligentie’, leggen de projectdeelnemers uit. ‘We reflecteren zowel op de verhalen die we willen vertellen over AI als op de verhalen die in archiefcollecties zijn ingebed en die ons een kritische blik op de ontwikkeling van AI kunnen bieden.’
Spelen met de playbook-toolkit
Het onderzoek nam vorig jaar zeven maanden in beslag en resulteerde afgelopen december in een playbook: een online toolkit met richtlijnen, tools en technieken om te helpen eigen betere beelden van AI te maken. En tegelijk om geïnspireerd te raken door digitale-erfgoedcollecties. Het omvat een pdf (playbook) en website met informatie over het proces en links naar materiaal om zelf mee aan de slag te gaan, zoals naar de information mapping tool SOOT die werd gebruikt voor de scraps. ‘We hebben een verzameling afbeeldingen, uitsneden en scrap-materiaal samengesteld om je creatieve proces te inspireren en te ondersteunen terwijl je opensourcebeelden remixt om betere beelden van AI te creëren. De afbeeldingen zijn afkomstig uit collecties van onder meer het Smithsonian, MoMA, Wikimedia, New York Public Library en public.work, organisaties die zich allemaal in het publieke domein bevinden’, aldus het Archival Images of AI-team.
Better Images of AI library
Archival Images of AI is ontstaan uit een samenwerking tussen Beeld & Geluid, AIxDESIGN en Better Images of AI. In 2023 bundelden zij hun krachten om een reeks nieuwe beelden te ontwikkelen voor de Better Images of AI library, waarin ‘machtsdynamieken, verantwoordelijkheid en menselijke arbeid in en rondom AI’ centraal staan. Archival Images of AI bouwt voort op deze ideeën en richt zich specifiek op de rol van digitaal cultureel erfgoed in het proces van beeldvorming.
Het project is gefinancierd door Beeld & Geluid.
ARCHIVAL IMAGES OF AI (AIOAI) PLAYBOOK
Creating better images of AI through digital heritage | Ploipailin Flynn, Nadia Piet, Dominika Čupková, Cristóbal Ascencio, Hanna Barakat, Zeina Saleem, Eryk Salvaggio, Kaashvi Kothari, Sofia Vieira | 38 pagina’s | de pdf is hier te lezen of te downloaden
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #1-2025. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
