Open data is in België nog niet altijd ‘open’, signaleert Rony Vissers vanuit Brussel. Bovendien vraagt het vaak om een alternatief businessmodel.
Door: Rony Vissers
Onlangs las ik een krantenartikel waarin ons Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) werd verweten zijn gegevens over het weer niet te publiceren als open data. De instelling geeft ze wel gratis aan gerecht, politie en wetenschappers, maar niet aan commerciële appontwikkelaars. Ondanks het opendatabeleid van haar (Belgische) voogdijoverheid heeft het KMI eind 2016 zijn opendataproject stopgezet – wegens gebrek aan financiering. Ze vragen aan de overheid 800.000 euro ter compensatie van de inkomstenderving door het openstellen van hun data, maar vangen bot. Volgens het KMI zou in Nederland zo’n compensatieregeling wel bestaan. Ondertussen draaien populaire weerapps in België op minder betrouwbare, buitenlandse data.
Defibrillator
Een ander voorbeeld van data die niet wordt opengesteld is dat van de locatiegegevens van reanimatietoestellen. Jaarlijks kunnen in België 800 mensen met een hartstilstand gered worden met een defibrillator. Toch stond onlangs in een ander krantenartikel dat er geen overzicht bestaat van de 39 reanimatietoestellen in de Antwerpse stadsgebouwen. Als hun locaties worden vrijgeven als open data, kunnen ze nochtans worden geplaatst op online stadskaarten. De toestellen kunnen levens redden, maar dan moeten ze wel gevonden worden. Het niet tijdig vinden van de dichtstbijzijnde defbrilator bij een hartstilstand heeft ook een prijs.
Cultuurspreiding
Bepaalde data en content behoren toe aan de gemeenschap. Ze moeten vrij kunnen worden ingezet voor de constante verbetering van de samenleving. Recent schreef onze (Vlaamse) minister van Cultuur dat door digitale culturele content als open content ter beschikking te stellen een zo breed mogelijke cultuurspreiding voor de lokale en internationale gemeenschap wordt gerealiseerd, en dat dat een essentiële opdracht is van de cultuursector. Maar meteen kwam de kritische vraag hoe het dan verder moet met de vele kunstenaars en culturele organisaties, wiens werkings- en verdienmodellen zijn gebaseerd op auteursrechten.
Verdienmodellen
Steeds vaker geven cultureel-erfgoedinstellingen de digitale reproducties van hun collecties in het publieke domein vrij als open content. De grotere zichtbaarheid levert hen meer op dan het commercialiseren van beeldrechten. Dat is dikwijls een verlieslatende activiteit. De Nederlandse fotograaf Sebastiaan ter Burg laat zich door zijn opdrachtgevers betalen voor het fotograferen, niet voor de rechten op zijn foto’s. Die geeft hij vrij onder een licentie die enkel naamsvermelding eist.
Ook ontwikkelaars van opensourcetoepassingen kennen een alternatief verdienmodel: zij verdienen aan hun ontwikkelwerk en de diensten eromheen, niet aan de rechten op de code. Innovatieve informatieprofessionals zijn vandaag diegenen die businessmodellen hanteren die verzoenbaar zijn met het openstellen van data en content in functie van het algemene maatschappelijke belang.
Rony Vissers is coördinator PACKED vzw – expertisecentrum digitaal erfgoed
Deze bijdrage komt uit IP nr. 5 / 2018. Het gehele nummer kun je hier lezen.