Door Cindy Lammers
Op het moment van sluiten kwam het nieuws naar buiten dat Duitsland als eerste Europese lidstaat koloniale roofkunst gaat teruggeven aan het beroofde land. Er zit op kunstzinnig vlak dus schot in deze zaak, en dat is mooi. Bij bibliotheken blijkt dat ietsje anders te liggen. We zochten uit of zij wellicht roofboeken op de plank hebben staan, maar met deze vraag als binnenkomer gingen de archiefdeuren niet automatisch open. En eenmaal open, dan slechts op een kiertje – enkele uitzonderingen daargelaten.
Uitwijden over boeken die uit Nederland zijn geroofd, gaat echter een stuk makkelijker. Als slachtoffer praat je meestal vrijer dan als dader. Niet dat dit geen boeiend onderwerp is overigens. Lees alleen al De grote boekenroof (2017) van de Zweedse journalist Anders Rydell. Een indruk- en huiveringwekkend verhaal over de grootschalige plundering van bibliotheken en privécollecties – ook in Nederland – door de nazi’s om literatuur als wapen in hun vernietigingsmachinerie te gebruiken.
Het is openheid van zaken ruim zeventig jaar na dato, maar o zo nodig. Alleen al om te zorgen dat de geschiedenis zich niet herhaalt. Bij de British Library worstelen ze met hun koloniale verleden en met inclusiviteit, en hebben ze, getriggerd door BLM, een antiracismeplan opgesteld. De gist is clear (en een tipje voor Nederland wellicht): geen gestruisvogel meer bij moeilijke onderwerpen en negativiteit, maar rug recht en deuren open – voor iedereen.
Cindy Lammers is hoofdredacteur van IP.
Deze bijdrage komt uit IP #3/2021. Het hele nummer kun je hier lezen.