Focus op waarneming, ordening en opslag
Van 1 oktober 2022 tot en met 8 januari 2023 is in Eye Filmmuseum in Amsterdam de solotentoonstelling Mountains and Molehills te zien van Fiona Tan. Beeldend kunstenaar en filmmaker, geboren in Indonesië, opgegroeid in Australië en sinds eind jaren tachtig wonend en werkend vanuit Amsterdam, waar ze studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie. Tans werk wordt veelvuldig getoond in en verzameld door internationale musea.
Centraal in de tentoonstelling staan de werken Gray Glass (2020) en Inventory (2012), en het nieuwe werk Footsteps (2022) dat Tan maakte op uitnodiging van Eye. In deze video-installaties komt de verhouding tussen degenen aan weerszijden van de lens aan bod, maar ook de relaties tussen beeld, maker en kijker. Tan beschouwt tijd als medium en als werktuig. Tijd is materiaal dat ze onderzoekt, kneedt en bewerkt tot kunstwerk – vaak met combinaties van stilstaand en bewegend beeld. Daarbij kijkt ze met een kritische maar ook poëtische blik naar manieren van waarnemen en representeren.
Vergeten documentaire filmbeelden
In Footsteps legt Tan een verbinding tussen persoonlijke verhalen en de wereld om ons heen. Daarbij maakt ze gebruik van materiaal dat ze vond in de collectie van Eye: vergeten Nederlandse documentairebeelden uit het tijdperk van de stomme film, meer dan honderd jaar oud. Op de opnamen zijn spelende kinderen en Hollandse molens, maar ook zwaar fysiek werk op het platteland en in fabrieken te zien. De beelden worden gecombineerd met teksten uit brieven die Tan van haar vader ontving in de periode dat ze net in Nederland was komen wonen. Zonder er ooit te zijn geweest wist Tans vader veel over Nederland dankzij zijn scholing in Indonesië.
Dekoloniseren van archieven
Uit het oeuvre van Tan spreekt een fascinatie voor archieven, musea, collecties, depots en de bijbehorende architectuur. Waar komt de menselijke drang vandaan om dingen te bewaren? Hoe wordt informatie geïnventariseerd, geordend en opgeslagen – fysiek en mentaal? Wie heeft hier zeggenschap over en tot welke machtsstructuren leidt dit? Deze vragen zijn verbonden met het dekoloniseren van archieven, een vraagstuk waar ook Eye zich op richt.
Promotie WLIC 2023 Rotterdam van start gegaan
Tijdens het World Library and Information Congress (WLIC) 2022 in Dublin, eind juli, vond de aftrap plaats van de promotie voor het congres in Rotterdam volgend jaar.
Door de coronapandemie kon het WLIC in Rotterdam eerder niet doorgaan, maar volgend jaar vindt de 88ste editie van het congres dan eindelijk plaats in de havenstad: van 21 tot en met 25 augustus 2023. Theo Kemperman, directeur van Bibliotheek Rotterdam, is voorzitter van het Nationaal Comité (NC) met vertegenwoordigers van de Koninklijke Bibliotheek, de Vereniging van Openbare Bibliotheken, universiteitsbibliotheken en provinciale bibliotheken. Samen met de International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) en congresorganisator K.I.T. organiseert het NC het congres.
Impact van bibliotheken
In Dublin hebben de leden van het NC veel mensen gesproken en reclame gemaakt voor het WLIC van volgend jaar, vertelt Kemperman. ‘Het was hartverwarmend om na de coronabeperkingen weer zo veel enthousiaste en gemotiveerde collega’s uit de hele wereld fysiek te kunnen ontmoeten, bestaande allianties te versterken en nieuwe vrienden te maken. Het NC ziet de uitdagingen die de organisatie van zo’n enorm congres met zich meebrengt, maar meer nog de kansen die het biedt voor de Nederlandse bibliotheken om in de samenwerking ernaartoe onze netwerken te versterken en op het congres zelf als gastheer van talloze internationale netwerken de wereld te laten ervaren wat de impact van bibliotheken kan zijn op individuele gebruikers, gemeenschappen en maatschappijen.’ In de stand van IFLA was een speciale desk ingericht met informatie en promotieartikelen voor volgend jaar.
Verbonden met Erasmus
Tijdens het congres in Rotterdam zullen de doelen uit de IFLA Global Vision en de UNESCO Sustainable Development Goals (SDG’s) centraal staan. Vanuit het thema ‘Let’s work together, let’s library’ zal worden verkend hoe bibliotheken kunnen bijdragen aan een duurzame, inclusieve samenleving: een maatschappij waarin iedereen kan meedoen. Belangrijke onderwerpen die aan bod zullen komen, zijn persoonlijke ontwikkeling, het stimuleren van lezen, het ontwikkelen van taal- en digitale vaardigheden, en de vrije toegang tot cultuur, digitale kennis en innovatie.
Het congres zal daarnaast verbonden zijn met de geest van de bekendste Rotterdamse denker: Desiderius Erasmus. Zijn ideeën droegen bij aan de ontwikkeling van de universele waarden van het humanisme en de verlichting. Veel zienswijzen van Erasmus komen nauw overeen met hoe bibliotheken naar de samenleving kijken en hoe IFLA internationaal bibliotheken verbindt. Een mooi voorbeeld hiervan is zijn uitspraak: ‘Zonder talen en literatuur kunnen staten niet bloeien, kan leven niet beschaafd zijn, kan een mens geen mens zijn.’
Vrijwilligers gevraagd
Voor een succesvol congres zijn naast enthousiaste bezoekers ook vrijwilligers van groot belang, weet de organisatie. Meer informatie hierover, en over het congres in het algemeen, vind je de komende maanden op de congreswebsite: 2023.ifla.org.
Smart Humanity-event KNVI op 23 november in de OBA
Op 23 november organiseert beroepsvereniging KNVI weer haar Smart Humanity-event, een dag waarop ‘het vakgebied van de informatieprofessional vanuit verschillende perspectieven wordt belicht en tegelijkertijd naar verbinding tussen de disciplines informatiemanagement, informatievoorziening en informatietechnologie wordt gezocht’.
De KNVI heeft het evenement al meerdere keren georganiseerd, de laatste fysieke editie was in 2019. Door de coronamaatregelen werd in 2020 gekozen voor een online tv-format en vond Smart Humanity in 2021 niet plaats. Dit jaar echter is er weer een live event dat zal plaatvinden in de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA).
De dag heeft een iets andere opzet dan in 2019, zo laat de KNVI weten. Het event zal na ontvangst om 13 uur aftrappen met een plenaire sessie over een actueel thema. Daarna gaan de bezoekers uiteen in verschillende sessies die worden ingevuld door de bestuurders van de interessegroepen van de KNVI. De verbinding wordt gezocht op de informatiemarkt waar deze interessegroepen zichzelf presenteren en hun plannen en aanbod voor 2023 uiteenzetten. De dag sluit af met een borrel om 17 uur, en voor wie dit wil, is er aansluitend een diner met avondprogramma tot circa 20 uur.
> Voor meer informatie en updates over Smart Humanity 2022: knvi.nl.
Onderzoek informatieoorlog Oekraïne: ‘gevestigde media meest betrouwbaar’
Hoe ervaren Nederlanders en Vlamingen (des)informatie over de oorlog in Oekraïne? BENEDMO-onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam deden er, samen met een internationaal consortium van wetenschappers, onderzoek naar.
Al weken voor de Russische inval in Oekraïne zagen factcheckers een toename van desinformatie over het conflict tussen de twee landen. Hoewel de verspreiding van desinformatie al snel onderdeel werd van de oorlog, vormen dergelijke tactieken alleen een gevaar voor democratieën als burgers er ook vatbaar voor zijn. Daarom zetten BENEDMO-onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (benedmo.eu), samen met een internationaal consortium van wetenschappers, in april en mei 2022 een vergelijkende studie op met 19.037 respondenten in negentien landen – waaronder Nederland en België – over hoe mensen omgaan met informatie over de oorlog in Oekraïne.
Opzettelijke manipulatie
Uit het onderzoek blijkt dat zowel Nederlanders als Vlamingen de informatie over het algemeen meer vertrouwen dan wantrouwen. In vergelijking met inwoners van andere landen uit de studie maken zij zich iets minder zorgen over desinformatie over de oorlog.
Gevraagd naar de bronnen die mensen met desinformatie associëren, vinden zowel Nederlanders als Vlamingen dat vooral Russische bronnen onjuiste informatie verspreiden. Ze zijn ook kritisch over sociale media en over rechtse en linkse alternatieve media. Als meest betrouwbare bronnen zien Nederlanders en Vlamingen vooral gevestigde media in hun eigen land en de NAVO. Dit komt grotendeels overeen met de percepties van burgers in de andere onderzochte landen.
Onjuiste informatie kan in tijden van onzekerheid veel verschillende oorzaken hebben. Opzettelijke manipulatie wordt onder zowel Nederlanders als Vlamingen als de meest waarschijnlijke reden gezien, zo blijkt uit de studie. Verder spelen gebrek aan deskundigen en slechte toegang tot de conflictgebieden een rol.
Vervolgonderzoek factchecken
Over het algemeen geven de resultaten reden voor optimisme, vinden de onderzoekers: Nederlanders en Vlamingen zijn zich bewust van het probleem van desinformatie in de context van de Russische inval in Oekraïne en ze vertrouwen vooral op betrouwbare bronnen met gevalideerde informatie, zoals gevestigde media en de NAVO. Ze zijn ook redelijk kritisch tegenover bronnen die de grootste neiging hebben om onjuiste informatie te verspreiden, zoals Russische bronnen, sociale media en alternatieve media.
Ondanks deze positieve bevindingen vindt desinformatie ook in Nederland en Vlaanderen de weg naar groepen die hier het meest vatbaar voor zijn, zo weten de onderzoekers. Er is nog veel onbekend over deze groepen in de context van de oorlog in Oekraïne en over in hoeverre factchecken een effectieve strategie is om de negatieve effecten van desinformatie tegen te gaan. In een vervolgonderzoek willen de onderzoekers dit proberen te achterhalen.
> Meer over deze studie vind je hier.
Deze bijdrage komt uit IP #6-2022. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.