KB onderzoekskroniek: de kunst van blogarchivering

Het archiveren van weblogs is belangrijk maar niet eenvoudig. Het vereist een nieuw soort bronnenkritiek, zo wordt duidelijk aan de hand van twee blogs over de vuurwerkramp in Enschede.

Door Iris Geldermans

Het internet is vluchtiger dan wij denken, en dat geldt vooral voor weblogs die vaak platformafhankelijk zijn. Denk hierbij aan het verdwijnen van Geocities of Web-log. Dit was voor de Koninklijke Bibliotheek (KB) twee jaar geleden een reden om met de speciale webcollectie NL-blogosfeer te starten. Het archiveren van weblogs is een ingewikkelde zaak vanwege de vele interne en externe verwijzingen die zij bevatten. Het is belangrijk deze zo compleet mogelijk te archiveren omdat ze in de toekomst een belangrijke bron voor onderzoek kunnen zijn naar de manier waarop publiek reageerde op de actualiteit. Het vereist alleen wel nieuwe researchvaardigheden van onderzoekers.

Dit is mooi te zien bij weblogs die schreven over de vuurwerkramp in Enschede op 13 mei 2000. Doordat deze ramp in het weekend plaatsvond, kwam de berichtgeving maar langzaam op gang. Nieuws was alleen te volgen op radio en televisie en via berichten van het ANP. Pas op maandag barstte de berichtgeving in de papieren kranten los. Op internet was dit echter wel anders. Daar waren onder anderen de bloggers Alt0169 en Tonie actief; op hun blogs konden de laatste updates over de ramp worden gevonden.

Internet Archive

Om te onderzoeken wat Alt0169 en Tonie schreven op 13 en ook 14 mei zijn gearchiveerde websites nodig, want hun weblogs staan anno nu niet meer online. Helaas zijn beide te laat gearchiveerd in het webarchief van de KB en zijn hun blogarchieven daardoor niet benaderbaar. Een ander webarchief waarin gezocht kan worden is dat van het Internet Archive, een non-profitorganisatie die sinds 1996 het internet probeert te archiveren. In het geval van Tonie is hier één post van 14 mei te vinden. Dit komt omdat hij zijn berichtgeving bijhield op News Planet waar hij in de post op 14 mei naar verwijst. Wanneer deze link wordt gevolgd komt inderdaad een pagina over de ramp in Enschede in beeld. Deze is echter door het Internet Archive op 15 november 2001 voor het eerst gearchiveerd en heeft niet dezelfde hyperlink als op de website van Tonie. Het artikel is voor het laatst gewijzigd op 8 juni 2001. Wat Tonie op 14 mei heeft geschreven is dus onmogelijk te achterhalen. (Zie: https://web.archive.org/web/20010830100146/http:/www.tonie.net:80/index.php?p=2000_05_14_archief.html en https://web.archive.org/web/20011115044647/http://web.planet.nl/news/dossiers/vuurwerkramp/).

Webcamstream

Alt0169 is door het Internet Archive wel redelijk gearchiveerd en heeft op 13 mei een indrukwekkende berichtgeving op zijn website staan. Twee uur na de ramp weet hij al een bericht te plaatsen met afbeeldingen en een link naar iets wat een webcamstream lijkt te zijn (zie https://web.archive.org/web/20010421110602/http:/www.alt0169.com:80/0051.shtml). Dit bericht vult hij de rest van de avond nog aan met onder andere een ooggetuigenverslag van de liveblog van ene Spruijt en berichten van Twente.nl, AD, De Telegraaf, maar ook BBC en CNN. 

Check de framebron

De link naar de liveblog van Spruijt is niet in het Internet Archive te vinden. Ook een verwijzing naar Twente.nl werkt niet meer. De website zelf is gefragmenteerd gearchiveerd. Dit is te zien door kritisch naar de gearchiveerde site te kijken: op 2 maart 2000 staat er een bericht op de homepage over een aanpak voor wederopbouw van een verwoeste wijk in Enschede. Maar het bericht kan niet van die datum zijn; de vuurwerkramp vond immers plaats op 13 mei 2000. Dit laat zien dat onderzoekers van de toekomst een nieuw soort bronnenkritiek moeten hanteren. Dus niet alleen de website bestuderen, maar ook de framebron goed bekijken. Daarin is namelijk een stukje code te zien met inderdaad een latere archiefdatum: 20001015.

‘<font face=”times” size=”” color=”#003333″><b>Akkoord plan van aanpak rampwijk</b></font><br>

<font face=”times” size=”” color=”#333333″>Eerste gesprek van de Belangenvereniging Slachtoffers Vuurwerkramp met B&W; van Enschede leidt tot <a href=”/web/20001015134524/http://www.twente.nl/ariadne/loader.phtml/nieuws/nl/ov/twente/actueel/02039/”>plan van aanpak</a> voor de wederopbouw van verwoeste wijk. Akkoord bereikt over inspraak bewoners, herstel, herbouw en terugkeer naar eigen woningen.

</font><br><p>’


Iris Geldermans is junior onderzoeker webarchief bij de Koninklijke Bibliotheek .

Deze bijdrage komt uit IP #9/2020. Het hele nummer kun je hier lezen.