Door Suzanna Timmer
Sylvia Bakker-Kempen werkte twee decennia voor de VVD – eerst lokaal, toen nationaal vanuit Den Haag, waar ze zich bezighield met uiteenlopende archief- en informatievraagstukken. Tot ze vorig jaar onverwacht ontslagen werd. Inmiddels heeft ze de draad weer deels opgepakt als ‘archieffluencer’ met haar vlogcast over de archief- en informatiewereld.
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Sylvia Bakker-Kempen (55). ‘Ik noem mijn meisjesnaam Kempen om een speciale reden. Mijn ouders zijn er niet meer en er zijn geen stamhouders Kempen. Door de achternaam te gebruiken voel ik de verbondenheid met mijn vader. Hij kijkt dan even mee.’
Opleidingen: managementassistent en marketingprofessional; Voortgezette Vorming Archiefbeheer (VVA); SOD-I en II; Data Protection Officer HBO; Governance Chair NCD.
Huidige functie: is als ‘archieffluencer’ een vlogcast begonnen (en voor professionalisering op zoek naar budget).
Wordt blij van: mensen aanzetten. ‘Ik denk meteen aan mijn vader; die kon allerlei mensen uitnodigen om bijvoorbeeld een verjaardag te vieren en bleef dan zelf bescheiden op de achtergrond, maar ik zag hem gewoon genieten.’
Ergert zich aan: mensen die denken dat ze het beter weten.
Inspiratiebron: de natuur. ‘Ik ben buiten altijd geïnspireerd. Het is elke dag anders. In Singer Laren was recent de tentoonstelling “Wij zijn natuur”. Dat vind ik een krachtige titel. Seizoenen en weersomstandigheden hebben emoties in zich en roepen verschillende gevoelens in ons op. Ik ervaar dan vaak een verbondenheid.’
HOE BEN JE IN HET VAK VAN INFORMATIE PROFESSIONAL GEROLD?
‘Ik werkte voor de burgemeester en wethouders van Landsmeer; dan ben je “een soort van belangrijk” als je hun agenda beheert. Na acht jaar kreeg ik in de organisatie de kans om mij te ontwikkelen binnen de afdeling documentaire informatievoorziening. Daarvoor deed ik de opleidingen informatiebeheer SOD-I en SOD-II – ik kreeg energie van weer iets leren. Toen het archiefblok 1970-1990 moest worden overgedragen, raadde mijn oudere collega me aan om de VVA-opleiding voor het beschrijven van archieven te doen. Daar ben ik hem dankbaar voor. Vervolgens heb ik de archiefinventaris voor de gemeente Landsmeer geschreven. Daarvoor moest ik ongeveer vierduizend dossiers beoordelen.’
JE HEBT ALS ARCHIEFPROFESSIONAL VEEL GEDAAN VOOR DE VVD. HOE KWAM JE DAAR TERECHT?
‘In de wekelijkse ledenmail zag ik in maart 2011 een vacature voor archiefmedewerker. Ik stuurde de directeur een bericht – “ik ben degene die jullie zoeken” – en werd direct aangenomen. In 2010 werd de VVD voor het eerst de grootste partij van Nederland. Ik was al actief lid geworden, had in het lokale bestuur gezeten en stond een paar keer op een lijst voor lokale en regionale verkiezingen. Ik voelde me verbonden met de partij. Er speelde op dat moment veel in mijn leven. Toen die vacature langskwam, was mijn vader net overleden aan ALS. Dit werk heeft mij heel goed door een zware periode geholpen.’
WAT TROF JE ALLEMAAL AAN IN HET VVD-ARCHIEF?
‘Ik vond de brief van Mark Rutte waarin hij schreef dat hij lijsttrekker wilde worden bij de verkiezingen van 2006, stukken van Thorbecke uit de negentiende eeuw, documenten over de invoering van de euro, van alles. Echt een schatkamer waar nog niemand in was gedoken. Ik heb veel bijzondere dingen kunnen doen, iets kunnen betekenen in de verkiezingscampagnes en een netwerk opgebouwd in de erfgoedsector. Ik kwam regelmatig in het Nationaal Archief en bij het documentatiecentrum van Nederlandse politieke partijen. In 2013 ben ik bij de Tweede Kamerfractie in dienst gekomen en kreeg ik een kantoor op het Binnenhof. Ik heb uiteindelijk elf jaar voor de fractie gewerkt en dertien jaar voor de partij. Het was heel bijzonder. Tijdens de coronapandemie kon ik gewoon in Den Haag aan het werk en de Tweede Kamer inlopen en in de Handelingenkamer komen.’
JE HEBT OOK SCHRIJVERS GEHOLPEN MET BIOGRAFIEËN OVER VVD-POLITICI.
‘Ja, zoals Alies Pegtel voor de biografie over de prominente VVD-politica Haya van Someren. Ik heb gewerkt met de onlangs overleden politicus Frits Korthals Altes voor onder andere zijn boek Zeven politieke levens. Ook voor de nog te verschijnen biografieën van Frits Bolkestein en Piet Oud heb ik archiefonderzoek gedaan.
Een persoonlijk hoogtepunt is de jubileumuitgave 75 jaar VVD-Tweede Kamerfractie 1948-2023, met bijdragen van de fractievoorzitters en ereleden en een overzicht van alle VVD-Tweede Kamerfracties en van VVD-bewindspersonen. De VVD heeft in 75 jaar meegeregeerd in achttien kabinetten. Ik wilde de uitgave graag maken omdat ik de overzichten miste en ben blij dat dat is gelukt.’
WAAROM BEN JE GESTOPT?
‘Ik ben vorig jaar ontslagen als nasleep van de verkiezingen op 22 november 2023. Ik kreeg veel bijval van mensen in de Tweede Kamer, en betrokkenen in en buiten het vakgebied hebben zich erover verbaasd dat ik weg moest, omdat zij vonden dat ik een waardevolle rol vervulde. Door het zetelverlies was er minder budget en wilde de partij geen geld meer besteden aan het archief. Tegelijkertijd was het voor mij ook tijd voor iets nieuws, want pionieren zit in mijn bloed.’
JE BENT NU VLOGCASTMAKER EN ARCHIEFFLUENCER. HOE IS DAT ONTSTAAN?
‘Veel organisaties weten vaak niet wat ze zelf aan informatie hebben. Met de opkomst van AI heb je een bepaalde basiskennis nodig om de gegevens of data te krijgen die voor jou relevant zijn. Als je de basiskennis hebt, kun je nog beter met die informatie omgaan. Kunstmatige intelligentie is nog een ruwe diamant. Hoe kunnen we digitale data en archieven het beste gebruiken? In de vlogcast Archieffluencer ga ik in gesprek met verschillende mensen die archieven en data beheren, gebruiken, vormen en vernietigen, in hun werk en daarbuiten.
Met de vlogcast wil ik graag alle generaties bereiken. Het stoffige imago van het vak moet eraf. Ik heb een groot netwerk en merk bij mijn vakgenoten een soort dienstbaarheid. We zijn ons bewust van onze bijdrage aan de maatschappij. Die trots, daar wil ik iets mee doen én de inspiratie overbrengen. Vertrouwen is gebaseerd op feiten en authenticiteit.’
WIE SPREEK JE ZOAL IN JE VLOGCASTS?
‘In de eerste episode praat ik met Thierry van den Berg, oprichter van Bombs Away over archiefonderzoek naar oorlogsoverblijfselen zoals blindgangers. Bij het Aviodrome ga ik in gesprek met een collectiespecialist. Ik ga ook praten met Sociëteit De Witte, een private herenclub die naast het Binnenhof zit en een bijzondere historische bibliotheek heeft. Een archivaris van het Allard Pierson heeft enthousiast gereageerd op deelname. In de erfgoedsector zijn veel ontwikkelingen op het gebied van AI.’
WAT KENMERKT EEN GOEDE INFORMATIESPECIALIST VOLGENS JOU?
‘Een informatiespecialist moet beschikken over kinderlijke verwondering, nieuwsgierig zijn en belangstelling hebben in mensen en hun geschiedenis. En er is een hyperfocus nodig om dagenlang door informatie heen te gaan; het is monnikenwerk. Voor de een is een oude foto uit een archief misschien saai, maar voor mij ontspint zich direct een verhaal. Dan wil ik meer weten over de achtergronden en verbanden. Bij de inventarisatie van een archiefnalatenschap vond ik bijvoorbeeld een ansichtkaart met een vliegtuig – de kaart viel mij op door een bepaald wereldbeeld en door het vliegtuig zelf. Het bleek een Lockheed Constellation te zijn die gevlogen heeft tussen 1943 en 1958. Het klopte met het archiefstuk dat moest zijn gekocht of gekregen in die periode. Dat de ansichtkaart zo lang is bewaard, vertelt mogelijk iets over ambities of dromen van de eigenaar van de kaart. Ik vind het mooi om de levenslust van anderen te “lezen” in stukjes archief.
Daarbij vind ik inventarissen beschrijven geweldig. In januari ben ik gevraagd om op een landgoed het familiearchief te inventariseren, ordenen en beschrijven. Ik begin dan bij wijze van spreken met een handgeschreven briefje van een voorouder. Ik sluit me op in een kamer en er gaat dan een creatief proces in werking, een verhaal ontvouwt zich voor mijn ogen. Toen ik het geschiedenisverhaal op het landgoed en de familiedynamiek had staan waren ze onder de indruk.
Ik vind het leuk om dingen logisch te maken en verbanden te leggen. Dan vind ik iets wat weer in een dossier past dat ik heb gevormd … Het is puzzelen, research en detectivewerk. Daarnaast is archiveren verdedigen, zeker in het digitale tijdperk. Ik ben een soort accountant van het archief: wat die doet met cijfertjes doe ik met documenten en data.’
HOE ZIE JE DE TOEKOMST VAN JE VAK?
‘Enerzijds is het een beetje een uitstervend beroep, anderzijds zijn er genoeg uitdagingen die nog te weinig bekend zijn. Dat vind ik jammer, want ik doe dit werk met passie, en voor de overlevering van onze geschiedenis. Zo zijn archievenbronnen niet overal goed toegankelijk, ontbreekt er wel eens informatie en is privacywetgeving soms in strijd met het recht op informatie. Bovendien is het bewerken, beheren en digitaal toegankelijk en begrijpelijk maken en houden kostbaar; we zijn vaak afhankelijk van subsidies.’
Suzanna Timmer is freelance journalist en tekstschrijver.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #6-2025. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.