Door Suzanna Timmer
Janneke Scheepers begon in de journalistiek en werkte onder andere als webredacteur. Sinds drie jaar is ze senior informatiespecialist, en vorige maand volgde ze Mirjam Kruize op als teamleider bij de bibliotheek van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) in Breda. Op deze plek komen haar liefde voor heldere communicatie en betrouwbare informatie samen.
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Janneke Scheepers (43)
Opleiding(en): hbo-opleiding Journalistiek en Voorlichting in Tilburg, masteropleiding Media & Journalistiek aan de Erasmus Universiteit
Huidige functie: senior informatiespecialist en teamleider van het team academische informatiespecialisten bij de bibliotheek van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) in Breda
Wordt blij van: ‘In het algemeen van creëren; dat kan een schilderij, tekst, beeld, videoverhaal of website zijn. Ik ben altijd bezig met dingen creëren.’
Ergert zich aan: ‘Dat heeft ook te maken met creëren: dingen die worden gecreëerd vanuit een eigen visie zonder de gebruiker in gedachten te nemen. Bijvoorbeeld een startpagina met allerlei losse linkjes. Of hele lappen tekst waarin allerlei kennis wordt gedumpt zonder dat even de vertaalslag wordt gemaakt. Dus alleen maar zenden zonder aan de ontvanger te denken.’
Inspiratiebron: ‘Ik schilder, speel gitaar, schrijf verhalen – ik zie overal voortdurend inspiratie om me heen. Maar ook personen kunnen me inspireren, zoals iemand met charisma en kennis van wie je veel kunt leren. Mijn ex-collega Mirjam Kruize, die vorige maand met prepensioen ging en van wie ik het stokje als teamleider in de bibliotheek heb overgenomen, is zo iemand.’
JE BEGON JE LOOPBAAN ALS JOURNALIST EN VERSLAGGEVER, EN JE HEBT OOK JARENLANG ALS WEBREDACTEUR, TEKSTSCHRIJVER EN COMMUNICATIEADVISEUR GEWERKT. WAAROM KOOS JE HIER IN EERSTE INSTANTIE VOOR?
‘Ik ben journalistiek gaan studeren omdat ik goed kon schrijven en goede opstellen kon maken. Dat wist ik al vroeg. Ik heb na mijn opleidingen vijf jaar als energie- en ICT-verslaggever gewerkt, ging naar persconferenties en interviewde mensen. Tot er op een gegeven moment op redacties werd bezuinigd en het journalistieke werk werd uitgehold. Toen ben ik bij een tekstbureau gaan werken als commercieel tekstschrijver. Hierna werd het webredactie en social media marketing, en daar kwam echt alles samen: mijn interesse in ICT en SEO (search engine optimization), het mooi kunnen schrijven en het bouwen van goed vindbare webpagina’s met tekst en beeld. Het gaf veel voldoening om een toegankelijk verhaal te maken voor een specifieke doelgroep, mooi vormgegeven en met goede visuals erbij, en dit weerspiegeld te zien in resultaten.’
HOE BEN JE IN HET VAK VAN INFORMATIEPROFESSIONAL GEROLD?
‘Ik had het werk als webredacteur nog jaren kunnen doen, maar ik merkte dat mijn ontwikkeling een beetje begon te stagneren. En dan ga je toch eens kijken wat er nog meer is. Ik ben gaan zoeken naar communicatievacatures en zag een functie als informatiespecialist bij de Nederlandse Defensie Academie waar communicatie een van de vaardigheden was. De vacaturetekst liet echter ook veel ruimte voor ontwikkeling. Wat me er specifiek in aantrok was dat ze graag meer wilden professionaliseren. Het ging over kennis kunnen overdragen, en ik las erin dat er ruimte was om zelf invloed te hebben. Daarmee krijg je als kandidaat het vertrouwen om zaken vrij invulling te geven.
Ik vind het erg leuk om organisaties verder te brengen met communicatie. Het geeft mij veel voldoening om een organisatie online vindbaar te maken, een tekst goed neer te zetten en te zorgen dat het er goed uitziet. Ik zag ook meteen linkjes met journalistiek: het zoeken naar betrouwbare informatie en daarover kunnen informeren. Ik dacht: dit gaat terug naar hoe ik zelf begonnen ben.’
JE KREEG DE BAAN. INMIDDELS WERK JE SINDS 2022 ALS INFORMATIESPECIALIST BIJ DE BIBLIOTHEEK VAN DE NLDA; WAAR BESTAAT JE WERK UIT?
‘Ik ben sinds april 2025 teamleider van het team academische informatiespecialisten, deels werkzaam in Breda, deels in Den Helder. Samen verzorgen we lessen informatievaardigheden, ontwikkelen daar materialen voor en publiceren LibGuides. We houden ons ook bezig met AI binnen informatievaardigheden, en we vergroten de zichtbaarheid van de bibliotheek via blogs, interne nieuwsbrieven en op LinkedIn.
Daarnaast adviseer ik over auteursrecht en open access en zit ik samen met een collega op het auteursrechteninformatiepunt. Het functioneel beheer wordt gedaan door een andere groep collega’s binnen de bibliotheek. We zijn een klein team en doen met weinig mensen veel verschillende dingen.’
HOE KUN JE DE DOELGROEP OMSCHRIJVEN WAARVOOR JE WERKT?
‘Die is heel breed. Met name focus ik me op de groep bachelorstudenten die hier de cadetten en de adelborsten worden genoemd. Daarnaast hebben we de masterstudenten die vaak al wat meer bagage hebben op het gebied van onderzoek doen. En dan zijn er de promovendi en de docenten.’
WAT KAN ER (NOG) BETER?
‘We willen er samen aan werken nog zichtbaarder te zijn en nog meer het gesprek aan te gaan. Dus dat studenten ons nog sneller herkennen en naar ons toekomen. Soms heb je ook letterlijk een afstand omdat je in een ander gebouw zit … We gaan al veel naar buiten – ik zit bijvoorbeeld ook een keer per week op een andere fysieke plek op de Faculteit Militaire Wetenschappen om daar zichtbaar te zijn, maar het mag nog wel meer.’
JE NOEMDE AL WAT LINKJES NAAR DE JOURNALISTIEK. KUN JE NOG WAT OVEREENKOMSTEN EN VERSCHILLEN NOEMEN MET HET INFORMATIEVAK?
‘Het hebben van een kritische blik komt heel erg overeen met de journalistiek. Ook als informatiespecialist ga je op zoek naar de oorspronkelijke bron: waar komt deze informatie vandaan, wie zegt dat, en met welk doel? Als verslaggever of redacteur ben je daar – als het goed is – voortdurend mee bezig. Wel is het aantal publicaties online in vergelijking met vroeger geëxplodeerd. Dat is een uitdaging voor onderzoekers. Verder vind ik dat er aan het vak van informatiespecialist een heel groot communicatieaspect zit. Het gaat om complexe informatie, en als je die goed wilt overbrengen, moet je ook echt stilstaan bij hoe je je boodschap brengt en toespitst. We hebben bijvoorbeeld voorlichting gegeven over auteursrecht; daarvan vonden we dat we de regels duidelijk en praktisch toepasbaar moesten maken voor docenten. Wat doe je dan? Je maakt een stroomschema, denkt na over hoe je de boodschap op een positieve manier gaat brengen, zodat mensen de noodzaak ervan zien en zich betrokken voelen. Dat is allemaal communicatie.’
ZIE JE MET AL DIE ASPECTEN EN DE KENNIS DIE JE TOT JE MOET NEMEN HET VAK VAN INFORMATIESPECIALIST ALS EEN CARRIÈRESWITCH?
‘Ja, absoluut. Veel mensen denken niet aan informatiespecialist als vak en weten misschien niet eens wat het is. Ik zou wel een oproep willen doen: overweeg je een carrièreswitch, heb je niet precies de juiste papieren maar wel een kritische blik, wil je graag leren en ben je geïnteresseerd, denk er dan eens aan om informatiespecialist te worden.’
WAT KENMERKT EEN GOEDE INFORMATIESPECIALIST VOLGENS JOU?
‘Ik denk in het algemeen – maar dat is misschien een dooddoener – dat je heel nieuwsgierig moet zijn. Dagelijks nieuwsbrieven volgen, aan webinars meedoen en daar vooral ook wat van opsteken. En je moet een radar hebben: dat je bijvoorbeeld iemand bij de koffieautomaat op een faculteit iets hoort zeggen en je denkt: daar moet ik iets mee.’
HOE HOUD JE JE VAK BIJ?
‘Ik heb veel trainingen en cursussen gevolgd, ik leer veel van collega’s en leer nog elke dag bij. Dat maakt dat ik het werk hier zo leuk vind: dat er een uitdaging is, of dat ik er voldoening van krijg. Voor de zomer heb ik voor mezelf alweer een duik in de materie gepland. Ik wil bepaalde dingen nog een keer opfrissen. Daar krijg ik heel veel energie van.
Tegelijk moet je jezelf altijd de vraag stellen wat je tot je neemt en wat je laat liggen. Je kunt niet overal iets mee, en dat geldt nu ook voor alles rond AI. Een heel mooie ontwikkeling die veel vragen oproept als het gaat om academisch onderwijs. Wij denken daar als bibliotheek samen met de faculteit over na. Op persoonlijk vlak ben ik bezig met de vraag wat AI betekent voor copywriters, journalisten en communicatiemedewerkers.’
IS AI VOOR JOU DAN OOK DE GROOTSTE VERANDERING DIE JE DE AFGELOPEN JAREN HEBT GEZIEN IN HET VAK?
‘Ja, ik zie het als een revolutie. Ik begon in mei 2022 bij de NLDA en in november kwam ChatGPT op de markt. We wisten direct dat het een grote impact zou gaan hebben op ons vak. We geven bijvoorbeeld veel les over hoe je geavanceerd in Google zoekt. De vraag is nu hoelang dit nog relevant is. Daar moeten we wel over nadenken, want we kunnen geen verouderde methodes blijven doceren. In hoeverre kunnen we vertrouwen op AI en willen of kunnen we zelf de regie houden? Antwoorden daarop zijn nog in ontwikkeling.’
HEB JE EEN VOORBEELD VAN HOE JE AI OP EEN GOEDE MANIER KUNT INZETTEN?
‘Kunstmatige intelligentie kan wel degelijk helpen bij onderzoek, bijvoorbeeld om net even een andere weg te verkennen en de zoekvraag aan te scherpen. Ze kan ook ons werk versnellen. Het gevaar is echter dat we nog meer output krijgen, die oppervlakkiger en eenvormiger is. Het gaat dan nog meer om de kwantiteit. Ik zou wel graag zien dat we de tijd die we winnen met AI besteden aan zinvollere output waarmee we de wereld verder brengen.’
WAT ZIJN DE UITDAGINGEN VOOR DE TOEKOMST, VOOR JOU SPECIFIEK EN VOOR HET VAK ALS GEHEEL?
‘Uitdagende vragen die opkomen zijn: wat moeten wij studenten de komende jaren vertellen? Hoe gaan we ze begeleiden in kritisch denken? En kunnen we nog wel vertrouwen op wat we waarnemen? Deepfakes bijvoorbeeld vind ik persoonlijk een enge ontwikkeling. De boodschap zal altijd zijn: wees kritisch op waar iets vandaan komt. De AI Act legt transparantieverplichtingen op. Tegelijkertijd zijn er tegenbewegingen vanuit Amerika. Wij hebben daar als bibliotheek geen invloed op, maar we moeten wel wakker en op de hoogte zijn.’
WELKE IMPACT OP JE WERK EN JE AFDELING VERWACHT JE VAN ALLE GEOPOLITIEKE ONTWIKKELINGEN EN DE GEPLANDE OPSCHALING VAN DE NEDERLANDSE DEFENSIE?
‘Dat is voor mij heel moeilijk om te beantwoorden. Want we weten écht niet waar het heengaat. We zijn wel opgeroepen om erover na te denken en dat doen we ook. Wij zijn dienstbaar, op welke manier dan ook.’
Bibliotheek NLDA
De bibliotheek van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) is gespecialiseerd in militair-wetenschappelijke literatuur. De collectie is verdeeld over twee locaties. Bibliotheek KIM (Koninklijk Instituut voor de Marine) in Den Helder heeft een fysieke collectie van ruim 30.000 banden. De zwaartepunten hiervan zijn internationale politiek, geschiedenis, SEWACO (sensoren, wapensystemen en commandosystemen) en platformsystemen. Bibliotheek KMA (Koninklijke Militaire Academie) in Breda heeft een fysieke collectie van ruim 160.000 banden, met focus op krijgswetenschappen, (militaire) bedrijfskunde, (militaire) gedragswetenschappen, wapentechniek, militaire geschiedenis en internationale betrekkingen. Beide bibliotheken bezitten ook een historische collectie. LibSearch (WorldCat Discovery) is de zoekmachine van de NLDA-bibliotheek, waarmee naar boeken, wetenschappelijke artikelen en overige informatie kan worden gezocht, digitaal of op papier.
43 dienstjaren
Vorige maand ging teamleider-informatiespecialist Mirjam Kruize na 43 dienstjaren met prepensioen. ‘Met haar kennis en bevlogen inzet is ze van onschatbare waarde geweest voor de bibliotheek en de NLDA in het algemeen. Gestart tussen de kaartenbakken stond ze aan de basis van de ontwikkeling van de digitale bibliotheek, die ze samen met het team uitbouwde tot een militair-wetenschappelijke collectie van wereldformaat’, aldus de Bibliotheek NLDA op LinkedIn.
Suzanna Timmer is freelance journalist en tekstschrijver.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #4-2025. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.