Door: Rob Feenstra
Ik wilde het deze maand eigenlijk over het nieuwe buzzword globotica hebben, maar toen kwam ineens advertentiebibliotheek voorbij en was ik verkocht. Spreek de twee woorden achter elkaar uit en je voelt het verschil. Globotica is nieuw, state-of-the-art, de zoveelste futuristisch klinkende belofte, of bedreiging. En hoewel advertentiebibliotheek pas de laatste tijd volop in de media te vinden is, klinkt het vertrouwd en bijna nostalgisch. Het woord, uit de koker van Facebook, had een begrip uit het ver achter ons liggende pre-digitale tijdperk kunnen zijn.
Ik weet niet of Facebook het ook echt zo bedoeld heeft, maar het komt ze wel goed uit. Want de advertentiebibliotheek is een reactie op de roep door de Europese Commissie om meer transparantie rond politieke advertenties. En daarom toont Facebook in de advertentiebibliotheek welke advertenties van politieke partijen op Facebook zijn geplaatst. Ook advertenties over politiek-maatschappelijke onderwerpen zijn zichtbaar in de database. Per advertentie wordt een indicatie gegeven van het bedrag dat de adverteerder heeft betaald en wie die adverteerder is.
Mark Zuckerberg 2.0 klopt zichzelf op de borst als het gaat om transparantie, maar wie wil kijken voor welke doelgroepen de advertenties bedoeld zijn, loopt al snel tegen de grenzen van die transparantie aan. Facebook geeft alleen aan hoe de ontvangers van een advertentie over de verschillende provincies verdeeld zijn, in welke leeftijdscategorie ze zitten en wat de verdeling tussen mannen en vrouwen is. Je kunt dus maar mondjesmaat zien hoe en in welke mate er gebruik gemaakt wordt van het vooral door Cambridge Analytica bekend/beruchte systeem van microtargeting, de strategie waarbij groepen op basis van heel specifieke criteria worden benaderd.
De advertentiebibliotheek bevat nog wat kinderziektes. Zo is het niet altijd mogelijk om gegevens te downloaden en zijn de antwoorden op zoekvragen soms onnavolgbaar. Toen ik zocht op Geert Wilders, kreeg ik bijvoorbeeld de resultaten van SpongeBob Squarepants gepresenteerd.
Maar hoe beperkt ook, als je er wat tijd in steekt, is er genoeg interessants te vinden en dus ga ik straks weer even fijn grasduinen in die goeie ouwe advertentiebibliotheek.
Rob Feenstra is projectleider/consultant bij de Universitaire Bibliotheken Leiden; heeft als aandachtsgebieden bibliotheeksystemen en de digitale bibliotheek
Deze bijdrage komt uit IP nr. 5 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.