Door Maarten Hafkamp
Hester Benedictus won eind vorig jaar de initiatiefprijs bij de Victorines voor haar Lees Simpel-app. Deze gratis app helpt mensen ingewikkelde brieven van de overheid, woningcoöperaties, verzekeraars en energiebedrijven te lezen met behulp van AI. De winnaar uitgelicht.
JE BEDACHT EN ONTWIKKELDE DE LEES SIMPEL-APP TIJDENS EEN AI HACKATHON. WAT IS DE VOORGESCHIEDENIS?
‘Ik was beleidsadviseur bij de gemeente Amsterdam op het gebied van zorg en maatschappelijke ondersteuning. In die tijd deed ik een bedrijfskundeopleiding voor de zorg, een MBA Healthcare Management. Daar zat het vak kunstmatige intelligentie in, en ik was daar zo door gegrepen dat ik er thuis mee ben gaan experimenteren. In februari 2023 was er een AI Hackathon in Amsterdam waar ik graag naartoe wilde.’
HAD JE TOEN AL EEN IDEE VOOR EEN APP OM INGEWIKKELDE BRIEVEN EENVOUDIGER TE MAKEN MET AI?
‘Omdat ik geen programmeur of designer ben, besefte ik dat ik een goed probleem moest hebben dat je met AI zou kunnen oplossen. Dan kon ik daar misschien een team vinden om samen iets te bouwen. Dus vooraf bedacht ik een brievenversimpelaar, want ik kende dit probleem vanuit mijn werk. Tijdens de AI Hackaton heb ik het idee gepitcht. Ik kreeg een heel goed team bij elkaar van drie programmeurs en een designer. In 24 uur maakten we een werkend prototype.’
EN JULLIE WONNEN …
‘We wonnen de prijs voor de “most mindblowing” toepassing die tijdens de hackathon was gemaakt. We hebben het op sociale media gezet en het kreeg meteen veel aandacht. Mensen reageerden dat ze het een hartstikke relevant probleem en een heel goed idee vonden. Er kwam aandacht voor in de media en de staatssecretaris van Digitalisering heeft het in talkshow Op1 zelfs als voorbeeld genoemd van hoe AI ook de overheid kan gaan helpen.’
TOEN HEBBEN JULLIE BESLOTEN DE APP OOK ECHT TE GAAN ONTWIKKELEN?
‘Ja, we hebben met het hackaton-team eerst een versie voor de iPhone ontwikkeld, en die sloeg meteen aan. Er waren verontwaardigde reacties van Android-gebruikers dat er voor hun mobiel geen versie was. Die is inmiddels sinds juli ook gratis beschikbaar.’
LEESSIMPEL IS ‘NOT FOR PROFIT’ EN VOOR IEDEREEN GRATIS. WAAROM?
‘We willen het leven voor iedereen een beetje makkelijker maken, maar voor de werkelijke doelgroep is het belangrijk dat de app gratis is. Voor hen kan een euro al te veel zijn, en betalen is een ingewikkelde digitale handeling. Ik heb er een stichting voor opgericht. Met de Victorine kunnen we weer heel veel brieven versimpelen voor onze gebruikers. Dat zijn er inmiddels ongeveer 50.000.’
WIE ZIJN DIE GEBRUIKERS?
‘Mensen hoeven geen account aan te maken, dus we weten niet precies wie onze gebruikers zijn, maar op sociale media zien we dat de app wordt gedeeld binnen bibliotheken, gemeenten, maatschappelijke organisaties, zorgorganisaties en taalhuizen die cursussen geven aan mensen die net in Nederland zijn komen wonen. Eigenlijk organisaties rondom mensen die moeite hebben met ingewikkelde taal. Laatst zag ik een reactie van iemand met aangeboren hersenletsel die moeite heeft de krant te lezen. Die gebruikt de app nu daarvoor.’
EN ER KOMEN NATUURLIJK NOG STEEDS ORGANISATIES BIJ.
‘We hebben een pilot lopen bij een grote zorgorganisatie die mensen thuis begeleidt met hun post. Van hen horen we dat de app niet alleen taal simpeler maakt, maar ook veel stress wegneemt. Als je niet zo goed bent in brieven lezen, raak je gestrest en wordt het nog moeilijker. Doordat het minder stressvol wordt, is het ook weer makkelijker om dan toch de originele brief te lezen.’
JULLIE ZEGGEN ZELF: DE APP ZOU HELEMAAL NIET NODIG MOETEN ZIJN. ZE WORDT OVERBODIG ALS DE VERZENDERS BETERE BRIEVEN SCHRIJVEN. ZIJN ORGANISATIES DAAR AL OP INGESPRONGEN?
‘Nou, een tijdje geleden mochten we bij het innovatieteam van de Belastingdienst een presentatie geven. En we horen ook wel van organisaties dat ze de Lees Simpel-app gebruiken ter inspiratie om bijvoorbeeld patiëntenfolders of ingewikkelde brieven aan te pakken. Er is in het algemeen steeds meer aandacht voor. Veel organisaties zijn wel bezig hun communicatie te versimpelen, dus er ontstaat toch steeds meer besef dat niet iedereen hetzelfde taalniveau heeft als de schrijvers van de brieven. In Nederland zijn 2,5 miljoen laaggeletterden, maar eigenlijk is het probleem veel breder. Dertig procent van de Nederlanders vindt overheidsbrieven te ingewikkeld.’
KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE ONTWIKKELT ZICH RAZENDSNEL. KUN JE DE LEES SIMPEL-APP NOG INTELLIGENTER MAKEN?
‘We gebruiken nu een van de beste taalmodellen [van OpenAI via de API/enterprise-omgeving, waar de data niet worden gebruikt om het taalmodel te trainen, red.], maar dat is behoorlijk prijzig. We hopen vooral dat het snel goedkoper wordt. We houden wel de ontwikkelingen in de gaten en testen ook steeds nieuwe modellen in de hoop dat er een beter en goedkoper model komt.’
HEB JE NOG VERDERE PLANNEN ROND DE APP? OF BIJBEHORENDE ACTIVITEITEN DIE JE WILT ONTPLOOIEN?
‘Allereerst willen we de app graag nog veel meer onder de aandacht brengen, en we hopen dat mensen daarbij willen helpen. Daarnaast ontwikkel ik momenteel een inspiratieworkshop voor verzenders van brieven, want het probleem moet natuurlijk eigenlijk bij de schrijver worden opgelost en niet bij de ontvanger.’
HOE ZOU AI NOG VERDER KUNNEN HELPEN BIJ HET VERWERKEN VAN INFORMATIE BIJ LAAGGELETTERDHEID?
‘Ik denk dat we in de toekomst veel meer spraak gaan gebruiken om applicaties aan te sturen en informatie te vinden. Iemand die moeite heeft met lezen en schrijven zou bijvoorbeeld gewoon vragen kunnen stellen aan een overheidswebsite, en die site praat dan terug. Dat is een kwestie van tijd. Technisch gezien kun je met speech-to-text en text-to-speech en AI-gestuurd zoeken en samenvatten al een heel eind komen. Dat zou ook moeten kunnen bij het invullen van formulieren: het formulier praat tegen je, jij praat terug, en vervolgens wordt het formulier ingevuld. Dit zijn zomaar een paar voorbeelden. Ik hoorde laatst ook van iemand die onzeker is over zijn eigen taalniveau als hij een mail naar een overheidsinstantie stuurt. Die zou wel de omgekeerde versie van onze app willen hebben.’
MET CHATGPT ZOU DAT TOCH AL MOETEN KUNNEN?
‘Ja, gewoon een paar korte zinnen of woorden opschrijven en AI schrijft dan op jouw verzoek een officiële mail. Probeer het maar eens. Ik wil echt iedereen aanmoedigen om met AI te experimenteren. We gaan AI straks overal tegenkomen, maar niet alle toepassingen zijn even wenselijk. Daar moeten we het met elkaar over hebben, en dat kan alleen als zo veel mogelijk mensen een beeld hebben van wat het is en wat het kan.’
Het Victorine van Schaick Fonds onderscheidt jaarlijks publicaties, initiatieven en scripties in het bibliotheek- en informatiedomein. Een overzicht en beschrijving van de andere winnaars van de Victorines 2023 vind je in IP #9-2023.
Maarten Hafkamp is freelance journalist, schrijver en scenarioschrijver.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #2-2024. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.