Een bibliotheek waarin geen enkel boek te lezen is – nog niet. Dat is de Future Library in het Noorse Oslo, een honderdjarig kunstwerk van de Schotse kunstenaar Katie Paterson. Sinds 2014 legt elk jaar een andere schrijver een werk in de bibliotheek tot het er honderd zijn in 2114. Dan zullen de teksten in een bloemlezing worden gepubliceerd. Eind mei voegde de tiende auteur op rij, de Mexicaanse Valeria Luiselli, haar manuscript toe.
Het begon voor Paterson in 2014 al mooi: ze vond Margaret Atwood, bekend van haar verfilmde bestseller The Handmaid’s Tale (en vele andere werken), bereid om het eerste manuscript te leveren en daarmee het project af te trappen. Sindsdien is de Canadese auteur/activist/feminist Atwood pleitbezorger van de Future Library, zoals ook blijkt uit de video die onlangs verscheen (zie bovenaan). Hierin zegt ze onder meer: ‘This is a letter to the future. We assume that people will still be around, that they will be able to read, that they will still be interested in reading, that there will still be a library. We don’t know how this world will be, with the climate and humankind, so this is a project that is immersed in hope and a cosmic sense of time. Think of this as cultural storage for the future. And this future could be beautiful.’
Hout uit het bos gebruikt
De manuscripten worden bewaard in een speciaal daarvoor bestemde kamer – de Silent Room – op de bovenste verdieping van openbare bibliotheek Deichman Bjørvika in Oslo, samen met de bijzondere collectie boeken en archieven van de bibliotheek. De ruimte werd geopend in 2022 en kijkt uit op een stuk bos, gelegen in het natuurgebied Nordmarka ten noorden van Oslo, dat de gemeente speciaal ter beschikking heeft gesteld van het project.
Het hout van de bomen in het bos is gebruikt om de Silent Room te bouwen, een ontwerp in samenwerking met architecten van Lundhagem en Atelier Oslo. De constructie van de kamer bestaat uit vele lagen zorgvuldig op elkaar gestapelde houtdelen. Een smalle doorgang biedt toegang tot de Silent Room, een overgang die afstand creëert tot de rest van de bibliotheek. Hierdoor kan de bezoeker zich aanpassen aan het licht en de sfeer van de kleine ruimte.
Uitrusten en reflecteren
Binnen worden de muren een bank die uitnodigt tot uitrusten, nadenken en reflecteren. De houtlagen bevatten honderd lades waarin een manuscript kan worden bewaard. De fronten zijn gemaakt van handgegoten glas dat licht vanuit de manuscriptlades de kamer binnenlaat. Hiermee wordt benadrukt dat ‘de teksten de ziel van de kamer zijn’. Behoud en levensduur zijn zorgvuldig overwogen tijdens het ontwerpproces, zo verzekeren de architecten, inclusief de ontwikkeling van handgemaakte sleutels voor de lades en een verlichtingssysteem dat een eeuw moet meegaan.
Tegelijkertijd zijn in het bos in Nordmarka duizend nieuwe bomen geplant, die in 2114 zullen worden gekapt en gebruikt om papier voor de bloemlezing van te maken.
Handover-ceremonie
De Future Library Trust onderhoudt het kunstproject (bibliotheek en bos) gedurende de looptijd ervan en selecteert de auteurs. Sinds 2014 wordt elk jaar een auteur uitgenodigd met de boodschap: bedenk en produceer een werk in de hoop in een onbekende toekomst een ontvankelijke lezer te vinden. Tot de schrijvers die tot nu toe hun manuscripten hebben ingediend, behoren, naast Atwood, onder anderen David Mitchell, Elif Shafak, Han Kang en Karl Ove Knausgård.
Elk voorjaar vindt in het bos de Handover-ceremonie plaats waarin de titel van het werk wordt bekendgemaakt en het manuscript wordt overgedragen aan het kunstproject. Dit evenement is gratis en voor iedereen toegankelijk. Het start met een wandeling door het bos naar een plek waar de auteur een lezing geeft, omringd door de geur van verse koffie, gebrouwen op een knisperend vuurtje, en met chocolaatjes als onderdeel van het ritueel. Het eindigt in de bibliotheek met een vraag-antwoordmoment. De Future Library Handover 2024 vond plaats op zondag 26 mei.
> Meer informatie over dit project, zoals een overzicht van de auteurs en video’s van de Handovers, is te vinden op de fraaie website https://www.futurelibrary.no/#/ (geluid aan voor kwetterende vogeltjes en andere bosgeluiden).
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #5-2024. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
