Wikidata is een buzzword in kringen van informatieprofessionals. Dat blijft vaak beperkt tot theorie. Het Afrika-Studiecentrum Leiden nam de handschoen op en probeerde Wikidata toe te passen in een praktisch bibliotheekproduct.
Door: Ursula Oberst en Jos Damen
Medewerkers van de bibliotheek maakten een nieuw webdossier, over schrijfsters uit Zuidelijk Afrika. Daarbij combineerde men de componenten van een klassiek ASCL–webdossier (boektitels, introductie, web resources) met elementen van Wikidata (interactieve kaart met weblinks, tabel).
Wat is Wikidata
Wikidata is een vrij beschikbare en open dataverzameling die zowel door mensen als door machines gelezen en bewerkt kan worden. Wikidata fungeert als centrale opslag voor de gestructureerde gegevens van Wikimedia–projecten, waaronder Wikipedia. Losjes zou je Wikidata kunnen omschrijven als Wikipedia’s database met meer dan 63 miljoen items (april 2019).
Behalve aan Wikimedia-projecten biedt Wikidata ook ondersteuning aan vele andere sites en services, waaronder de Google Knowledge Graph (zichtbaar na elke zoekactie in Google). In overeenstemming met de missie van Wikimedia kan iedereen gegevens toevoegen, bewerken en deze gratis gebruiken.
Wikidata & Afrika-thesaurus
Het Afrika-Studiecentrum draagt sinds mei 2018 aan Wikidata bij door het uploaden van wetenschappelijke literatuur over Afrika in het kader van WikiCite (een project voor vrij beschikbare citaties) en door het verrijken van Wikidata met informatie afkomstig van de Afrika-thesaurus. De medewerkers van het ASCL koppelen samen met vrijwilligers van de Wiki-gemeenschap de unieke thesaurus identifiers van de Afrika-thesaurus aan Wikidata, vullen Wikidata-items met beschrijvingen en synoniemen aan en leggen relaties tussen records.
De focus ligt op dit moment op Afrikaanse talen, politieke partijen en etnische groepen. De bibliotheek wil hiermee ook de basis leggen voor het kunnen linken van titels in de ASCL–catalogus met titels in andere catalogi en bestanden.
Webdossier
Om te kunnen laten zien wat er mogelijk is op basis van de unieke identifiers in Wikidata ging de bibliotheek op zoek naar laagdrempelige, praktische toepassingen van Wikidata. Uitgangspunt en inspiratiebron voor het eerste experimentele ASCL-webdossier over schrijfsters uit Zuidelijk Afrika was Alex Stinsons artikel Writing a Wikidata Query. Hij beschrijft daarin stap voor stap hoe men een zoekvraag in Wikidata met de RDF-zoektaal SPARQL formuleert, met als zoekresultaat een interactieve kaart. Een rode stip toont de geboorteplaats van een Afrikaanse schrijfster. Een klik op de stip opent een venster met extra informatie: een foto van de schrijfster, de geboortedatum en een link naar haar Wikidata-record.
Het resultaat
De ASCL–bibliotheek heeft op dit voorbeeld voortgeborduurd. Met hulp van de Wiki-community op basis van de in Wikidata aanwezige identifiers van de Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen werd een link naar de titels in de ASCL–catalogus toegevoegd, alsmede een link naar de artikelen in de Engelstalige Wikipedia. Het resultaat, de interactieve kaart, werd toegevoegd aan een klassiek ASCL–webdossier. Zo kon het klassiek webdossier verrijkt worden met informatie uit externe bronnen (Wikipedia en Wikidata). Dit zou mogelijk nog uitgebreid kunnen worden naar andere bronnen, bijvoorbeeld de collectie van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.
Lessons learned
De verbinding van de eigen bibliotheekgegevens met Wikidata liep mede door een eerdere actie van het ASCL (Afrika-thesaurus in Wikidata) relatief gemakkelijk. Bij gebruik van gestructureerde gegevens met unieke (landelijke of internationale) identifiers ligt koppeling met Wikidata ook voor andere bibliotheken binnen handbereik. Voor het Leidse Afrika-Studiecentrum smaakt de eerste kennismaking naar meer.
Ursula Oberst is scientific information specialist bij het Afrika-Studiecentrum, Universiteit Leiden
Jos Damen is hoofd bibliotheek & ICT van het Afrika-Studiecentrum, Universiteit Leiden
Deze bijdrage komt uit IP nr. 4 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.