De Nationale Bijentelling, CoronaWatchNL en VeleHanden: stuk voor stuk onderzoeksprojecten waarbij burgers aan wetenschappelijk onderzoek meewerken. Peter Lugtig en Annemarie Timmers van de Universiteit Utrecht maakten een overzicht van burgerwetenschapsprojecten in Nederland. Het doel is onder meer om de data beter vindbaar, toegankelijk en tussen wetenschappers uitwisselbaar te maken.
Peter Lugtig, universitair hoofddocent bij de faculteit Sociale Wetenschappen, nam het initiatief en vroeg Annemarie Timmers hem te helpen. ‘Er loopt een groot project: ODISSEI (Open Data Infrastructure for Social Science and Economic Innovations; odissei-data.nl/en/citizen-science-platform/). Hiermee willen we de infrastructuur voor de sociale wetenschappen verbeteren. Dat gaat over zaken als toegankelijke data, goede documentatie en betere uitwisseling van data tussen onderzoekers.’ Eén van de projecten binnen ODISSEI is Awesome Citizen Science, verduidelijkt Lugtig. ‘Wat we op de lange termijn willen doen voor al die citizen science-projecten is een betere infrastructuur creëren. We hebben dit onderzoek gedaan om te kijken: welke citizen science-projecten zijn er allemaal? Wie doen dit soort projecten, en in wat voor samenwerkingsverbanden? De projecten verschillen nogal van elkaar, dus je hebt niet voor al die projecten samen één infrastructurele oplossing. We kunnen wel veel meer ervaring uitwisselen en met elkaar delen hoe je zo’n onderzoek opzet. Infrastructuur en meetapparatuur maken daar zeker deel van uit. Het overall doel van dit onderzoek is dat we daar een flinke slag in willen slaan.’
Koppeling met data CBS
‘Samen met mensen van ODISSEI wil ik kijken of de data die mensen verzamelen binnen die citizen science-projecten beter gekoppeld kunnen worden aan de gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek’, vervolgt Lugtig. ‘In citizen science-projecten worden heel vaak ruimtelijke data verzameld. Een heel bekende is de jaarlijks terugkerende tuinvogeltelling. Het maakt nogal uit waar je dat doet en wat voor soort tuin je hebt. Mensen die hieraan meedoen, geven veel om vogels en zijn al veel bezig met de natuur. Ze wonen in een gebied dat relatief groen is, maar weer niet op het platteland. De vogels die geteld worden, zijn meer stadsvogels. Als je al die data wat beter in een ruimtelijk perspectief kunt plaatsen, kun je het onderzoek ook veel beter specificeren.’
Makkelijk projecten toevoegen
Timmers, die de master Methodology and Statistics for the Behavioural, Biomedical and Social Sciences volgt, maakte de dataset. Ze deed de inventarisatie door te googelen en de websites van universiteiten te bekijken. ‘Sinds april 2021 staat het overzicht in een Excel-dataset in GitHub, en iedereen kan nu citizen science-projecten toevoegen’, zegt ze. Voor elk gevonden project staan vermeld: de naam, een beschrijving, de organisaties die eraan werk(t)en, hoelang het project loopt, waar de website en data te vinden zijn en of je de data kunt ‘scrapen’. ‘Er is nog niet zo veel downloadable informatie’, merkt Timmers op.
In samenwerking met de research engineers Jonathan de Bruijn en Leonardo Vida zette Timmers het overzicht in GitHub. ‘We kozen voor GitHub omdat je daar heel open en transparant in kunt werken en omdat het interactief is. Je kunt er vragen stellen’, licht zij toe. ‘Iedereen kan makkelijk een project toevoegen door het stappenplan te volgen. En iedereen kan de hele dataset bekijken en downloaden van github.com/sodascience/awesome-citizen-science-nl.’
Met dank aan Petra Davids en de Universiteit Utrecht.
Deze bijdrage komt uit IP #7/2021. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.