Door Marja Kingma
De British Library heeft een nieuwe contentstrategie die de nadruk legt op openheid en kostenbesparing. ‘We gaan veel kritischer kijken naar mogelijkheden om te verbinden in plaats van te verzamelen.’
Op 30 november vorig jaar publiceerde de British Library (BL) haar nieuwe contentstrategie: Enabling access for everyone. De veranderingen in technologie, uitgeverspraktijken en gebruikersbehoeften maakten een nieuwe kijk op de collectievorming noodzakelijk. De strategie betreft het gedrukte en digitale materiaal vanaf 1945 dat de BL in aanvulling op het Wettelijk Depot verwerft. Voor antiquarische aankopen is er een andere strategie.
De nieuwe contentstrategie zal een grote invloed hebben op de manier waarop vreemdetalenspecialisten zoals ik in de toekomst materiaal zullen aanschaffen. In de strategie worden enkele indringende vragen gesteld, waaronder: hoe komen we tegemoet aan de behoeften en eisen van gebruikers, met name waar het gaat om toegang tot onze collecties van buitenaf? Een recent gebruikersonderzoek heeft nog maar eens duidelijk gemaakt dat gebruikers toegang tot onze content willen krijgen, ongeacht waar ze zich bevinden. Dat was al jaren de vraag, maar de lockdown heeft deze behoefte alleen maar versterkt.
Elektronische boeken
Het probleem is alleen dat de wetgeving rondom Legal Deposit (Wettelijk Depot)-materiaal en Non Print Legal Deposit-materiaal duidelijk stelt dat dit alleen in de leeszalen kan worden geraadpleegd – door één persoon tegelijk, en kopiëren mag niet. Wettelijk Depot-materiaal maakt nog steeds het grootste deel uit van onze collecties. Voor collecties in een andere taal dan het Engels is dit minder een issue, behalve als het gaat om – in mijn geval – titels over de Lage Landen die in het Verenigd Koninkrijk zijn uitgegeven en vertalingen van Nederlandstalige titels naar het Engels.Tot nu toe schafte ik alleen gedrukte monografieën aan. Dit betekent dat gebruikers naar onze leeszalen moeten komen om deze werken te raadplegen, in Londen of in Boston Spa. We beginnen langzaamaan te kijken naar mogelijkheden om elektronische boeken voor de humaniora aan te schaffen, maar of dat zal leiden tot toegang van buitenaf, valt nog te bezien.
Open access-materiaal
Wat is beter: verzamelen of verbinden? Er bestaat nog wel eens de indruk dat de BL alles in huis heeft wat over heel de wereld gepubliceerd wordt. Dat is niet het geval. De British Library verzamelt de nationale productie; daarnaast schaft ze zeer selectief aan voor haar internationale collecties, met de onderzoekers van vandaag en morgen daarbij als uitgangspunt.De nieuwe strategie benadrukt kostenbesparing. We gaan veel kritischer kijken naar mogelijkheden om te verbinden in plaats van te verzamelen. We hoeven niet alles zelf in huis te hebben. Waar mogelijk haken we aan bij internationale collecties om zo toegang tot materiaal te bieden. We concentreren hierbij op open access-materiaal, zolang we er redelijkerwijze op kunnen vertrouwen dat dit beschikbaar is voor de lange termijn.Dit uit zich al enige tijd in onze catalogus Explore. Typ een zoekterm in en je krijgt een resultatenlijst. Bovenaan de zoekbalk staat ‘Explore further’. Klik daarop en je krijgt veel meer resultaten, voornamelijk uit open access-collecties.
Meer transparantie
Met het publiceren van de strategie wil de BL verantwoording afleggen voor hoe zij haar miljoenenbudget, betaald uit publieke middelen, besteedt. Voor mij is ‘transparantie’ het belangrijkste element. Mensen vragen mij vaak welke criteria ik toepas bij het selecteren. Het antwoord dat ik daarop in het verleden gaf, was misschien niet altijd even bevredigend, niet in de laatste plaats voor mijzelf. Ik ben dus wel blij met deze nieuwe benadering. Collectiespecialisten raken nu actief betrokken bij het formuleren van selectiecriteria op basis van de nieuwe strategie. We zullen onze keuzes beter moeten verantwoorden en onderbouwen met bewijs. Wat echt nieuw is, is dat we dit op een gestandaardiseerde manier gaan doen. Dat werd wel tijd.
Op zoek naar ‘mijn’ gebruikers
Net als mijn collega-curatoren ga ik de komende maanden aan de slag met het invullen van de contentstrategie voor de Nederlandstalige collecties. Ik krijg daar training voor, want het is een complex proces. Die training is met name gericht op het gebruiken van gebruikersdata die wij in de loop der jaren hebben verzameld. Ook dat is nieuw voor collectiespecialisten. Voorheen tastten wij nogal in het duister over wie er nu precies onze collecties gebruiken.Ik heb contacten met academici uit Engeland, Nederland, Amerika en Japan, en ik werk veel met studenten Nederlands of (kunst)geschiedenis, auteurs, vertalers, diplomaten, kerken, journalisten en ‘onafhankelijke’ onderzoekers. Het spreekt echter voor zich dat de groep gebruikers verder strekt dan mijn contacten, maar daar had ik nooit zicht op. Het eerdergenoemde onderzoek helpt wel: gebleken is dat een piepklein percentage van de respondenten gebruikmaakt van de Nederlandstalige collecties. Wat mij betreft kan dat beter en ik nodig iedereen die onderzoek wil doen daarvoor uit. Een deel van de boeken uit de Nederlandstalige collecties is gedigitaliseerd (van voor 1880) en via onze catalogus of Google Books te raadplegen.Ik wil graag betere verbindingen leggen met onderzoekers die gebruik willen maken van de Nederlandstalige collecties. Onderzoek is een breed begrip; ‘nieuwsgierig zijn naar’ of ‘iets willen weten over’ is al genoeg om een lezerspas aan te vragen. Het zal een interessante oefening worden meer te weten te komen over ‘mijn’ gebruikers en over hoe ik betere selectiecriteria kan ontwikkelen. Suggesties zijn welkom!
De strategie van de BL vind je op http://bit.ly/strategieBL.
Marja Kingma is curator Nederlandstalige Collecties bij de British Library.
Deze bijdrage komt uit IP #4/2021. Het hele nummer kun je hier lezen.