Buitenland: Duitse bibliotheken dringend op zoek naar technisch personeel

In 2020 kijkt IP samen met vertegenwoordigers van buitenlandse vakverenigingen naar het beroepsperspectief in hun eigen land. De serie trapt af met Konstanze Söllner, voorzitter van de Verein Deutscher Bibliothekarinnen und Bibliothekare (VDB) en directeur van de Universiteitsbibliotheek Erlangen-Nürnberg.

Door: Marjolein Kranse

Sinds wanneer bestaat de VDB?

‘De VDB bestaat sinds 1900. Wij zijn de oudste vereniging voor bibliotheekpersoneel in Duitsland en wereldwijd ook een van de eerste.’

Wie rekenen jullie tot de doelgroep? 

‘Iedereen die de verenigingsdoelen onderschrijft en een bibliotheekopleiding volgt of in een bibliotheek of vergelijkbare instelling werkt, kan lid worden. De VDB heeft momenteel 1750 leden, vooral uit wetenschappelijke bibliotheken, en wordt volledig gefinancierd uit de ledencontributie.’

Wat zijn jullie verenigingsdoelen?

‘We hebben als doel het contact tussen de leden te versterken, hun belangen te behartigen, hun kennis te vergroten en het academische bibliotheeksysteem te ondersteunen. Samen met het Berufsverband Information Bibliothek (BIB) organiseren we de Deutscher Bibliothekartag, het centrale congres voor bibliotheekpersoneel in Duitsland – en tevens het grootste Europese bibliotheekcongres. Ook publiceren we het open access-tijdschrift o-bib – Das offene Bibliotheksjournal (peer-reviewed) en bieden wij scholing aan. Voor die opleidingen bestaat veel belangstelling, zowel vanuit openbare als wetenschappelijke bibliotheken.’

Zijn er wettelijke taken die van invloed zijn op het werk van bibliotheken?

‘In Duitsland zijn dit zeker de voorschriften voor het deponeren van een exemplaar van elke titel die in ons land wordt uitgegeven en de verplichting om online publicaties te archiveren. Deze voorschriften zijn geen doel op zich, maar dienen om wetenschappelijk en cultureel werk vindbaar en toegankelijk te maken voor het grote publiek. Vandaar de inzet van bibliothecarissen voor “wetenschapsvriendelijk” auteursrecht en open access tot publiek gefinancierd onderzoek.’

Hoe gaat het met de werkgelegenheid?

‘De vooruitzichten in de bibliotheeksector zijn heel goed, vakspecialisten zijn dringend nodig. Ook is er in veel bibliotheken een pensioengolf gaande, wat weer mogelijkheden biedt voor zij-instromers uit andere vakgebieden. Aan de andere kant hebben bibliotheken concurrentie van bedrijven uit de economische en publieke sector als het gaat om het binnenhalen van technisch personeel.’

Wat ziet de VDB als de belangrijkste ontwikkelingen?

‘In Duitse wetenschappelijke bibliotheken worden steeds hogere eisen gesteld aan de IT-kennis van personeel. Wetenschappers verwachten vrije toegang tot onderzoeksdata en -tools en praktische en snelle uitwisselingsmogelijkheden van data in verschillende systemen. Daarom zijn bibliotheken belangrijke dienstverleners, zij garanderen de toegang, standaardisatie en implementatie van data in interoperabele processen en systemen. Helaas hebben bibliotheken al jaren steeds minder werknemers. Bovendien worden de benodigde experts met kennis van data en digitale tools vaak slechts op projectbasis ingezet. De belangrijkste uitdaging voor wetenschappelijke bibliotheken voor de komende jaren zal dus de verbetering van het beroepsperspectief voor technisch geschoold personeel zijn. De situatie is overigens vergelijkbaar in openbare bibliotheken. Zij zijn eveneens dringend op zoek naar technisch personeel, evenals naar mensen met kennis van mediawijsheid.’

Marjolein Kranse is informatieprofessional en germanist

Deze bijdrage komt uit IP nr. 1 / 2020. Het gehele nummer kun je hier lezen.