In memoriam: Johan Stapel (1961-2019)

Door: Frank Huysmans

Bibliothecarissen zijn onvoorwaardelijk lief. Zo eindigde ooit een column van mijn hand in dit blad – en daarbij had ik mensen als Johan Stapel in gedachten. Johan was iemand die leefde voor zijn vak en altijd bezig was zijn kennis, inzichten en ideeën te delen. Zijn drijfveer was zoveel mogelijk mensen bij zoveel mogelijk kennis en informatie brengen. Op 5 maart jl. overleed hij veel te jong aan de gevolgen van een ernstige ziekte.

Na het vwo in Emmen en de bibliotheek- en informatieopleiding aan de Hogeschool van Amsterdam begon Johan zijn loopbaan in 1987 als trainee bij de Stadsbibliotheek Haarlem. Na functies bij OCLC en Ingressus startte hij in 2001 bij de afdeling publieksdiensten van de Koninklijke Bibliotheek, waar hij landelijk coördinator werd voor het interbibliothecair leenverkeer. In 2005 werd hij hoofd van het e-depot en twee jaar later hoofd catalogisering en metadatabeheer. In die functie raakte hij betrokken bij de plannen rond de nationale bibliotheekcatalogus (NBC+). Die catalogus moest de toegangspoort worden tot de gezamenlijke collecties van alle publiek gefinancierde bibliotheken in Nederland. Eén plek waar je kunt zoeken in alle collecties.

In 2010 stapte hij over naar Bibliotheek.nl, de uitvoeringsorganisatie voor de landelijke digitale openbare bibliotheek in de rol van informatiemanager, om die NBC+ een stap verder te kunnen brengen. Hij nam ook het initiatief tot de oprichting van de Innovatieraad voor de openbare bibliotheeksector. Die raad kon met een beetje subsidie vernieuwende initiatieven vanuit het veld nét dat zetje geven waardoor ze zich verder konden ontwikkelen. Met anderen organiseerde Johan tevens InnovatieDoeDagen, waarop bibliotheekinnovatoren bij elkaar kwamen om op nieuwe ideeën te komen en bestaande een duwtje vooruit te geven. Met de integratie, in 2015, van Bibliotheek.nl en het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken in de KB keerde Johan terug op het oude nest, nu in de rol van informatiemanager. De innovatieportefeuille verhuisde met hem mee.

Zijn Twitternaam @bibliohan drukte uit hoezeer mens en vak met elkaar waren vervlochten. Als het even kon, nam hij deel aan losjes georganiseerde #bierblio’s: informele meetups waarin vernieuwingsgezinde bibliotheekmensen onder het genot van speciaalbieren de laatste ontwikkelingen in bibliotheekland bespreken en hun hart kunnen luchten over de vaak stroperige procedures in ons overgeorganiseerde bibliotheekland. Eind april is er een samenkomst in Haarlem en halen we herinneringen aan Johan op in de #bierbliohan.

Frank Huysmans is redacteur van IP, bijzonder hoogleraar bibliotheekwetenschap aan de UvA en zelfstandig onderzoeker en adviseur bij WareKennis

Deze bijdrage komt uit IP nr. 3 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.