We kunnen niet om digitale soevereiniteit heen
Er is ineens veel aandacht voor digitale soevereiniteit – in de media en bij de overheid. Dat is met het oog op alle geopolitieke ontwikkelingen niet toevallig. In hoeverre willen we nog wel gebruikmaken van digitale diensten die worden aangeboden door niet-Europese techgiganten?
Digitale soevereiniteit gaat over de mate waarin je afhankelijk wilt zijn van digitale diensten van anderen. Het gaat over sourcing; welke digitale diensten ontwikkel en beheer je zelf, welke neem je af van anderen en welke criteria hanteer je daarbij. Digitale soevereiniteit raakt ons in ons hart, in onze waarden. De kernwaarde daarbij is autonomie; ons streven dat we zelf willen kunnen bepalen. Dat is een belangrijk anker in ons bestaan. Het gaat daarbij dus ook over macht en het misbruik van macht door anderen. Met name de macht van staten, wereldleiders, leiders van techreuzen en extreem rijke mensen. Als dit soort machthebbers bepalen dat we ineens geen toegang meer hebben tot bepaalde kritische digitale diensten, of alleen onder bepaalde voorwaarden, dan kunnen we onder druk worden gezet.
Privacy, data en veiligheid
Digitale soevereiniteit gaat ook over privacy. Als we onze gegevens plaatsen daar waar we er zelf geen controle over hebben, kunnen machthebbers deze voor ongewenste doelen gebruiken. Dat gaat eveneens over datasoevereiniteit; dat we zelf willen kunnen bepalen waar onze gegevens staan, wie ze mag gebruiken en waarvoor. Het gaat tevens over veiligheid; als we digitaal soeverein zijn, biedt dat ook een vorm van bescherming tegen cyberaanvallen en spionage.
Krachten bundelen in Europa
We kunnen niet om digitale soevereiniteit heen. En het is een illusie om te denken dat we als Nederland volledig digitaal soeverein kunnen zijn: we moeten onze krachten bundelen in Europa. Daarbij is vooral de vraag waar de grootste risico’s liggen. Bert Hubert stelt voor om een Cloud Kootwijk in te richten en vooral onze overheidscommunicatie te beschermen, vergelijkbaar met wat we eerder met Radio Kootwijk hebben gedaan. In meer algemene zin moeten we zorgen voor redundantie, en we moeten de afhankelijkheid van enkelvoudige en centrale componenten proberen te vermijden en alternatief aanbod creëren.
We moeten inzetten op het organiseren van digitale gemeenschapsgoederen en daarbij inspiratie halen uit hoe open source en bijbehorende communities werken. Als informatieprofessionals kunnen nog veel leren van de wereld van complexe adaptieve systemen, waarbij veerkracht en herstellingsvermogen centraal staan. We hebben nog wat te doen!
Danny Greefhorst, directeur van ArchiXL, bestuurslid van de KNVI-interessegroep ‘Kritisch denken’ en medeauteur van het boek Kritisch denken over digitalisering.
Verschil maken met technologie in Ghana en Amsterdam
Als informatieprofessional en betrokken burger ben ik altijd op zoek naar initiatieven die niet alleen de technologische vooruitgang bevorderen, maar ook een positieve maatschappelijke impact hebben. De recente donaties van De Nederlandsche Bank (DNB) aan Climbing the Right Tree en de Cyberbank zijn daar mooie voorbeelden van.
Climbing the Right Tree is een Nederlands-Ghanees initiatief dat zich richt op het dichten van de digitale kloof in Afrika. De organisatie geeft jongeren belangrijke IT-vaardigheden zodat deze een betere toekomst kunnen opbouwen. Dankzij de donatie van DNB kan ze nog meer jongeren bereiken en ondersteunen. Dit is niet alleen goed voor de jongeren zelf, maar ook voor de economische groei en stabiliteit in de regio.
Digitale inclusiviteit
De Cyberbank verzamelt oude laptops en computers, knapt die op en geeft ze aan Amsterdammers die ze hard nodig hebben. De organisatie biedt jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om technische vaardigheden te leren door deze apparaten op te knappen. De donatie van DNB helpt de Cyberbank om door te gaan met haar werk en bij te dragen aan digitale inclusiviteit en duurzaamheid. Minder e-waste en meer hergebruik zijn stappen in de goede richting voor een circulaire economie.
Talenten ontwikkelen
Zelf heb ik van dichtbij mogen meemaken hoe technologie levens kan veranderen. Ik herinner me een jongeman uit Ghana, Kwame, die dankzij trainingen van Climbing the Right Tree nu een succesvolle IT-professional is. Hij vertelde me eens hoe hij zonder die hulp waarschijnlijk nooit de kans had gekregen om zijn talenten te ontwikkelen. Het was een moment van trots en bevestiging dat dergelijk werk echt een verschil kan maken. De donatie van DNB stelt de organisatie in staat om nog meer verhalen zoals dat van Kwame mogelijk te maken.
Voordelen voor iedereen
De steun van DNB laat zien hoe organisaties een rol kunnen spelen in het bevorderen van maatschappelijke en technologische vooruitgang. In een tijd waarin technologie een steeds grotere rol speelt in ons dagelijks leven, is het essentieel dat we ervoor zorgen dat iedereen kan profiteren van de voordelen ervan. De donaties van DNB zijn een stap in de goede richting en een voorbeeld dat navolging verdient.
Klaas Brongers, managing director van Solutions4U, lid van de Raad van Advies van de KNVI en voorzitter van Climbing the Right Tree.
KNVI staat 28 en 29 maart op de IT Carrièrebeurs in Amsterdam. Kom jij ook?
De IT Carrièrebeurs op 28 en 29 maart 2025 in de RAI is het grootste carrière-evenement van Nederland voor (bijna) afgestudeerde mbo-, hbo- en wo-studenten en (young) professionals met (interesse in) een carrière in de IT. Een mooie kans voor jou!
Naast de ruim tweehonderd werkgevers en onderwijsinstellingen is ook de KNVI – Koninklijke Nederlandse Vereniging van Informatieprofessionals – op de beursvloer aanwezig met een stand. Wij zijn hét platform voor professionals in informatiemanagement, informatietechnologie en informatievoorziening.
Beursactie KNVI
Als toekomstige IT-professional alvast kennismaken met de KNVI? Wij hebben een leuke beursactie voor jou! Met de speciale code KNVINCB25 krijg je 30 procent korting op jouw KNVI-membership (dit stopt automatisch na een jaar). Kom je langs?
> De IT Carrièrebeurs is onderdeel van de Nationale Carrièrebeurs. Wil je de beurs bezoeken? Ga naar de website voor een gratis ticket. Hier kun je ook een match & meet-profiel aanmaken.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #2-2025. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.