Pixel+ KU Leuven werpt verdiepende blik op erfgoed
De KU Leuven heeft samen met het Museum Kunst & Geschiedenis en de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) een open access-toepassing gelanceerd om erfgoedobjecten dynamisch en op een interactieve manier online te zien. Deze Pixel+-viewer laat toe om eeuwenoude objecten in een ander licht te bekijken en verborgen details zichtbaar te maken.
De erfgoedsector experimenteert al langer met digitalisering van objecten. Dit resulteert voor het publiek meestal in een online foto die kan worden ingezoomd of waarop het contrast kan worden aangepast. Dit zijn louter kleurenbeelden, want meer informatie zit er niet in standaard digitale foto’s. Intussen er zijn verschillende soorten beeldscanners die heel wat meer karakteristieken van een oppervlak registreren dan alleen de kleur. Een voorbeeld in dit verband zijn de tekeningen van Pieter Bruegel de Oude die de KU Leuven recent onder de loep nam. Met behulp van hun Portable Light Dome (PLD)-scanner konden onderzoekers het papier tot op de vezel bestuderen. Ook kregen ze een veel beter zicht op het uitgebreide palet aan technieken die de oude meester gebruikte.
Nieuw universeel bestandsformaat
Met de PLD-scanner is het mogelijk om een object vanuit een groot aantal hoeken te belichten en er telkens foto’s van te maken, de zogenaamde single-camera multi-light recording. De manier waarop deze opname nadien wordt verwerkt, bepaalt welke karakteristieken van het oppervlak, zoals reliëf of textuur, de software kan laten zien en dus hoe de gebruiker het object ervaart.
‘Om helemaal volledig te zijn moeten we ook kijken naar de bestandstypes van deze interactieve datasets’, zegt Hendrik Hameeuw, medecoördinator van het project aan de KU Leuven. ‘De meeste erfgoedinstellingen berekenen en bewaren dit type beelden van hun erfgoed in een specifiek beeldformaat; meestal is dat RTI/HSH. De software die in Leuven ontwikkeld werd, werkt met PLD-files (ZUN, CUN) die extra toepassingen ten opzichte van die RTI/HSH-bestanden heeft.’ Dit heeft geresulteerd in een nieuw soort containerbestand: glTF. ‘Vergelijk het met een gewone foto op je computer. Waarschijnlijk zal dat een jpeg- of gif-bestand zijn. Maar wil je ermee aan de slag in Photoshop, dan maakt het programma van dezelfde afbeelding een psd-bestand.’ De glTF’s zijn compatibel met zowel de Leuvense PLD als de RTI/HSH-bestanden. ‘Hiermee bieden we een nieuwe universele standaard aan voor dit soort beelden. En ontsluiten we ze meteen via de online Pixel+-viewer, een soort gratis Photoshop voor single-camera multi-light recording-beelden.’ Hierdoor kunnen zowel RTI/HSH- als PLD-bestanden voor het eerst binnen eenzelfde programma worden bestudeerd en vergeleken.
Software is de sleutel
Pixel+ haalt heel wat extra informatie uit de beschikbare data. De voorwerpen, zoals oude munten, miniaturen of schilderijen, krijgen na honderden jaren plots extra dimensies die voor het onderzoek van dergelijke objecten nieuwe inzichten kan verwerven. Vooral op het vlak van 3D (geometrie) en het correct begrijpen van de reflecties van licht op een object kan de Leuvense software uitkomst bieden.
‘De technologie is interessant voor tal van objecten, van kleitabletten of munten tot schilderijen of middeleeuwse manuscripten’, licht Hameeuw toe. ‘De software laat onder andere toe om de objecten virtueel met verschillende lichtinvallen te bekijken, het reliëf op pixelniveau in kaart te brengen of een 3D-visualisatie te genereren.’
Paper downloaden
Erfgoedinstellingen kunnen met Pixel+ hun eigen datasets of bestanden uploaden, consulteren en bestuderen. De software zet de informatie vervolgens om in verschillende nieuwe standaarden en laat gebruikers toe de virtuele erfgoedobjecten interactief te ontsluiten.
Pixel+ is voor iedereen beschikbaar op heritage-visualisation.org met voorbeelden van objecten uit de collecties van het Museum Kunst & Geschiedenis, de KBR en de KU Leuven. De paper met bevindingen over dit onderwerp, Pixel+: integrating and standardizing of various interactive pixel-based imagery, vind je hier.
Big Books in Times of Big Data
Inge van de Ven
Leiden University Press
9789087283377
300 pagina’s
Hoewel de presentatie door corona werd uitgesteld is haar boek al wel beschikbaar – in het Engels alleen. Inge van de Ven, assistent-professor Online Culture aan de Tilburg School of Humanities and Digital Sciences, een faculteit van Tilburg University, verhaalt erin over het effect van big data op de uitgeefwereld, specifiek op het boek. Dat wordt niet bedreigd door nieuwe media, zegt ze. Deze nieuwe media dwingen uitgevers slechts om hun werk anders te doen. En auteurs idem dito. Ze zoomt vooral in op big data als cultureel fenomeen, niet technologisch.
Op Bibliotheekinzicht.nl van de Koninklijke Bibliotheek is het dossier De bibliotheek in coronatijd gepubliceerd. Het brengt de stroomversnelling in kaart waar de bibliotheken de afgelopen maanden door het coronavirus in terecht kwamen. Ze werden gedwongen hun deuren te sluiten en activiteiten af te gelasten. Maar tegelijkertijd ontstonden er nieuwe initiatieven, waarmee bibliotheken hun aanbod hebben vervangen of zelfs uitgebreid. Het dossier bevat analyses, interviews en leestips.
Ben ik in beeld?
Online overleggen, vergaderen en presenteren zonder gedoe
Gijs Weenink en Richard Engelfriet
Uitgeverij Haystack
9789461263858
108 pagina’s
Het boek werd halverwege de coronacrisis gelanceerd en niet voor niks natuurlijk. Met bijna heel werkend Nederland thuis aan de slag kwam het online ontmoeten in een stroomversnelling terecht. Met krakende verbindingen en collega’s in vreemde huissettings – met de laptop in de keuken, huisgenoten die door het beeld wandelen – als gevolg. Aan de hand van twaalf prikkelende stellingen zetten de auteurs je aan het denken over effectief online vergaderen. Trek jij bij je volgende Zoom-meeting ook gepoetste schoenen aan?
Beter dokteren
Hoe patiënten profiteren van big data
Eric Hans Eddes, Arthur van Leeuwen, Michel Wouters, Rob Tollenaar
Promentheus
9789044643794
288 pagina’s
Hoe weet een patiënt of een arts goed is in zijn of haar vak? En wie kan dat beoordelen? De politiek, overheid, patiëntenorganisaties en media oefenden druk uit op artsen en ziekenhuizen om openheid van zaken te geven over de kwaliteit van de zorg. Deze artsen kwamen zelf met het initiatief om precies bij te houden wat het resultaat is van hun werk en deze gegevens te delen. In tien jaar tijd kwam in hoog tempo data beschikbaar over behandelingen, de werking van dure medicijnen en de kwaliteit van de IC. Het boek beschrijft hoeveel baat patiënten hebben bij kwaliteitsmetingen. Tegelijkertijd roept het principiële vragen op, zoals: hoe zit het met de privacy van de patiënt en welke informatie moet openbaar zijn?
Deze bijdrage komt uit IP #5/2020. Het gehele nummer kun je hier lezen.