Door Cindy Lammers
Elke editie valt er op deze plek wel iets te melden over de invloed van sociale media. Hoe die bijdragen aan desinformatie en zelfs democratie-ontwrichtend kunnen zijn. Kijk naar de Amerikaanse verkiezingen, naar hoe Musk bij Trump op schoot zit – en andersom. Of wat dichter bij huis, waar filmpjes uit allerlei hoeken selectief worden gebruikt als bron (Schoof c.s.) om meteen vergaande conclusies te trekken. Met de blonde fluisteraar als grootverbruiker van afvoerputje X.
Vergeet daarbij ook TikTok niet. Er was een interessant item bij talkshow Eva hoe dit bij jongeren populaire platform bijdraagt aan het verspreiden van medische desinformatie. Pubers en twintigers worden er door influencers enthousiast gemaakt voor allerlei ‘gezondheids- en lifestyleproducten’. Diëten, vitaminepillen, natuurlijke anticonceptie …
Antoinette Hertsenberg zat aan tafel, Radar had een onderzoekje gedaan naar medisch ingestoken filmpjes op TikTok en daarvan bleek 40 procent desinformatie te bevatten. Ze liet er een zien: een jonge man die in zijn aanprijzingsrelaas het woord ‘immuum’ zo vaak laat vallen dat ik ervan in de lach schoot, maar helaas doen de kijkende kids dat niet. Die nemen dit soort types bloedserieus. En gebruiken TikTok als zoekmachine, vertelde ze, dus tja. Er volgde nog een filmpje van een youngish man – overdreven getrainde armen, gestoken in een wit hemdje(?) – die serieus vertelt over het ‘managen van jouw cyclus’. Waar het veelal misgaat met dit soort filmpjes, is dat onjuiste informatie slim tussen juiste is verpakt. Kortom, gesandwicht. Waardoor je aan het eind ervan denkt: doe mij maar zo’n potje.
Wat te doen? Verbieden? (Nee, vrijheid van meningsuiting). Modereren door het platform zelf? (Vergeet het maar, gebeurt toch niet). Inlichten, voorlichten, mediawijs maken? Het lijkt voorlopig de beste oplossing.
Cindy Lammers is hoofdredacteur van IP.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #8-2024. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.