Door Cindy Lammers
Ik zag de foto onlangs voorbijkomen op een sociaal medium, en bij mijn bezoek aan Berlijn drie jaar terug had ik zelf nog in het gat gestaard. Naar de lege boekenplanken, verlicht onder een glazen plaat tussen de kinderkopjes in het midden van Bebelplatz. Een beklemmend veelzeggend beeld, zeker als je daarvoor nog een paar uurtjes op het nationaalsocialistische terreur in het Dokumentationszentrum Topographie des Terrors hebt gekauwd. The Empty Library, zo heet het monument. Het herinnert bezoekers aan de meer dan twintigduizend boeken van de nabijgelegen Friedrich-Wilhelms-Universität die er in 1933 werden verbrand. Joods, communistisch, liberaal, sociaalkritisch – alles in de vlammen. Want de werken voldeden niet aan de ‘nazi-richtlijnen zoals vastgesteld door de Reichskulturkammer’.
Boekenbannen zijn van alle tijden en regimes – denk ook aan de Koude Oorlog, aan China. Immers: boek betekent kennis, en kennis is macht, dus potentieel gevaarlijk, zeker als je de massa in jouw ideologie wilt laten meemarcheren. Maar dat de VS daar nog eens onder zou vallen … ‘Trump is de taal en hét verhaal van Amerika aan het herdefiniëren en brengt de verhalen die hem níet welgevallig zijn tot zwijgen’, schreef Mildred Hofkes op LinkedIn. Dat doet zijn regering via allerlei verontrustende wegen, de boeken zijn er onderdeel van. Het land had overigens al een aanloopje genomen, want tijdens het schooljaar 2023-2024 registreerde PEN America 10.046 gevallen van book bans in de VS. Boeken over ‘kleur’, over lhbti; de lijst is een vreemde cocktail. Ook vier versies van Anne Frank staan erop.
Geheid dat het aantal dit jaar fors gaat stijgen. Genoeg aanleiding daarvoor, zoals je ook kunt lezen in het artikel verderop met de kop: ‘Don’t look away!’ Dat laatste geldt voor iedereen, ook voor informatieprofessionals.
Cindy Lammers is hoofd-/eindredacteur van IP.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #3-2025. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
