De plezierige kant van zoeken 

Daniel Russell publiceerde afgelopen september The Joy of Search. A Google Insider’s Guide to Going Beyond the Basics. Hierin legt hij uit hoe je beter kunt zoeken en, vooral, hoe je daar genoegen aan kunt beleven. Maar dan moet je wel over een meer dan gemiddelde nieuwsgierigheid beschikken. 

Door: Bert Zeeman

Zoekt en gij zult vinden, luidt het aloude spreekwoord. En als je het goed doet, kun je er volgens Daniel Russell ook nog eens een hoop plezier aan beleven. Iets anders kun je ook moeilijk verwachten van iemand die in zijn functie van Senior Research Scientist bij Google niet alleen Search Quality, maar ook User Happiness heeft te dienen. Maar hij is uiterst serieus in zijn benadering van die plezierige kant van zoeken. Online zoeken (Research) moet volgens hem de vierde R in het onderwijs worden, naast Reading, wRiting en aRithmatic.

Oer-Google

Russell, een informaticus, heeft op het gebied van zoeken zijn sporen verdiend met twee door miljoenen gevolgde MOOCs over effectief zoeken en zijn blog, SearchResearch, waarin hij veelal aan de hand van persoonlijke ervaringen zoekstrategieën en tips and tricks behandelt. Kenners van zijn blog zullen Russells aanpak in zijn boek snel herkennen. Wees daarom niet verbaasd dat in The Joy of Search de oer-Google en alle specifieke toepassingen (Books, Earth, Images, Maps, Scholar, Street View) op bijna elke pagina figureren. 

Alternatieven als Bing, DuckDuckGo en Wolfram Alpha worden in het begin nog wel genoemd, maar daarna is het toch vooral Google in alle varianten dat de klok slaat. Russell is zich er wel van bewust dat dit als voortdurende reclame kan overkomen, getuige het volgende zinnetje: ‘Interestingly, as I was doing this research, I tried other search engines as well. (You should too, from time to time, just to be sure what is possible).’ Maar niet te vaak dus.

Lessons learned

Dat is jammer. Want The Joy of Search heeft meer te bieden dan een lofzang op alle mogelijkheden die Google biedt. Russell heeft daarbij vooral de beginnende en gemiddelde zoeker voor ogen. Hij reikt dat allemaal op een nogal schoolse manier aan in zeventien hoofdstukken met een identieke opbouw. 

Dat alles gelardeerd met aanwijzingen en lessons learned uit zijn eigen praktijk. Zo zweert Russell bij het vooraf op papier uitschrijven van je zoekvraag. Dat dwingt je daar nog een keer goed over na te denken: Is dit echt de vraag waar ik het antwoord op wil? En je kunt gedurende je zoektocht steeds de check uitvoeren: draagt dit bij aan het vinden van het antwoord op mijn vraag?

Russell laat niet na het belang hiervan keer op keer als terugkerend element te herhalen. Hij is een man met een boodschap en die draagt hij met liefde én hardnekkigheid uit. Zoekopties die hij belangrijk vindt komen dan ook in meerdere hoofdstukken aan bod. Op die manier ben je na de vierde aanprijzing van Search inside this book in Google Books er echt van doordrongen dat die functie bij veel zoekvragen relevante informatie oplevert. 

Archiefinstellingen

Tegelijkertijd blijft hij de lezer, terecht, ook waarschuwen voor het feit dat er weliswaar veel informatie online beschikbaar is, maar veel ook niet. Hij schroomt dan ook niet excursies naar een aantal archiefinstellingen uitgebreid te beschrijven. Zo wil hij laten zien dat je online vaak wel kunt vinden waar zich bepaalde informatie over een onderwerp bevindt, maar dat je je toch vaak in persoon bij de betreffende instelling moet melden om de gezochte informatie daadwerkelijk te raadplegen. Voor informatieprofessionals een open deur, voor de Generatie Z een soort van inconvenient truth.

Papier

Het is wel een beetje raar om een boek over online zoeken van papier te moeten lezen. Er is ook wel een Kindle-versie, maar de echte joy of search zal je pas beleven bij een e-versie. Natuurlijk is het leuk om bij de prestigieuze MIT Press te publiceren, maar nog leuker is het volgens mij om dat in dit geval open access te doen. Dat levert nog veel meer enthousiaste en blije zoekers op, genereert misschien wat minder royalty’s, maar voor zijn werkgever nog veel meer relevante zoekdata.

Het onverwachte

Wil je echt van The Joy of Search genieten? Dan is een meer dan gemiddelde nieuwsgierigheid nodig naar antwoorden op vragen als ‘wat is de gemiddelde lengte van een inktvis?’ of ‘wanneer werd voor het eerst olie gevonden in Californië?’. Instemmend citeert Russell de Amerikaanse schrijver en biochemicus Isaac Asimov: ‘The most exciting phrase to hear in science, the one that heralds new discoveries, is not ‘“Eureka”, but “That’s funny!”’ Om vervolgens dat grappige, dat onverwachte tot de bodem toe uit te willen zoeken. 

Heb je die basale nieuwsgierigheid niet, dan zal het gemak van het intikken van een paar trefwoorden en tevreden zijn met de eerste tien resultaten die Google teruggeeft, het altijd winnen van het met veel plezier, dat wel, doorlezen van ruim driehonderd pagina’s.

Adjunct-directeur Bibliotheek Universiteit van Amsterdam / Hogeschool van Amsterdam

Deze bijdrage komt uit IP nr. 9 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.