Ouderen worden nog altijd vaak gezien als digibeten die technologie lastig of zelfs bedreigend vinden. Maar dat is volgens hoogleraar cultuur, innovatie en communicatie Alexander Peine een ‘hardnekkig en bovendien discriminerend stereotype dat niet strookt met de praktijk‘. In zijn oratie aan de Open Universiteit laat hij eind april zien dat ouderen juist vaak vooroplopen in technologische vernieuwing. Peine richt zich daarom expliciet tot technologiebedrijven, beleidsmakers en onderzoeksfinanciers om ouderen bij innovatie te betrekken.
Als voorbeeld geeft Peine de elektrische fiets waarvan de oorsprong bij ouderen ligt. ‘Het zijn juist ouderen die massaal de elektrische fiets omarmden voordat die gemeengoed werd.’ De e-bike groeide vervolgens uit tot een lifestyle-object voor oud en jong.
Toch domineert nog altijd het beeld van ouderen die technologie vermijden of niet begrijpen. Als ze dat wel doen, ligt dat volgens Peine niet bij ouderen, maar bij de manier waarop technologie voor hen wordt ontwikkeld. ‘Technologie wordt dan ontworpen om risico’s te beperken en gedrag te sturen. Maar dan krijg je producten die vooral draaien om problemen.’ Hij noemt alarmknoppen, valdetectie, sensoren in huis of beweegapps die bepaald gedrag willen afdwingen.’
Die technologie is volgens Peine niet alleen stigmatiserend, maar ook ineffectief. Veel ervan wordt in de praktijk nauwelijks gebruikt. ‘Want niemand loopt voor zijn plezier met een alarmknop rond. Dat is niet iets waarmee je gezien wil worden. Een smartwatch daarentegen wel, omdat het er mooi uitziet en past in een actief en sociaal dagelijks leven. Technologie werkt pas echt als die aantrekkelijk, nuttig én leuk is in het gewone leven.’
Andere benadering techologieontwikkeling
Peine pleit daarom voor een fundamenteel andere benadering van technologieontwikkeling. Ouderen moeten niet worden gezien als een aparte doelgroep waarvoor uitsluitend functionele hulpmiddelen worden ontworpen. ‘Technologie voor ouderen moet net zo worden benaderd als andere technologieën’, stelt hij. ‘Als technologie samen mét ouderen wordt ontwikkeld, en niet voor hen, sluit dat beter aan bij hun leefwereld en heeft het een grotere kans van slagen. Tegelijkertijd doorbreekt het de eenzijdige beeldvorming van ouderen als passieve gebruikers.’
Oratie
Prof. dr. ir. Alexander Peine, hoogleraar Cultuur, innovatie en communicatie, spreekt zijn oratie getiteld ‘Ageing and technology: entanglements’ uit op vrijdag 24 april 2026 om 16.00 uur bij de Open Universiteit in Heerlen.