Onjuiste informatie die op een bepaald moment wordt gecorrigeerd, beïnvloedt alsnog onze mening en intenties. Dat concludeert VU-postdoc onderzoeker Communicatiewetenschap Dian van Huijstee in haar proefschrift.
Van Huijstee onderzocht in hoeverre mensen beïnvloed blijven door onjuiste informatie nadat deze expliciet is gecorrigeerd. Misinformatie verspreidt zich online razendsnel en kan grote schade aanrichten, zegt ze. ‘Bijvoorbeeld het ondermijnen van het vertrouwen in de politiek of het vormen van een direct risico voor de volksgezondheid. Veel bestaande misinformatie-interventies richten zich op het corrigeren van feiten. Neem factchecks. Het probleem daarmee is dat iemand wel kan geloven dat bepaalde informatie niet waar is, maar er (onbewust) toch een negatief gevoel aan overhoudt. Misinformatie laat een “blijvende vlek” achter op onze mening en intenties. Zelfs als we weten dat informatie niet klopt.’
Gevoel versus kennis
De onderzoeker bestudeerde de psychologie daarachter en hoe factoren als emotionele lading en de timing van een correctie hierop van invloed zijn. ‘Het blijkt makkelijker te zijn om iemands geloof in de misinformatie en kennis te corrigeren (de feiten) dan iemands gevoel (de attitude).’
Een factcheck corrigeert vaak alleen de feiten, maar de bredere foutieve conclusies die mensen zelf al hebben getrokken, blijven in hun hoofd zitten. Het onderzoek laat ook zien dat een correctie het best werkt als er niet alleen wordt gezegd dát iets niet klopt, maar ook precies uitlegt waarom.