Nationale Strategie Digitaal Erfgoed 2025-2028 gelanceerd
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Netwerk Digitaal Erfgoed hebben onlangs de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed 2025-2028 gelanceerd. Deze strategie richt zich nadrukkelijker op erfgoed uit het hele Koninkrijk en op immaterieel erfgoed, oral history en verhalen.
De strategie luidt een nieuwe periode van samenwerking binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed in, vertelde Youssef Louakili tijdens de lancering in Amsterdam. De directeur Media en Creatieve Industrie van het ministerie van OCW benadrukte de brede betrokkenheid: ‘Jullie: bibliothecarissen, archivarissen en museumwerkers, programmeurs en softwareleveranciers, trainers en digitaalerfgoedcoaches, historici en computerwetenschappers, professionals en vrijwilligers. En wij: beleidsmakers. Want dit doen we samen.’
De strategie markeert ook het eerste decennium, lichtte Louakili toe. ‘We vieren een jubileum: de tiende verjaardag van wat een zeer succesvolle samenwerking is gebleken. Onze ambitie is enorm: het verbinden van erfgoedinformatie die wij en de generaties vóór ons in de loop van vele jaren hebben verzameld.’
Nieuwe accenten
De strategie en netwerkagenda bepalen de koers voor 2025-2028. De basis – het delen van erfgoedinformatie vanuit de bron – blijft centraal staan. Verder komt er nadrukkelijker aandacht voor erfgoed uit het hele Koninkrijk en voor niet-fysiek erfgoed, zoals immaterieel erfgoed, oral history en verhalen.
In lijn met de Uitvoeringsagenda Faro krijgen erfgoed van gemeenschappen en de maatschappelijke en verbindende waarde van erfgoed meer nadruk. De strategie zet ook in op betere vindbaarheid en bruikbaarheid van digitaal erfgoed, en op allerlei facetten van duurzaamheid: van het voorkomen van dubbel werk in het netwerk tot de efficiënte inzet van beschikbare middelen en ecologisch verantwoord werken.
> De Nationale Strategie Digitaal Erfgoed 2025-2028 kun je hier lezen of downloaden.
‘Macht bigtechbedrijven kan onze democratie in gevaar brengen’
De macht die big tech in het medialandschap heeft, is niet zonder risico. ‘Het gevaar is dat de democratie wordt uitgehold’, stelt Theresa Seipp in haar proefschrift Media Concentration 2.0. Ze biedt hierin een kader voor een ‘digitale-mediaconcentratiewet’ in de hoop het tij te keren.
Ondanks de machtsverschuiving richt de wetgeving rond mediaconcentratie zich nog steeds op traditionele media, schrijft Seipp. ‘In Nederland zijn die wetten al niet erg streng, waardoor bijvoorbeeld uitgever DPG Media zoveel kranten kan bezitten. Maar bedrijven als Google en Microsoft hebben nog grotere monopolies op de markt. Zij worden niet op dezelfde manier beperkt als traditionele nieuwsmedia.’
President Musk
Seipp schetst in haar proefschrift het scenario dat X-eigenaar Elon Musk de president van de Verenigde Staten van Amerika wordt. Dat is al bijna werkelijkheid nu Musk in het kabinet van Trump komt. ‘Dit is wat er gebeurt als mensen veel macht krijgen door simpelweg rijk te zijn. Het laat ernstige democratische tekortkomingen zien en het zou een wake-upcall moeten zijn.’
De afgelopen jaren is er in Europa wel veel gebeurd. Zo zijn de Digital Services Act (DSA), Digital Markets Act (DMA) en European Media Freedom Act van kracht geworden. ‘Er zijn een bewustzijn en bereidheid om de macht van grote techbedrijven aan te pakken, maar het is nog steeds moeilijk omdat deze bedrijven een enorme lobbykracht hebben. Bovendien hebben we betere alternatieven nodig voor de diensten van grote techbedrijven.’
Tegenmacht
In het ideale geval zou Europa zijn eigen publieke infrastructuren en socialemediaplatforms hebben en kunnen concurreren in de ontwikkeling van technologie en AI. Moeilijk volgens Seipp, omdat slechts enkele grote techbedrijven een sterke data- en rekenkracht hebben en kleinere start-ups daar nauwelijks tegenop kunnen. Maar mediaorganisaties en andere instellingen en ook individuen hebben wel degelijk een keuze en kunnen een vorm van tegenmacht uitoefenen. Als voorbeeld noemt ze het vertrek van verschillende nieuwsorganisaties bij platform X.
> Seipp maakt deel uit van het Instituut voor Informatierecht (IViR) aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde op het onderwerp Media Concentration 2.0: Regulating Platform Opinion Power in a Concentrated Digital Media Ecosystem. Haar proefschrift is hier te lezen of te downloaden.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #9-2024. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
