Door Leen Liefsoens
Steeds meer software, apps en websites bieden een ingebouwde voorleesfunctie aan, maar er zijn ook externe tools en apps beschikbaar, zoals Voice Aloud Reader en Speech Air.
Tekst laten voorlezen kan uitkomst bieden voor een brede doelgroep. Denk aan mensen met leerproblemen of visuele beperkingen, laaggeletterden en ouderen. Het kan echter ook handig zijn als je een nieuwe taal wilt leren, liever luistert dan leest of twee dingen tegelijk wilt doen, zoals een document doornemen tijdens het wegwerken van de afwas of een tijdschrift lezen tijdens het autorijden.
Ingebouwde voorleesfunctie
Meer en meer software, apps en websites bieden een ingebouwde voorleesfunctie aan. Vooral omdat dit (binnenkort) een verplichting is vanwege toegankelijkheidsrichtlijnen, maar ook de vlucht van audiocontent als podcasts en audio-/luisterboeken draagt bij aan de populariteit van een voorleesfunctie voor tekstuele content. Ondertussen hebben alle bekende besturingssystemen, browsers en applicaties waarbij tekst een rol speelt een voorleesoptie. Meestal vind je die bij de toegankelijkheidsinstellingen, maar de voorleesfunctie wordt ook wel als directe optie aangeboden. Bij browsers als Edge of bij de apps van Google vind je de optie meteen in het hoofdmenu. En bij de tekstverwerker Word in de tab ‘Controleren’.
Veel organisaties, zoals het kunstmuseum Escher in Het Paleis in Den Haag, gebruiken de betaalde dienst ReadSpeaker om bezoekers van hun website een directe voorleesoptie aan te bieden.
Mocht een ingebouwde voorleesfunctie het laten afweten of onvoldoende kwaliteit bieden, dan kun je gebruikmaken van talloze beschikbare externe tools en apps. Lees verder voor een beschrijving van twee tekst-naar-spraak-apps die voor mobiele devices bruikbare opties leveren.
Voice Aloud Reader
De app Voice Aloud Reader van het bedrijf Codeesteem (niet te verwarren met de app van Hyperionics Technology met dezelfde naam maar dan met een @ ervoor) is beschikbaar voor iOS en komt binnenkort ook uit voor Android. De app ondersteunt de meest populaire tekstformaten en kan overweg met veertig verschillende talen. Bij sommige talen heb je de keuze uit twee of drie verschillende stemmen. Voor Nederlands kun je kiezen tussen luisteren naar Xander of Ellen. Ellens Vlaamse stem is een stuk relaxter dan de stem van de Nederlander Xander.
Voice Aloud Reader onderscheidt zich door een eenvoudig te gebruiken interface. Via een ingebouwde webbrowser (tab ‘Read a website’) kun je webpagina’s toevoegen aan de app om te worden voorgelezen. Via het tabblad ‘My Library’ kan de app boeken en andere tekstuele bestanden hardop voorlezen. Door op het plusje rechtsboven te klikken kun je documenten importeren. Je vindt Voice Aloud Reader eveneens in de lijst van apps via de deeloptie in bijvoorbeeld de app OneDrive. Ook via deze weg kun je documenten importeren om door Voice Aloud Reader te laten voorlezen. Wanneer je tekst hebt gekopieerd, wordt hij automatisch toegevoegd aan de tab ‘Read the clipboard’ waar hij kan worden voorgelezen. Wanneer een tekst in de app geladen is, krijg je ook de mogelijkheid om de leessnelheid aan te passen.
Speech Air
De app Speech Air (iOS) biedt, boven op de functies zoals besproken bij Voice Aloud Reader, nog een aantal handige extra functies. Zo kun je foto’s met tekst toevoegen aan de app, die deze omzet naar voor te lezen tekst. Deze ‘optical character recognition’ (OCR)-functie werkt beter met Engelse tekst dan met Nederlandse. En daar waar de import vanuit andere apps (via de deeloptie) nog wel eens wil haperen bij Voice Aloud Reader, vooral bij websites, heeft Speech Air meer directe (klik op ‘Luister’ met Speech Air) en beter werkende importopties vanuit andere apps.
Tip: gebruik Voice Aloud Reader of Speech Air om deze IP te ‘lezen’ tijdens het autorijden of de afwas.
Leen Liefsoens is redacteur van IP en senior informatiespecialist bij de bibliotheek van De Haagse Hogeschool.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #6-2022. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.