KB Onderzoekskroniek: Nieuwe manieren van ontdekken en beleven

Door Dorien Haagsma

De KB richt zich tegenwoordig op een breed publiek, en met die verbreding verandert ook de manier van zoeken. Daarnaast biedt technologie kansen om collecties te ontsluiten. De nieuwe onderzoeksgroep Zoeken naar Collecties en Data gaat zich hiermee bezighouden.

Binnen de Onderzoeksagenda van de KB bestaan verschillende thema’s waarop de nationale bibliotheek zich de komende vier jaar (2023-2026) zal richten. Recentelijk is hier een nieuw thema aan toegevoegd: Zoeken naar Collecties en Data. Waar de KB vroeger meer een academische bibliotheek was die zich vooral richtte op onderzoekers, mikt ze vandaag de dag op een veel breder publiek, namelijk: iedereen. Met deze verbreding van klanten verandert ook de manier waarop naar informatie wordt gezocht.

Nieuwe groep klanten 

Naast het klassieke zoekgedrag in de collecties, bijvoorbeeld op basis van auteur of trefwoord, ziet de KB de laatste jaren een nieuwe groep klanten ontstaan die op een andere manier van de collecties gebruikmaken. Klanten die veel meer zijn gericht op ontdekken, beleven en interacteren met de collectie. Om goed te kunnen inhaken op deze nieuwe klantengroep, moet de KB als nationale bibliotheek nadenken over hoe zij haar diensten wil aanbieden en hoe zij haar datasets gaat presenteren zodat de collecties aansluiten bij de zoekvraag van deze nieuwe klanten. Met als gevolg dat ze waarschijnlijk haar zoekomgeving anders wil inrichten zodat deze klanten beter kunnen worden bediend.

Technologieën

Naast de veranderende behoeften van klanten ontstaan er ook nieuwe mogelijkheden vanuit de kant van de technologie. Denk aan het semantisch web, knowledge representation en andere varianten van kunstmatige intelligentie. Al deze technologieën bieden kansen om de KB-collecties op nieuwe manieren vindbaar en bruikbaar te maken voor de klanten. Neem als voorbeeld een middelbare scholier die op zoek is naar informatie over genderneutraliteit, maar die verzandt in wetenschappelijke artikelen over dit onderwerp. Idealiter zou deze klant een samenvatting of analyse krijgen van deze artikelen, en dan het liefst ook nog op een passend leesniveau.

Eerste brainstormworkshop 

Om de nieuwe klantbehoeften beter te begrijpen en bijpassende oplossingen te kunnen bedenken én uitproberen, is dus die nieuwe onderzoeksgroep Zoeken naar Collecties en Data opgestart. Met deze onderzoeksgroep wil de KB aansluiten bij de nieuwe manieren van het ervaren van de collecties en wil ze het zoeken naar informatie voor de klant vereenvoudigen, waarbij van nieuwe zoektechnologieën zal worden gebruikgemaakt. Tegelijkertijd moet de KB zich verhouden tot ontwikkelingen op het gebied van auteursrecht, intellectueel eigendom, open access en duurzame toegankelijkheid.

Voor het opstarten van de onderzoeksgroep is de KB begonnen met een eerste brainstormworkshop waarvoor een diverse groep collega’s werd uitgenodigd om mee te denken. Uit de workshop blijkt dat er oplossingen te bedenken zijn die zowel de digitale als de fysieke collectie breder toegankelijk maken. De insteek voor de onderzoeksgroep zal vanuit het perspectief van de klant zijn.


Dorien Haagsma is coördinator Vernieuwing bij de KB, de nationale bibliotheek.

Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #9-2023. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.