Wat kunnen Europese bibliotheken betekenen voor digital humanities-onderzoekers en hoe organiseren ze dit? Een werkgroep van de Vereniging voor Europese Onderzoeksbibliotheken LIBER ging op onderzoek uit.
Door: Lotte Wilms
Digital humanities (DH) is het gebruik van computertechnieken om geesteswetenschappelijk onderzoek te doen met digitale bronnen. Het heeft sinds de digitalisering van primaire bronnen als boeken en kranten binnen bibliotheken een steeds grotere rol ingenomen. Toch was onduidelijk wat Europese bibliotheken nu precies doen met en voor DH-onderzoekers, en hoe zij dit organiseren. Reden voor de LIBER Digital Humanities and Digital Cultural Heritage-werkgroep om dit afgelopen voorjaar te onderzoeken.
Veel universiteitsbibliotheken
54 organisaties uit 20 Europese landen hebben de uitgezette vragenlijst ingevuld. Daaronder bevonden zich hoofdzakelijk bibliotheken (86 procent) die al twee jaar of langer actief zijn in digital humanities. Denk hierbij vooral aan universiteitsbibliotheken en nationale bibliotheken, met daarnaast een enkele museumbibliotheek en een paar bibliotheekconsortia. De bevraagde thema’s waren onder andere financiën, samenwerking, personeel en digitale collecties.
Vast onderdeel werkzaamheden
Digital humanities wordt steeds vaker een vast onderdeel van bibliotheekwerkzaamheden. Zo gaf twee derde van de respondenten aan dat DH onderdeel is van een strategisch plan, jaarplan of aankomend beleidsplan. Wel bleek slechts 12 procent te beschikken over een specifiek budget. Ook zei slechts een tiende van de respondenten dat de investeringen in DH bedoeld zijn om de activiteiten tot een duurzaam onderdeel van de organisatie te maken.
De activiteiten verschillen in grote mate per bibliotheek, waarbij digitalisering de meest populaire activiteit is (44 bibliotheken geven aan dit standaard te doen) en inhoudelijke analyses de minst populaire. Dat laatste is niet verwonderlijk: 29 bibliotheken melden dat technische vaardigheden, nodig voor dit soort analyses, binnen de eigen organisatie het grootste struikelblok zijn.
Aanbevelingen
De werkgroep kreeg regelmatig te horen dat bibliotheken nog niet zo ver zijn met hun DH-activiteiten. Daarom bevat het rapport naast de uitkomsten ook verschillende aanbevelingen voor bibliotheken die aan de slag willen met digital humanities (zie afbeelding).
Thema’s uitdiepen
Naar aanleiding van het onderzoek heeft de werkgroep een werkplan opgesteld om tot 2021 vier thema’s uit te diepen. Binnen het thema ‘Digital Collections’ kijkt zij hoe collecties als data beschikbaar worden gesteld en of dit makkelijker kan. Het thema ‘Impact’ wil de toegevoegde waarde van een bibliotheekbijdrage binnen digital humanities inzichtelijk maken. Het derde thema ‘Expertise aantonen en aanbieden’ ondersteunt bibliotheken zichzelf beter te positioneren binnen het DH-werkveld. In het laatste thema, ‘Samenwerking’, kijkt de werkgroep hoe je relaties opbouwt en onderhoudt met (aankomende) digitale onderzoekers.
Het rapport is te downloaden via tinyurl.com/y6hbmzfc. Informatie over de werkgroep staat op tinyurl.com/yxwmh2bh.
Lotte Wilms is adviseur Digital Scholarship bij de Koninklijke Bibliotheek
Deze bijdrage komt uit IP nr. 7 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen, de bijbehorende Smart Humanities-special 2019 special smart humanity 2019.