Afgelopen november nam Jack van der Wel als hoofd Collectie afscheid van IHLIA, de Amsterdamse erfgoedorganisatie op het terrein van de lhbti-gemeenschap. Een terugblik.
Door de redactie
Na het IHLIA-symposium op 8 november jl. ter ere van zijn pensionering wachtte Jack van der Wel een verrassing: hij werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Deze onderscheiding ontving hij voor zijn verdiensten op het gebied van lhbti-erfgoed. Van der Wel noemt het een hoogtepunt in zijn leven.
Homodok
Eind jaren zeventig kwam Homostudies aan de Nederlandse universiteiten op en werd een documentatiegroep opgericht. Politicologie-student Van der Wel sloot zich aan bij deze groep, die al snel de naam Homodok kreeg. ‘Het is nu ondenkbaar, maar in die tijd was literatuur over homoseksualiteit in de reguliere archieven en bibliotheken bijna onvindbaar. Wij wilden die informatie boven water krijgen. Dat was onze kerntaak en dat is het nog steeds van IHLIA, waarin Homodok, Lesbisch Archief Amsterdam en het Anna Blaman Huis in Leeuwarden in 2000 zijn opgegaan.’
Genderdiversiteit
Het aandachtsgebied van IHLIA is al lang niet meer beperkt tot homoseksuele mannen, maar heeft zich uitgebreid naar lesbische vrouwen, biseksuelen, transgenders en intersekse (lhbti-)personen. ‘De seksuele en genderdiversiteit is de afgelopen jaren enorm toegenomen. We hebben materiaal uit 150 landen en in 60 talen, maar het zwaartepunt ligt op Nederlandse en Engelstalige literatuur.’
Avontuur
Van der Wel herinnert zich nog goed hoe Homodok in de beginjaren de collectie probeerde aan te vullen. ‘We gingen overal met de auto naartoe om materiaal op te halen. Zo konden we het tijdschriften- en knipselarchief krijgen van John Stamford, de uitgever van homoreisgids Spartacus Guide, want hij moest zijn villa in Baarn verlaten. Er waren drie autoritten nodig om alles naar Amsterdam te brengen.’ Maar nu is de koek een beetje op, zegt Van der Wel. ‘De afgelopen jaren heeft IHLIA nog wel de boekencollecties van twee privéverzamelaars binnengehaald.’
Grijze literatuur
Ondertussen komt er steeds meer materiaal in digitale vorm uit, vooral grijze literatuur. Deze niet-officiële publicaties, zoals rapporten, brochures en scripties, verschijnen sowieso bijna niet meer op papier, aldus Van der Wel. ‘Maar het is belangrijk om dit materiaal op het gebied van lhbti te collectioneren, want geen enkele andere organisatie neemt deze taak op zich.’
Samenwerking
In de loop der jaren is de internationale samenwerking tussen de lhbti-archieven toegenomen. ‘Voorheen waren de archieven naar binnen gericht, maar dat is gelukkig nu veranderd.’ Een goed voorbeeld is de Homosaurus, waaraan Van der Wel vanuit IHLIA en verschillende Amerikaanse archieven werken. ‘Deze thesaurus willen we verder ontwikkelen tot een wereldvocabulaire op ons terrein, waarmee we via linked data lhbti-collecties met elkaar kunnen verbinden.’ Als kers op de taart hoorden Van der Wel en zijn collega’s onlangs dat de Library of Congress de Homosaurus officieel heeft erkend als aanvulling op haar eigen thesaurus. ‘Echt een mijlpaal!’
Nog niet stoppen
Van der Wel werkte eerst als vrijwilliger, maar kon in 1987 als betaalde kracht bij Homodok aan de slag. Inmiddels heeft hij 41 jaar in dit vakgebied gewerkt. Maar aan stoppen denkt Van der Wel nog niet. Wekelijks spreekt hij zijn opvolger bij IHLIA, Wilfred van Buuren, om de overdracht zo goed mogelijk te laten verlopen. En hij blijft betrokken bij verschillende projecten, zoals de Homosaurus. ‘Door alle maatschappelijke ontwikkelingen is een thesaurus nooit af.’
Deze bijdrage komt uit IP nr. 9 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.