Door Anneke de Maat
Vlak na het uitbreken van corona begon Margot Verleg als medisch informatiespecialist bij het Martini Ziekenhuis. Ze voelt zich in haar veelzijdige functie als een vis in het water. ‘Mensen vinden het vinden, ontsluiten en gebruiken van informatie vaak heel lastig, en ik vind het ontzettend leuk.’ Daarnaast zet ze zich al jaren in om nepnieuws te bestrijden.
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Margot Verleg (31)
Opleidingen: volgt de master Healthcare and Informatics, deed eerder de hbo-opleiding Informatiedienstverlening en -management en de mbo-opleiding Journalistiek en Fotografie
Huidige functie: medisch informatiespecialist bij het Martini Ziekenhuis
Wordt blij van: leren en innoveren, en van het bestuderen van menselijk gedrag in groepen
Ergert zich aan: de steeds maar stijgende abonnementskosten voor medische literatuur en de bezuinigingen op bibliotheken
Inspiratiebron: de informatiespecialist
HOE BEN JE IN DIT VAK GEROLD?
‘Na mijn opleiding journalistiek werkte ik een tijdje bij het Dagblad van het Noorden. Helaas waren er rond 2011 veel bezuinigingen in de media en kon ik daar niet blijven. Dus besloot ik nog een hbo-opleiding te gaan doen. Ik was toen al zeer geïnteresseerd in het effect van internet en sociale media op de journalistiek en de samenleving. Daarom koos ik voor Informatiedienstverlening en -management (IDM). Mijn idee was dat ik die kennis zou kunnen gebruiken als journalist, maar al snel vond ik werken met informatie nog leuker dan journalistiek.
Na de IDM-opleiding ging ik aan de slag als informatiespecialist bij de bibliotheek van de Stenden Hogeschool in Leeuwarden. Daar ontdekte ik hoe leuk het is om in een bibliotheek te werken. Ik houd van mensen helpen. Dat ik mensen kan begeleiden bij het zoeken naar betrouwbare informatie vind ik erg waardevol. De reistijd tussen Groningen, waar ik woon, en Leeuwarden was echter erg lang, dus toen ik de vacature bij het Martini Ziekenhuis zag, heb ik gesolliciteerd. Ik heb geen medische achtergrond, maar ik dacht, dat kan ik wel leren.
Ik begon op 1 april 2020, twee weken na de eerste coronalockdown. Het was dus: “Welkom in het Martiniziekenhuis en tot over twee jaar.” De eerste twee jaar heb ik vanuit huis gewerkt. Ik ben de enige informatiespecialist bij de bibliotheek en ik ben door mijn voorganger in één middag ingewerkt, dus het was wel een vuurdoop. Ik leer nog elke dag nieuwe dingen.’
TIJDENS JE OPLEIDING RICHTTE JE ‘TRUSTTHESOURCE, DE ONLINE FACTCHECKER’ OP. WAAROM? EN WAT BOOD DAT BEDRIJF?
‘In het derde studiejaar volgde ik de minor Design Thinking. Daarin leer je hoe je zelf een bedrijf opzet. Het gevaar van nepnieuws hield me erg bezig. Daarom wilde ik een tool maken waarmee journalisten snel de betrouwbaarheid van socialemediaberichten kunnen toetsen. Met een groepje studenten heb ik een softwareprogramma en een algoritmeontwikkeld dat snel inzicht geeft in de betrouwbaarheid van een persoon die iets op sociale media plaatst. Als je een bericht invoerde, zag je direct of het account wel of niet een bot was. En als er een locatie was meegegeven, kon je die zien. Verder kon je de hele tijdlijn van het account vanaf het eerste bericht zien, evenals de afbeeldingen die die persoon had gebruikt en waar die vandaan kwamen. De tool gaf zo snel een beeld van de betrouwbaarheid van de persoon en dus van het bericht. De uitkomst van de scan kon je weer invoeren in het programma, zodat het algoritme kon leren.
Eerst begreep niemand wat ik met TrusttheSource wilde en waarom we socialemediaberichten moesten verifiëren. Een jaar later, na de schandalen rondom de Amerikaanse verkiezingen, zag iedereen opeens het belang ervan in. Het idee was om de software te verkopen aan zelfstandig journalisten en nieuwsredacties. Daarnaast wilden we inkomen halen uit workshops. Er was wel wat interesse in de software, maar we waren denk ik net te vroeg. Als jonge studenten hadden we ons bovendien niet helemaal gerealiseerd wat er bij het runnen van een bedrijf komt kijken – je hebt bijvoorbeeld ook een klantenservice nodig. Dus helaas heb ik het bedrijf niet meer.’
WAT DOE JE ALS MEDISCH INFORMATIESPECIALIST?
‘Ik beheer de fysieke en de digitale bibliotheek en alle abonnementen die erbij horen. Ik geniet enorm van mijn veelzijdige functie. Dit jaar werkte ik zelfs mee aan het ontwerpen van de nieuwe bibliotheek die in het ziekenhuis wordt gebouwd. Ik ben het hele land doorgereisd om van andere bibliotheken te leren. We gaan verschillende soorten werkplekken realiseren: stilte- en overlegplekken, maar ook ruimtes voor workshops en een huiskamer voor het personeel.
Verder begeleid ik medewerkers bij hun onderzoek: van studenten die met hun scriptie bezig zijn tot en met artsen in opleiding (aio’s) en medisch specialisten. Ik vraag altijd waar ze behoefte aan hebben. De vragen lopen uiteen van hulp bij het gebruik van de computer tot het formuleren van zoekopdrachten voor systematic literature reviews. Daarnaast geef ik trainingen “Zoeken in Pubmed”, de database voor medische wetenschappelijke literatuur. Mijn man is softwareontwikkelaar en samen hebben wij de Med Syntaxhighlighter bedacht en ontwikkeld (meer hierover lees je in News Facts). Hiermee kun je controleren of je zoekstrategie semantisch klopt en deze zo nodig direct aanpassen. Het idee is gebaseerd op de syntax highlighters die programmeurs gebruiken om te controleren of hun code werkt. We werken nu aan een verbeterde versie met PICO-structuur. We willen het zoeken naar wetenschappelijke literatuur zo makkelijk mogelijk maken.
De medische bibliotheek valt onder de Martini Academie van het ziekenhuis, en ik maak deel uit van het team dat verpleegkundigen opleidt in het doen van onderzoek voor evidence-based practice. We leren ze uiteenlopende dingen: van hoe ze onderzoek kunnen doen naar vraagstukken uit hun werkpraktijk tot en met hoe ze een onderzoeksvraag en zoekopdracht kunnen formuleren en een wetenschappelijk artikel moeten lezen. Ze komen bijvoorbeeld met een vraag als: “We gebruiken altijd medicijn x, maar ik las dat medicijn y ook zou kunnen werken en goedkoper of effectiever is. Klopt dat?” Door de uitkomsten van sommige van hun onderzoeksvragen zijn al enkele richtlijnen in het ziekenhuis aangepast. Verpleegkundigen die hier vaak al tientallen jaren werken, zeggen dat ze door onze training anders naar hun beroep zijn gaan kijken en meer plezier in hun werk hebben.
Daarnaast adviseer ik over de interne informatievoorziening in het ziekenhuis. Bijvoorbeeld over tools om online samen te werken of over het ontwikkelen van e-learningmodules. Ik werk met iedereen in het ziekenhuis samen. Het enige wat ik mis is een collega-informatiespecialist!’
WELKE COMPETENTIES HEB JE NODIG ALS INFORMATIESPECIALIST?
‘Kritische informatievaardigheden zijn erg belangrijk. En je moet openstaan voor innovatie – met een tool als ChatGPT moet je leren werken. Verder moet je klantgericht zijn en goed kunnen luisteren naar de behoeften van de gebruikers. Ik doe nu onderzoek naar de behoeften van de gebruikers van onze bibliotheek. Hiervoor ga ik aio’s en medisch specialisten vragen hoe, op welke momenten in hun werk en via welke devices zij medische literatuur gebruiken en uit welke bronnen ze kiezen. Zo leren ze de bibliotheek ook beter kennen.’
WAT IS DE GROOTSTE UITDAGING VOOR INFORMATIEPROFESSIONALS?
‘Dat is voor mij de vraag hoe we ervoor zorgen dat mensen 21st century skills ontwikkelen. Hoe stimuleer je een nieuwsgierige maar kritische houding bij het zoeken op internet? Tien honoursstudenten van de Erasmus Universiteit doen nu in mijn opdracht onderzoek naar deze vraag. En het bestrijden van desinformatie blijft een uitdaging. Daarom doe ik mee met het project BENEDMO, waarin wetenschappers en desinformatie-experts de Europese Unie adviseren over wat ze kunnen doen tegen nepnieuws.’
Anneke de Maat is freelance tekstschrijver en communicatieadviseur.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #3-2023. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
