Door Anneke de Maat
Met het idee dat op wetenschap gestoeld economisch inzicht kan leiden tot beter beleid, werd in 1945 het Centraal Planbureau opgericht. De bibliotheek van het CPB zorgt voor een goede ontsluiting van de hiervoor nodige bronnen. Informatiespecialist Lucienne Verbeek-Damshuizer maakt onderzoekers al 33 jaar wegwijs in de bibliotheek en in het zoeken naar literatuur. ‘Ik help mensen kloppende informatie te vinden.’
Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.
IPaspoort
Naam en leeftijd: Lucienne Verbeek-Damshuizer (63)
Opleidingen: doctoraal kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden, hbo-opleiding informatiemanagement en post-hbo-opleiding informatiekunde
Huidige functie: informatiespecialist en communicatiemedewerker bij het Centraal Planbureau (CPB)
Wordt blij van: ‘Mensen verder helpen en het volgen van de actualiteit voor mijn werk’
Ergert zich aan: ‘Ongenuanceerd denken’
Inspiratiebron: ‘Mijn ouders, die helaas vroeg zijn overleden. Zij waren creatief in hun werk. Mijn vader wilde dat zijn dochters zich ontwikkelden en op eigen benen konden staan.’
HOE BEN JE IN DIT VAK GEROLD?
‘Na de middelbare school koos ik voor de opleiding kunstgeschiedenis, omdat mij dat een mooie richting leek. Helaas was het eind jaren tachtig erg lastig om je brood te verdienen als kunsthistoricus. Via een uitzendbureau werd ik bibliotheekmedewerker bij het Centraal Planbureau. Ik heb dus niet bewust gekozen voor dit vak, maar ik houd er erg van. In het begin was ik verantwoordelijk voor de tijdschriften, maar al snel kreeg ik meer verantwoordelijkheden. Het CPB is een fijne werkgever, waar je de ruimte krijgt jezelf te ontwikkelen.
Eind jaren tachtig had de CPB-bibliotheek alleen gedrukte bronnen, en de bibliotheek was gigantisch groot. Toen ik er in 1990 begon, waren er nog geen computers. Om een titel in te voeren, had je soms wel zeven “zoekingangen” en moest je de bewuste titel op verschillende plekken in de kaartcatalogus plaatsen. Verder werkten we met uitleenbonnen en stempels. Begin jaren negentig kregen we in de CPB-bibliotheek de eerste personal computers met een online bibliotheekcatalogus. Hiermee gingen we eerst “schaduwdraaien”, want we waren bang om informatie kwijt te raken. Midden jaren negentig kwam het internet op. Dat was toen nog een zwarte pagina waarop je een URL intypte die je dan opeens naar een Engelse website leidde. Er ging een nieuwe wereld voor mij open.
Vanaf 1990 heb ik heel interessante ontwikkelingen meegemaakt in het vak van informatiespecialist, en het mooie is dat dit vak altijd boeiend en in ontwikkeling blijft.’
WAT IS DE FUNCTIE VAN DE CPB-BIBLIOTHEEK?
‘Het CPB is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat economische analyses en ramingen maakt die relevant zijn voor overheidsbeleid. Onze medewerkers doen onderzoek naar de Nederlandse economie en naar sociaaleconomisch beleid. Het CPB vertaalt de wetenschappelijke inzichten naar de dagelijkse beleidspraktijk. Zo leveren we een feitelijke basis voor het maken van beleid. Als informatiespecialist zorg ik ervoor dat CPB-medewerkers toegang hebben tot de voor hun onderzoek noodzakelijke bronnen. Belangrijke thema’s zijn bijvoorbeeld arbeid, zorg, belastingen, klimaat en milieu.’
WAT ZIJN JE TAKEN ALS INFORMATIESPECIALIST BIJ DE CPB-BIBLIOTHEEK?
‘Ik begon als bibliotheekmedewerker. Door het volgen van een hbo- en post-hbo-opleiding en allerlei cursussen heb ik me verder ontwikkeld in dit vak. Tegenwoordig ben ik informatiespecialist én bibliothecaris. Ik houd de collectie actueel door het bestellen van fysieke boeken, e-books en licenties op kranten, tijdschriften en databases. We kopen zelf ook bronnen en we doen mee met rijksbrede inkooptrajecten. Ik zorg ervoor dat al deze content goed in WorldCat Discovery beschreven staat, zodat de informatie goed vindbaar is. Verder volg ik de ontwikkelingen op het gebied van open access en geef ik daarover uitleg aan onze medewerkers. Ook help ik hen bij het zoeken naar literatuur. Dat kan zijn bij eenvoudige zoekvragen, maar ook bij complexere.
Een belangrijke taak van mij is nieuwe medewerkers wegwijs maken in de CPB-bibliotheek. Dat doe ik meestal een-op-een, of bij buitenlandse onderzoekers in groepjes. Ik leg dan uit voor welke bronnen ze toegangsrecht hebben in onze bibliotheek. Sommige onderzoekers zijn geneigd alleen te zoeken via Google Scholar en dan hebben ze niet altijd toegang tot alle bronnen waarvoor het CPB licenties heeft.’
JE BENT OOK NOG COMMUNICATIEMEDEWERKER?
‘Ja, sinds enkele jaren maak ik voor het communicatiecluster media-analyses en monitor ik sociale media. Ik breng dan in kaart wat over een bepaald onderwerp – bijvoorbeeld circulaire economie of armoede – wordt geschreven in de actualiteit of in de afgelopen x jaar.’
HET CPB HEEFT OOK EEN HISTORISCHE COLLECTIE … WAT IS DAARBIJ JOUW TAAK?
‘Ik beheer de CPB Historische Collectie en dat vind ik heerlijk, want deze collectie is van grote waarde. Soms moet je achteromkijken om vooruit te kunnen denken. Over veel zaken is in het verleden al eens nagedacht en het is waardevol om daarnaar te kijken. Het CPB is in 1945 opgericht, vlak na de Tweede Wereldoorlog. De oprichters meenden dat Nederland behoefte had aan een planbureau dat de overheid wetenschappelijke kennis en inzichten zou leveren voor het ontwikkelen van economisch beleid. De publicatiereeksen die het CPB sinds 1946 heeft uitgegeven, zijn gedigitaliseerd en online toegankelijk. Belangrijke reeksen zijn bijvoorbeeld het Centraal Economisch Plan, dat elk voorjaar verschijnt, en de Macro Economische Verkenning (MEV), die elk jaar tegelijk met de Miljoenennota op Prinsjesdag uitkomt. De CPB Historische Collectie beheer ik in een systeem van OCLC. We zijn van plan de historische collectie ook vindbaar te maken via WorldCat en Google.’
WAT KENMERKT EEN GOEDE INFORMATIESPECIALIST VOLGENS JOU?
‘Betrokkenheid, liefde voor het vak en mensen verder willen helpen. Een goede informatiespecialist heeft op een andere manier naar literatuur leren zoeken dan de meeste mensen. En door heel vaak naar literatuur te zoeken, ontwikkel je een fingerspitzengefühl. Dat maakt dat je cadeautjes kunt uitdelen. Ook moet je een beetje eigenwijs zijn. Als iemand zegt “dat is niet te vinden”, dan ga ik direct op zoek, en drie van de vier keer vind ik het dan ook. Tot slot moet je meegaan met de nieuwe ontwikkelingen en je blijven ontwikkelen. Zo verdiep ik me nu in de kansen en gevaren van kunstmatige intelligentie.’
JE LOOPT 33 JAAR MEE IN HET BIBLIOTHEEKVAK. WAT IS VOOR JOU EEN BELANGRIJK INZICHT?
‘Wederom dat je een beetje eigenwijs moet zijn. Soms zijn mensen nogal stellig over hoe het vak zich zal ontwikkelen en pakt dat in de praktijk toch anders uit. Velen dachten dat door het internet print zou verdwijnen. Zelf had ik altijd het gevoel dat print naast digitaal zou blijven bestaan. Ik krijg regelmatig de vraag of we een boek in druk hebben, ook van jongere mensen, omdat ze vinden dat dat fijner leest. En tien jaar terug kwam het idee op van de embedded librarian. Ook dat is en-en geworden. Ik zit een deel van de tijd tussen de onderzoekers én een deel van de tijd in de bibliotheek. Aan beide is behoefte, zo blijkt.’
WAT IS VOOR JOU DE GROOTSTE UITDAGING VOOR DE TOEKOMST?
‘Zorgen dat de opgebouwde collecties, fysiek en digitaal, behouden blijven voor de toekomst, zodat er geen kennisverlies gaat ontstaan.’
Anneke de Maat is freelance tekstschrijver en communicatieadviseur.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #5-2024. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
