IProfiel Demelza van der Maas: ‘Zeker in een commerciële omgeving moet je altijd trouw blijven aan de informatie’

Door Suzanna Timmer

Demelza van der Maas, manager Heritage & Strategic Storytelling bij Heineken, is verantwoordelijk voor de collectie van Heineken en vertelt aan de hand daarvan verschillende verhalen. Dat betekent actief de boer op: ‘Laten zien waarom wat je hebt relevant is, en altijd op zoek gaan naar haakjes uit die berg aan informatie.’


Het beroep van informatieprofessional is zeer divers – van vakgebied en werkgever tot functie-inhoud en takenpakket. Om de breedte van het vak te laten zien, lichten we in de rubriek IProfiel een informatieprofessional door.

IPaspoort
Naam en leeftijd: Demelza van der Maas (42)
Opleidingen: BA Algemene Cultuurwetenschappen, MA Museumstudies, PhD Heritage Studies
Huidige functie: manager Heritage & Strategic Storytelling bij Heineken
Wordt blij van: goede verhalen
Ergert zich aan: ruis – te veel woorden, te veel lagen, te weinig kern
Inspiratiebron: muziek, literatuur en kunst


WAT HOUDT JOUW WERK ALS MANAGER HERITAGE & STRATEGIC STORYTELLING, OFWEL CHIEF (HI)STORYTELLER, BIJ HEINEKEN IN?

‘Ik ben samen met mijn team verantwoordelijk voor de Heineken-collectie. Dat is de historische verzameling die het verhaal van Heineken vertelt door de jaren heen. Deze collectie bestaat uit ruim 150.000 voorwerpen, variërend van erfgoedobjecten tot kunstvoorwerpen, een historisch archief en een grote digitale collectie. De digitale collectie schijnt inmiddels al ruim twaalf terabyte te zijn. Het werk dat wij doen bestaat enerzijds uit het beheren en behouden van die collectie, anderzijds – en dat is een groot deel van mijn job – vertellen we op allerlei verschillende manieren verhalen aan de hand van die collectie.’

HOE BEN JE BIJ HEINEKEN TERECHTGEKOMEN?

‘Dat was elf jaar geleden via een ouderwetse sollicitatie. Ik zag daar een kans om toe te passen waar ik al die jaren al mee bezig was geweest, in een nieuwe, uitdagende context. Ik heb een achtergrond in de museum- en erfgoedwereld, ben opgeleid als erfgoedprofessional en heb een PhD-onderzoek gedaan in die richting. Maar de rode draad is dat ik altijd erg geïnteresseerd ben geweest in hoe verhalen worden gemaakt en hoe ze werken, vooral in een maatschappelijke, sociale en politieke context en welke rol objecten daarbij spelen.

In de museumwereld maakte ik verhalen via tentoonstellingen en collecties. Tijdens mijn onderzoek heb ik me gericht op hoe verhalen als politiek instrument worden gebruikt om mensen te binden aan een plek waar dat niet vanzelfsprekend is. Mijn proefschrift ging over de IJsselmeerpolders – een locatie zonder historie waar de geschiedenis er met de haren wordt bijgesleept om mensen zich daar thuis te laten voelen. In mijn huidige werk voor een corporate kijk ik hoe we, aan de hand van een collectie, met verhalen mensen zich gedeeld trots kunnen laten voelen op het bedrijf waar ze werken.’

WAS ‘MANAGER HERITAGE & STRATEGIC STORYTELLING’ EEN NIEUWE FUNCTIE BINNEN HEINEKEN TOEN JIJ ER BEGON?

‘Nee, die rol bestond al. Ik volgde iemand op die met pensioen ging, maar ze hebben deze gelegenheid wel aangrepen om de functieomschrijving iets te veranderen. Ze zeiden: we hebben nu al die jaren gestopt in het verzamelen van deze collectie en het professioneel beheren ervan, maar we willen nu ook graag dat mensen gaan zien wat daar allemaal mee kan. Ze zochten iemand die de ambitie heeft om die verhalen uit te dragen.’

VIND JIJ DAT DE TITEL INFORMATIESPECIALIST BIJ JOU PAST?

‘Ja. Het ligt er natuurlijk aan hoe je informatiespecialist definieert. We zeggen altijd dat wij binnen Heineken de “single source of history telling” willen zijn: dat je bij ons komt voor correcte, betrouwbare en inspirerende historische verhalen. Dus ja, informatie is onze core business en een groot deel van het team houdt zich bezig met het bewerken en bewaren van die informatie. Mijn rol zit iets meer in het delen ervan.’

KUN JE EEN VOORBEELD NOEMEN VAN EEN PROJECT VAN JOUW TEAM WAAR JE TROTS OP BENT?

‘Ik heb er twee. Het eerste is Green Giants, een oral history project dat we de afgelopen paar jaar hebben gedaan. Wij beheren een heel groot archief, maar merkten ook sterk dat Heineken boven alles draait om sociaal contact. Freddy Heineken zei al: “Ik verkoop geen bier, ik verkoop gezelligheid.” Dat onderlinge contact, en evengoed het eindeloos reproduceren van verhalen over hoe het vroeger was en hoe we dingen hebben bereikt, zit niet echt in de archieven. Hierin is meer droge informatie te vinden.

We raakten geïnspireerd door een ontmoeting tussen de toen nog levende oud-ceo’s van Heineken die elkaar eens per jaar zagen tijdens een lunch. Wat als we hier nou bij zouden kunnen zijn? Waar hebben deze mannen het over? Welke verhalen wisselen ze uit? Daar kwam Green Giants uit voort: we zetten twee mensen tegenover elkaar die dezelfde rol vervullen, maar op verschillende momenten in de tijd. Bijvoorbeeld Dolf van den Brink, de huidige ceo, en Gé van Schaik die Heineken in de vroege jaren negentig leidde. Welke uitdagingen kwamen zij tegen? Hoe zag de maatschappij er toen uit? Hoe gingen mensen binnen het bedrijf met elkaar om?

Dat hebben we vastgelegd op film, en we hebben daar afleveringen van gemaakt die we intern en extern hebben gedeeld. Natuurlijk is oral history subjectief en is het verhaal vanuit het perspectief van de persoon. Toch is het een mooie aanvulling.’

EN HET TWEEDE VOORBEELD?

‘Wij werken binnen een internationaal bedrijf, maar vanuit Amsterdam. Het is best lastig om wereldwijd informatie te verzamelen. Niet iedereen is zich ervan bewust dat onze afdeling bestaat en dat onze collectie iets is waar zij zich toe kunnen verhouden. Heineken heeft een internationale strategie, EverGreen, waarin iedereen bezig is met projecten. Rond EverGreen hebben wij de For-EverGreen Awards opgezet waarbij medewerkers wereldwijd een project kunnen insturen waar ze trots op zijn. De winnaar wordt opgenomen in de collectie en maakt onderdeel uit van het verhaal dat Heineken over zichzelf vertelt voor de volgende generaties.

We kregen ruim 120 inzendingen van Mexico tot Taiwan en van Nigeria tot Ierland. De wedstrijd leverde niet alleen nieuwe informatie op, maar we pakten meteen ook de hoogtepunten mee van wat er wereldwijd gebeurt binnen de onderneming. Een van de winnaars was de Taiwanese afdeling met een project rondom gerecyclede glazen. Dit project was intern vrij onbekend, maar het maakte zo’n indruk dat we er nu meer over gaan vertellen.’

ONTDEKKEN JULLIE ZELF NOG WEL EENS IETS IN DIE COLLECTIE, ALS VERRASSING?

‘Tijdens een groot archiefproject stuitten we op een originele editie van het weekblad Het Leven. Geïllustreerd uit 1928 – een echte parel. Extra leuk: op de cover prijken twee advertenties, één van Amstel en één van Heineken. In een tijd waarin Heineken nauwelijks adverteerde, presenteerde het merk zich hier toch trots als onofficiële sponsor van de Amsterdamse Olympische Spelen, met de prachtige slagzin: “Het bier der Olympiade”.’

KUNNEN VERHALEN OOK VERANDEREN IN DE LOOP VAN DE TIJD, OF HET PERSPECTIEF?

‘Ja, dat maakt het juist leuk. Neem de beweging naar alcoholvrij bier en alcoholvrije dranken. Heineken heeft in 2017 met succes Heineken 0.0 geïntroduceerd. Je zou geneigd kunnen zijn te denken dat dit meteen een goede introductie was, maar ga je terug in de tijd, dan zie je dat er al verschillende momenten zijn geweest waarop er iets met alcoholvrij of alcoholarm bier is geprobeerd. Dat begint al in de vroege twintigste eeuw. Het leukste voorbeeld is natuurlijk het verhaal van Buckler dat in de jaren tachtig werd gelanceerd en dat Youp van ’t Hek tijdens zijn oudejaarsconference in 1989 in z’n eentje om zeep hielp. Maar zet je dit in een bredere historische context, dan weet je dat er toen nog geen maatschappelijke acceptatie was van het drinken van een alcoholvrij biertje in de kroeg in het bijzijn van vrienden.

Ruim twee decennia later krijgt dat verhaal ineens een andere draai en hebben we een product op de markt kunnen zetten dat wel aansluit bij de wensen van de consument. Dus wat werd geframed als een grote mislukking is eigenlijk slechts een stapje richting een ander verhaal. Het leuke aan het zijn van historicus is dat je dingen niet geïsoleerd ziet, maar in lange lijnen kunt plaatsen. Daarmee kun je mensen ook uitdagen om op een heel andere manier ergens naar te kijken.’

WAT MAAKT JE WERK ZO LEUK EN WAT ZOU ER BETER KUNNEN?

‘Misschien is wat het werk leuk maakt tegelijkertijd wat het moeilijk maakt. Wij hebben een collectie in een bedrijfscontext en dat is geen kernactiviteit van Heineken. Wij kunnen meegaan in veel initiatieven die al lopen binnen het bedrijf. Iets wat we vandaag bedenken kan bij wijze van spreken morgen worden uitgevoerd. We hebben een prachtig groot internationaal platform waarop we onze verhalen kunt vertellen. De meer uitdagende kant is echter dat bijna alles wat we doen existentieel is en ten dienste staat van het laten zien dat we van waarde zijn. Dat we geld kosten, maar ook iets opleveren. Dus we kunnen nooit achteroverleunen.

Deze strijd is herkenbaar voor bijna elke collectiebeheerder of archivaris in een bedrijfssituatie. Bij sommige bedrijven is de legacy heel sterk verweven met de merkidentiteit en is er een zeer grote fanbase, denk aan Chanel of aan Nike. Maar bij fast moving consumer goods (FMCG) zoals drank en voedsel is het allemaal veel lastiger omdat de marges kleiner zijn. Het is best moeilijk om daar top of mind te blijven, en je bent ook een minder vanzelfsprekend onderdeel van de business van vandaag de dag. Tegelijkertijd geeft het energie om voortdurend bezig te zijn met relevant zijn.’

WAT KENMERKT EEN GOEDE INFORMATIESPECIALIST VOLGENS JOU?

‘Door een kritische blik of een kritische geest. Zeker in een commerciële omgeving. Dan moet je altijd trouw blijven aan de informatie en aan wat je weet en kunt bewijzen. Het is heel verleidelijk om minder tijd te besteden aan de basis, maar dat is waar het allemaal mee begint. Dus zeg ik ook vaak: het start met het collectiebeheer en de mensen die dat beheer dag in, dag uit doen. Zonder hun werk kunnen de verhalen niet worden verteld. Je moet altijd zorgen dat er een goede balans is tussen dat zeer belangrijke werk en de ruimte vinden om dat te vertalen in iets wat publieksvriendelijk is. Ik ben daar niet vies van. Tegelijk moet je duidelijk kunnen maken dat je iets graag wilt maken en doen. Het heeft niet zo veel zin om in de kelder te gaan zitten roepen dat niemand je leuk vindt. Je moet de boer op en laten zien waarom wat je hebt relevant is. Dus ga altijd op zoek naar haakjes uit die berg aan informatie.’

HOE HOUD JE JE VAK BIJ?

‘Ik probeer zo nu en dan naar congressen te gaan en ik lees vakliteratuur. Het informatieprofessionalvak ligt meer bij mijn collega’s die het collectiebeheer doen. En zij informeren mij ook heel veel over wat ze tegenkomen en wat er voor ontwikkelingen zijn.’

HOE KIJK JE NAAR DE VOORTSCHRIJDENDE NIEUWE TECHNOLOGIE?

‘Het is een beetje een cliché geworden, maar AI kan ons vak enorm vergemakkelijken. Bijvoorbeeld als je het hebt over objectbeschrijvingen, datamining en het doorzoeken van enorme bergen data om daar informatie uit te halen. Waar je vroeger soms weken in een archief moest zitten, kun je nu met een druk op de knop – als de bronnen digitaal beschikbaar zijn – heel veel informatie ophalen. Dat is een enorme kans, en gelijk is er natuurlijk het gevaar dat als wij die informatie beschikbaar maken binnen het bedrijf, er mensen gaan denken dat wij niet meer nodig zijn voor de interpretatie daarvan.

Wij hebben onze eigen systemen en een aantal bronnen die we binnen het bedrijf ter beschikking stellen. We zijn echter nog voorzichtig in het beschikbaar stellen van alle informatie, mede omdat het belangrijk is de context te begrijpen. Uiteindelijk zijn wij gatekeepers: wij willen dat men de informatie op de juiste manier interpreteert en ook weet welke vragen er moeten worden gesteld om goede antwoorden uit het systeem te krijgen.’

DAT IS NATUURLIJK METEEN OOK EEN UITDAGING VOOR DE TOEKOMST.

‘Absoluut. Ik zie veel kansen om dingen die nu heel veel tijd kosten en die een beetje saai en repetitief zijn te vergemakkelijken en zo tijd vrij te maken voor onderzoek en het interpreteren van informatie. En ook voor het beschikbaar maken van de collectie voor een veel grotere doelgroep. Om mensen in Singapore en Mexico te bereiken, daar zou nieuwe technologie als AI enorm bij helpen, al is het af en toe ook nog een beetje de doos van Pandora.’

IS JOUW FUNCTIE BINNEN PAKWEG TIEN JAAR OOK GEËVOLUEERD?

‘Ik zie dat wij de laatste jaren een plek hebben verworven in het ecosysteem. We zijn thought leader en inspirator, en dus willen we leidend zijn in hoe er binnen Heineken over bepaalde onderwerpen wordt gedacht en gesproken. Dat is voor een deel gelukt. Als er nieuwe campagnes of strategieën worden uitgedacht, zowel op bedrijfs- als merkniveau, zijn wij onderdeel geworden van dat proces. Ik hoop dat dit in de toekomst nog veel steviger is. Dus dat we als historisch geweten onderdeel uitmaken van grote strategische processen binnen het bedrijf en kunnen meepraten over waar we vandaan komen, waar we naartoe gaan en hoe we de bronnen uit het verleden kunnen gebruiken. Ik krijg er energie van om dat begrijpelijk te maken. Dat leadership vind ik heel belangrijk en kun je niet zomaar vervangen door AI.’

VOELT HET VOOR JOU DAT JE AAN HET PIONIEREN BENT?

‘Wel met wat we als historische afdeling doen binnen het bedrijf. Toen ik elf jaar geleden begon in deze rol ging het erom de collectie aan zoveel mogelijk mensen te laten zien, onder andere via tentoonstellingen. En we wilden ons collectiebeheer professionaliseren en onze bronnen beter ontsluiten. Nu merk ik dat we veel stappen hebben gemaakt met informatie interpreteren. En dat doen we elke keer opnieuw voor verschillende mensen. Dat zijn we meer gaan standaardiseren, zodat we ons echt kunnen richten op bijzondere projecten waar we onze brainpower voor nodig hebben. Dus langzaamaan gaan we van een klassieke archiefbeheerinstelling naar een club die informatie beheert, beschikbaar maakt en interpreteert voor grotere strategische doelen. Dat voelt wel als pionieren, want dat zie je niet op heel veel andere plekken in het bedrijfsleven. Ik denk echter ook dat de impact nog veel groter zou kunnen zijn. Dus mijn ambitie is om dat stuk nog veel steviger neer te zetten.’


Suzanna Timmer is freelance journalist en tekstschrijver.

Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #3-2026. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.