IP sprak in het vorige nummer met Gerard Meijer, die zowel in Nederland als nu in Duitsland een voortrekkersrol speelt bij de transitie naar open access. Meijer rekent in dit interview de prijs van een wetenschappelijk artikel voor. Leo Waaijers plaatst hier kanttekeningen bij.
Door: Leo Waaijers
Ik denk dat Gerard Meijer en zijn team allereerst een felicitatie verdienen met de Wiley-deal in Duitsland. Voor de complexere en veel grotere Duitse academische wereld kon grosso modo hetzelfde contract worden binnengehaald als in Nederland. Voortaan publiceert Wiley ook alle artikelen van Duitse schrijvers niet meer achter een betaalmuur, maar in open access. En ook hier is het contract openbaar.
Verschil
Een belangrijk verschil is echter de prijs. Kost in Nederland het publiceren van een Wiley-artikel 1600 euro, in Duitsland is dat 2750 euro. Gerard Meijer rechtvaardigt dat met de aanname dat de prijs per artikel in een land omgekeerd evenredig is met de het aantal artikelen per hoofd van de bevolking. Voor de vergelijking Nederland-Duitsland klopt dat inderdaad mooi, maar het is ‘kabbalistiek’. Dat wordt prompt duidelijk als dit model wordt toegepast op enige andere landen, zoals:
- Zwitserland. De bevolking is de helft van Nederland, het aantal artikelen ongeveer 0,8 maal dat in Nederland. De prijs wordt dan 0,5/0,8 x 1600 euro = 1000 euro per artikel. Zwitsers tevreden.
- China. Bevolking 80 maal Nederland, aantal artikelen 10 maal Nederland. Prijs per artikel 80/10 x 1600 euro = 12.800 euro. Chinezen boos.
Ook het door de uitgevers zelf tot nu toe gehanteerde model (prijs per artikel = het bedrag dat een land ooit voor abonnementen betaalde, gedeeld door het huidige aantal artikelen) leidt tot bizarre verschillen.
Cost-based pricing
We moeten toe naar cost-based pricing (prijs = productiekosten plus winstmarge). Pas dan ontstaat er een normale markt waarin uitgevers met elkaar concurreren op basis van prijs/prestatieverhouding. Quality Open Access Market (www.qoam.eu) werkt daar al aan. Daartoe moeten de tijdschriften cost transparent worden. Het is een van de eisen die een internationale coalitie van grote onderzoeksfinanciers, waaronder NWO, heeft geformuleerd in hun ‘Plan S’. Door hen gefinancierd onderzoek mag alleen in Plan S-compliant tijdschriften worden gepubliceerd.
Plan S- compliant
Wat Gerard niet vermeldt is dat met deze deal de tijdschriften van Wiley voor Duitsland Plan S-compliant zijn. Immers, alle hybride tijdschriften die nog dit jaar in een open access-deal worden opgenomen, zijn compliant voor de hele duur van het contract. Een goedwillende, maar trage hybride uitgever sluit nog dit jaar een tienjarige open access-deal af!
Pas na 1 januari 2020 worden de eisen aangescherpt. Vanaf dan moeten de contracten openbaar zijn; de Wiley-deals in Nederland en Duitsland voldoen daar nu al aan. Dan moeten ook de kosten transparant gemaakt gaan worden en moeten er afspraken komen over de volledige overgang van de betrokken tijdschriften naar open access.
Leo Waaijers is oprichter van Quality Open Access Market
Deze bijdrage komt uit IP nr. 3 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen.