Gespot: Biblioteca dos Saberes

Samba en poëzie

Wat: Biblioteca dos Saberes
Wie: Kéré Architecture
Waar: Cidade Nova, Rio de Janeiro, Brazilië

Onlangs is het ontwerp onthuld voor de Biblioteca dos Saberes (Het Huis van Wijsheid), een bibliotheek-en-cultureel-centrum van 40.000 vierkante meter dat een centrale rol zal spelen in de revitalisering van Cidade Nova in Rio de Janeiro, een wijk die nu vooral tijdens carnaval tot leven komt.

Het hart van het project is een cilindrische vorm, een soort toren, die de ‘boom der kennis’ moet voorstellen. Een verwijzing naar de inheemse boomsoorten die in het omliggende Tijuca-woud van miljoenenstad Rio te vinden zijn. En naar de functie van bomen in Gando in Burkina Faso, de geboorteplaats van architect Francis Kéré – in Afrikaanse tradities dienen bomen als verzamelplek voor de gemeenschap en voor uitwisseling.

Kennis voor iedereen

De toren verbindt de verschillende elementen van het complex. Rondom ontvouwen zich drie etages met boekenkasten, leeszalen, workshop- en tentoonstellingsruimtes, een auditorium en een café. Met activiteiten die ‘zorgvuldig zijn georganiseerd van rustig tot levendig: lezen, delen, samenkomen, optreden, creëren, eten en spelen’. Buiten zijn er diverse terrassen, schaduwrijke binnenplaatsen, openluchtruimtes en een overdekt amfitheater.

‘Biblioteca dos Saberes groeit voort uit de geschiedenis en wijsheid van de stad Rio’, zegt Kéré. ‘Van samba die het lichaam in beweging brengt tot poëzie die het hart raakt. Het is een thuis voor kennis die van iedereen is, een plek waar verleden en toekomst onder één dak samenkomen.’

Unesco World Book Capital

Het in Berlijn gevestigde architectenbureau heeft nagedacht over de klimatologische en sociale infrastructuur van het gebouw. De geperforeerde gevel moet de blootstelling aan zon in Rio de Janeiro temperen, terwijl de daktuinen en de toren bijdragen aan ventilatie en koeling. Een voetgangersbrug verbindt het complex met het nabijgelegen monument ter ere van vrijheidsstrijder Zumbi dos Palmares, waarmee de banden van de bibliotheek met erfgoed en het openbare leven worden versterkt.

‘Het project is een eerbetoon aan de Atlantische, Afrikaanse en havenformaties die deze veelzijdige stad hebben gevormd – een thuis voor alle Carioca’s [naam voor de inwoners van Rio, red.]’, zegt burgemeester Eduardo Paes. ‘Deze bibliotheek, van samba en van volkswijsheid, bevestigt Rio’s status als eerste Portugeestalige stad die ooit tot Unesco World Book Capital werd uitgeroepen.’

Mondelinge tradities

Gevestigd op de plek van het voormalige Praça Onze, de thuisbasis van Brazilië’s eerste sambaschool, en op steenworp afstand van Oscar Niemeyers Sambódromo, put de Biblioteca dos Saberes uit het inheemse en Afro-Braziliaanse erfgoed, uit de mondelinge tradities en uit samba als een levende vorm van kennis. Daarnaast refereert ze aan de wereldgeschiedenis van de stad, met de Atlantische Oceaan als verbindingskanaal tussen Brazilië en Afrika.

Er is op dit moment nog geen specifieke openingsdatum bekend.


Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #1-2026. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.