Wat: Virtual Museum of Stolen Cultural Objects
Waar: online op https://museum.unesco.org/
Wie: UNESCO
Het is een fraai vormgegeven, interactieve website, waar je als bezoeker op je gemak doorheen kunt struinen – begeleid door een spa-muziekje. Je zou er bijna relaxed van worden, ware het niet dat het platform van UNESCO inzoomt op een minder gezellig onderwerp: gestolen kunst.
Het was de wens van lidstaten om te komen tot gecoördineerde internationale actie tegen illegale handel in cultuurgoederen. Dit leidde tot het Virtual Museum of Stolen Cultural Objects: een plek waar elk object gedigitaliseerd in 2D of 3D wordt verrijkt met getuigenissen van hun communities die het mogelijk maken de oorspronkelijke context te herstellen. ‘Achter elk gestolen kunstwerk schuilt een stukje geschiedenis, identiteit en menselijkheid dat is ontnomen aan zijn bewaarders, onbereikbaar is geworden voor onderzoek en het risico loopt in vergetelheid te raken’, zegt Audrey Azoulay, directeur-generaal van UNESCO. ‘Ons doel is om deze werken opnieuw onder de aandacht te brengen en samenlevingen het recht terug te geven hun erfgoed te zien en zich erin te herkennen.’
Samenwerking Interpol
Het museum is opgedeeld in verschillende ruimtes. In het Auditorium wordt uitgelegd wat de doelen zijn van het virtuele platform. In de Gallery of Stolen Objects worden de geroofde objecten getoond, in de Return and Restitution Room wordt beschreven hoe bepaalde objecten zijn teruggevonden, zoals een trilobietfossiel dat in april 2024 aan Marokko is teruggeven door de Chileense douane. UNESCO werkt(e) bij de inrichting van het museum samen met Interpol dat een grote database beheert van gestolen kunstwerken.
De Burkinees-Duitse architect Francis Kéré is verantwoordelijk voor de vormgeving en identiteit van het museum. Zijn visie is geïnspireerd op de baobabboom: ‘een symbool van veerkracht dat cultureel erfgoed benadrukt als de “wortels” van communities, een plek van samenkomst, en zo de onlosmakelijke band tussen tastbaar en immaterieel erfgoed erkent’.
Agents of change
Het museum is ontworpen als een interactieve, deelbare ruimte en een ‘immersieve ervaring’, die bezoekers uitnodigt om te ontdekken en te reflecteren. Het wil ook een verbindend platform zijn voor alle partners in de strijd, dat zijn bezoekers inspireert en aanmoedigt om ‘agents of change’ te worden: geïnformeerd, verbonden en toegewijd aan de bescherming van gemeenschappelijk erfgoed. Met bijzondere aandacht voor jongeren en digital natives, ‘want zij spelen een centrale rol in de ontwikkeling van een nieuw ethos rondom erfgoedbescherming’, aldus UNESCO.
Nederlandse werken
In het museum zijn ook twee Nederlandse objecten opgenomen: het schilderij Gezicht op de haven van Hoorn van Jan Claesz. Rietschoof en de aquarel Memento Mori van Herman Henstenburgh, die samen met 22 andere werken in 2005 werden gestolen uit het Westfries Museum. Ook is de Roemeense gouden helm te zien, die aan het begin van 2025 werd gestolen uit het Drents Museum.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #8-2025. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.