Gelezen: boekentips

Tip voor een boek, onderzoek, paper of ander geschreven werk dat interessant zou kunnen zijn voor collega-IP’ers? Laat het weten via redactie@informatieprofessional.nl.


AI
Nummer 87 van de Elementaire Deeltjes-reeks | Max M. Louwerse | uitgeverij Athenaeum | paperback 9789025320911, € 15 | e-book 9789025321307, € 8,99 | luisterbook 9789025321758, €9,99 | 176 pagina’s

De opwinding en de onrust over AI zullen niet snel verminderen. Er is enthousiasme over de mogelijkheden die AI biedt bij het genezen van ziekten, het voorspellen van rampen en het makkelijker maken van het leven. En over het denkvermogen ervan. Tegelijk is er ook de angst dat AI slimmer zal worden dan wij, onze banen zal inpikken, ons leven zal beheersen of zelfs de hele mensheid volledig zal overnemen. Voor velen is het nog steeds een duistere, zwarte doos vol magie, die onze samenleving sterk beïnvloedt. Max. M. Louwerse, hoogleraar Cognitive Psychology & Artificial Intelligence aan Tilburg University en professor by Special Appointment aan Maastricht University, schreef het al op in Understanding Artificial Minds through Human Minds. The Psychology of AI (2025). Van dat boek is dit Elementaire Deeltje een bewerkte, vertaalde versie.


DE LAATSTE DROOM VAN DE MAAKBARE MENS
Over kunstmatige intelligentie, technologisch idealisme en ontmenselijking | Jan van Riessen | Academische Uitgeverij Eburon | paperback 9789493254855, € 19,90 | 174 pagina’s

AI belooft ons een betere wereld, maar wat als die belofte een illusie is? Jan van Riessen laat in zijn boek zien dat de opmars van AI ook een keerzijde heeft: niet de mens staat centraal, maar de technologie. De filosoof kijkt kritisch naar bedrijven als OpenAI, Google en Anthropic: zij beloven met AI een slimmere, efficiëntere wereld te bouwen, maar daarbij worden mensen steeds meer gezien als machines die je kunt verbeteren en bijsturen. Wat we daarbij dreigen te verliezen – onze eigenheid, vrijheid, verbinding met elkaar – is volgens hem veel groter dan wat we erbij winnen. In het tweede deel van het boek trekt Van Riessen een verontrustende parallel met het totalitarisme. Hij laat zien hoe een samenleving die blind vertrouwt op technologie afglijdt naar controle en vervreemding. Toch biedt het boek ook een uitweg: met scherpe filosofische analyse betoogt Van Riessen dat echte menselijkheid niet maakbaar is — en dat het onze plicht is om daarvoor op te komen.


WIKKEN EN WETEN
Studie over de relatie tussen vertrouwen in wetenschap en misinformatie op sociale media | Anne-Floor Schölvinck, Jelle Slief, Luuk Ex, Laura de Groot, Bilal Demirel, Mariëtte van Huijstee | Rathenau Instituut | 113 pagina’s | het rapport kun je hier lezen of downloaden

Er leven veel zorgen over berichten op sociale media met onwetenschappelijke claims, zoals: ‘Nederlands kraanwater is ongezond voor je’. Het Rathenau Instituut onderzocht wat dit soort berichten doet met het vertrouwen in de wetenschap. Het blijkt van vele factoren af te hangen of iemand een bewering op sociale media geloofwaardig en betrouwbaar vindt. Die factoren hebben deels te maken met het bericht zelf: de tekst, vormgeving, inhoud, het platform en de afzender. Daarnaast spelen persoonlijke kennis en ervaringen van de ontvanger mee. Maar ook basishoudingen ten opzichte van instituties, zoals wetenschap, media en politiek. De onderzoekers wilden ook weten of veel gebruik van sociale media altijd samenhangt met weinig vertrouwen in de wetenschap en veel geloof in misinformatie. Dat blijkt niet het geval. Het is belangrijk of mensen naast sociale media ook op andere manieren in aanraking komen met wetenschappelijke informatie. Wie negatieve gevolgen van misinformatie op sociale media wil bestrijden, moet dus een brede aanpak hanteren waarin ook aandacht is voor de voedingsbodem bij de ontvangers, aldus het instituut.


ELSA VAN GOOL – BIBLIOTHEEKVROUW IN HET VERZET
Oranjehotel, Vught, Westerbork, Auschwitz | Mark Deckers | daM Uitgeverij | paperback 9789071902451, € 24,50 | 120 pagina’s

Mark Deckers, bestuurssecretaris bij Rijnbrink en van-huis-uit-bibliothecaris, is ook auteur. Onlangs publiceerde bij zijn vierde en laatste boek in de bundel Bibliotheekmensen in de oorlog. Het gaat over Elsa van Gool, een reconstructie van het leven van een Haagse bibliotheekmedewerker die tijdens de Tweede Wereldoorlog uitgroeide tot verzetsheldin. Ze werd in 1943 opgepakt, niet vanwege haar joodse achtergrond, maar omdat ze minstens één onderduiker in huis had. In zijn boek beschrijft Deckers de verschillende scenario’s die haar verraden kunnen hebben. Dit doet hij met een mix van historische feiten, persoonlijke brieven en spannende ontdekkingen. Een boek voor liefhebbers van geschiedenis, bibliotheken en waargebeurde, impactvolle verhalen.


Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #5-2026. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.