Data in beeld: Rebootkunst

Net geopend in Rotterdam: de tentoonstelling REBOOT. Baanbrekende digitale kunst. Het Nieuwe Instituut en LI-MA laten er twintig ‘baanbrekende’ digitale kunstwerken uit Nederland zien die ‘onze maatschappelijke relatie met technologie hielpen te definiëren’, naast nieuw werk van negen makers die zich door die werken lieten inspireren voor een toekomstvisie.

In de begindagen van de computer speelden uitvinders, ontwerpers en kunstenaars uit Nederland een belangrijke rol; sinds de jaren zestig gingen zij op zoek naar de kunstzinnige mogelijkheden van de nieuwe technologie. Hun experimenten liggen aan de basis van de digitale cultuur van vandaag. De ooit zo opmerkelijke technologie is niet meer weg te denken: computers en netwerken hebben alle facetten van ons leven blijvend beïnvloed. Om die veranderende dynamiek tussen digitale technologieën en de samenleving zichtbaar en invoelbaar te maken, is REBOOT ontstaan.

Inspirerende stukken

Initiatiefnemers/curatoren Sanneke Huisman (LI-MA) en Klaas Kuitenbrouwer (Nieuwe Instituut) hebben twintig baanbrekende digitale kunstwerken uit de voorgaande decennia in de tentoonstelling opgenomen. Deze maken deel uit van de Digitale Canon (1960-2000), een niet-uitputtend of -vaststaand overzicht van invloedrijke digitale kunst dat in 2019 in opdracht van LI-MA werd samengesteld. De werken worden als baanbrekend beschouwd omdat de makers met het verkennen van de artistieke mogelijkheden en de mogelijke maatschappelijke gevolgen van nieuwe technologieën vandaag de dag nog steeds mensen inspireren voor het oplossen van vraagstukken rondom de hedendaagse én de toekomstige samenleving.

Negen hedendaagse makers 

In REBOOT zijn onder andere opgenomen Dick Raaijmakers’ grootschalige luidsprekerinstallatie Ideofoon (1968-1970),het video- en klankschilderij Moiré van videokunstpioniers Livinus & Jeep van de Bundt (1975), de algoritmische beeldhouwkunst Breed van Driessens & Verstappen (1995), internetkunstwerk the_living van Debra Solomon (1998) en de interactieve audio-installatie Spatial Sounds (100dB at 100km/h) van Marnix de Nijs & Edwin van der Heide (2000). Daarnaast is er werk te zien van negen hedendaagse makers die zich door deze werken lieten inspireren voor een toekomstvisie over de rol van technologie in de samenleving.

Macht van techbedrijven 

‘Wanneer je een computersysteem of -programma reboot, sluit je het af en start je het kort daarna weer op om opnieuw te beginnen. Met REBOOT willen het Nieuwe Instituut en LI-MA dan ook nadrukkelijk een doorlopende, levende geschiedenis van digitale kunst en cultuur laten zien’, zeggen Huisman en Kuitenbrouwer. ‘De artistieke vragen van toen zijn de maatschappelijke vragen van nu. De vroege verwachtingen van wat een computer allemaal zou kunnen, wat netwerken voor de samenleving zouden kunnen betekenen en hoe je creatief kunt zijn in je samenwerking met machines of programma’s – het zijn stuk voor stuk vragen die we decennia later nog herkennen, maar dan op een andere schaal. We kunnen veel leren van de onafhankelijkheid waarmee kunstenaars ooit omgingen met de opkomst van het digitale, bijvoorbeeld wanneer we onszelf in de huidige tijd willen losmaken van de macht van grote technologiebedrijven.’

Digital Care

In de aanloop naar de opening van REBOOT belichtte LI-MA al een paar sleutelwerken die in de tentoonstelling te zien zijn. Met het publieke onderzoeks- en activiteitenprogramma Digital Care verkent LI-MA daarnaast wat het inhoudt om digitale kunst te verzamelen, onderhouden en presenteren, zowel in de huidige context als met het oog op de toekomst. 

> REBOOT. Baanbrekende digitale kunst is tot 1 april 2024 te zien in het Nieuwe Instituut in Rotterdam.


Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #7-2023. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.