In het Duitse Kiel is de Schleswig-Holsteinische Landesbibliothek, gevestigd in een monumentaal pakhuis, onlangs na verbouwing opnieuw geopend. Het Nederlandse bureau Includi transformeerde de regionale wetenschappelijke bibliotheek tot een open en publiek cultuurdepot, waar historisch erfgoed, ontmoeting en digitale verkenning samenkomen.
De bibliotheek is gehuisvest in het voormalige pakhuis van scheepvaart- en logistiekbedrijf Sartori & Berger. Het imposante gebouw ligt aan de haven van de Kieler Förde en is een van de weinige vooroorlogse gebouwen die de stad nog kent. Het pand was lange tijd nauwelijks voor een breed publiek vanzelfsprekend toegankelijk, maar met de herinrichting is dat veranderd: de Landesbibliothek presenteert zich nu nadrukkelijker als publieke plek en als cultureel geheugen van Schleswig-Holstein.
Meer dan een archief
Sinds 1895 verzamelt, bewaart en deelt de Landesbibliothek kennis en informatie over de geschiedenis van de regio. Tegelijk wil de instelling meer zijn dan een archief. Met een competentiecentrum voor digitale transformatie ondersteunt zij culturele organisaties bij digitale vraagstukken. De ruimtelijke opgave was daarom tweeledig: het monument ontsluiten én programma’s ontwikkelen die verblijf, ontmoeting en evenementen mogelijk maken.
Het pakhuis behield veel van zijn oorspronkelijke kenmerken. Het centrale atrium, het Forum, was ooit een graansilo. De uitdaging, volgens Includi, was om de monumentale kwaliteit te behouden, terwijl het gebouw functioneel en sociaal toegankelijker werd.
Opbouw per verdieping
De transformatie startte op stedenbouwkundig niveau. Naast de hoofdingang is een nieuwe, informele entree gerealiseerd. Met nieuwe deuren en een brug opent het gebouw zich naar Kiel: als zichtbaar, uitnodigend adres aan de haven. Deze ingreep vormde het vertrekpunt voor de verdere architectonische aanpak en de interieuruitwerking.
In workshops met opdrachtgever en gebruikers zijn wensen en gebruiksscenario’s vertaald naar de opbouw per verdieping. De begane grond is ingericht voor uitwisseling en laagdrempelig bezoek; de eerste verdieping biedt rust voor lezen en studie. Op de tweede, niet-publieke verdieping liggen kantoren en ruimtes voor overleg en pauze.
VR-zone voor digitale innovatie
In het Forum vormen multifunctionele boekenkasten het ruimtelijke middelpunt. Ze huisvesten collecties en functioneren tegelijk als achtergrond voor presentaties. Bij binnenkomst, op de plek waar het pakhuis het sterkst met de stad is verbonden, is Loppokaffee gevestigd: een lokale koffiebranderij die bezoekers meeneemt in het verhaal achter koffie en die elektrisch brandt.
Materiaalgebruik en nieuwe ingrepen verbinden verleden, heden en toekomst. Hout verwijst naar oude laadkisten, metaal naar het industriële verleden. Glazen magazijnen maken het archiefwerk zichtbaar, en een VR-zone biedt ruimte voor digitale innovatie. Een toegankelijk cultuurdepot dat moet uitnodigen tot ontmoeting, kennisdeling en digitale verkenning, aldus Includi.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #1-2026. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
