Data in beeld: Fundament internet gevisualiseerd

Hoe werkt het internet eigenlijk? Wat is de impact ervan op ons leven en op onze omgeving? En wat gebeurt er als we met één druk op de knop toegang verliezen tot Amerikaanse technologie? Vier groepen ontwerpers tonen, met steun van SIDN, het belang van internetinfrastructuur aan de hand van online visualisaties.

In de herfst van 2024 ging Internet Infrastructuur in Beeld officieel van start, een samenwerking tussen SIDN fonds en SIDN Labs om het bewustzijn over het belang van de digitale infrastructuur bij stakeholders te vergroten. Dankzij deze infrastructuur, bestaand uit technische systemen zoals het Domain Name System (DNS), het Border Gateway Protocol (BGP) en het Network Time Protocol (NTP), kunnen we immers probleemloos gegevens uitwisselen tussen willekeurige computers. ‘De digitale infrastructuur is het fundament van het internet en daarom essentieel voor ons dagelijks internetgebruik’, stelt Valerie Frissen, directeur van SIDN fonds. ‘Het is fijn dat dit allemaal als vanzelf werkt, net zo gewoon als water uit de kraan, maar er gaat een wereld achter schuil.’

Meer top of mind

En dat mag wel meer top of mind worden bij beleidsmakers, politici en journalisten, vindt de organisatie. ‘Juist bij deze stakeholders is het belangrijk om een breder bewustzijn te creëren over de waarde, het belang en de werking van onze digitale infrastructuur. Het kan bijvoorbeeld leiden tot beter doordacht beleid en innovatief journalistiek onderzoek.’

Daarom hebben SIDN fonds en SIDN Labs designers uitgenodigd om interactieve visualisaties te maken van die digitale infrastructuur. SIDN fonds schreef de call Internet Infrastructuur in Beeld uit, SIDN Labs leverde datasets en expertise over hoe de kern van het internet eruitziet.

Unieke verhalen

Uiteindelijk werden vier projecten toegekend; vier groepen ontwerpers – Studio Tast, Henrik van Leeuwen & Pascal de Man, Studio Falkland en Yaël van Engelen – die met hun visualisaties unieke verhalen over het internet vertellen.

  • Hoe Het Net Werkt is een visueel verhaal over hoe protocollen, organisaties en infrastructuur samen ons internet mogelijk maken, en het verzamelt visualisaties over het internet.
  • Packet Panic is een spel over hoe jouw internetdata op de juiste bestemming aankomen. Door bekende BGP-hijacks na te spelen (BGP-hijacking is het manipuleren en onderscheppen van internetverkeer door cybercriminelen, red.) ontdekt de speler hoe deze hijacks werken.
  • Digitale Kathedralen is een reisgids die de onzichtbare wereld achter de infrastructuur van het BGP-protocol zichtbaar en tastbaar maakt en die laat zien hoe digitale infrastructuur onze leefomgeving verandert.
  • Zijn we al autonoom? is een visualisatie over hoe afhankelijk tienduizend van de belangrijkste publieke en private organisaties in Nederland zijn van niet-Europese technologie.

Snappen is veranderen

De visualisaties leggen verhalen bloot over de waarde en de afhankelijkheid van het internet in Nederland. Zo blijkt bijvoorbeeld uit Zijn we al autonoom? dat 81,4 procent van de onderwijsinstellingen de toegang tot documenten en e-mail kwijtraakt als Trump of big tech de systemen uitschakelt. Verder kan 72,6 procent van de gemeenten niet meer met elkaar communiceren. En ruim 70 procent van de grootste Nederlandse bedrijven verliest toegang tot bedrijfskritische informatie.

Lei Nelissen (Studio Falkland): ‘We kunnen bijna niet zonder het internet. Tegelijkertijd snappen maar weinig mensen hoeveel erbij komt kijken om ons digitale leven mogelijk te maken. Zonde! Technologie schetst namelijk de kaders van onze maatschappij. Als je snapt hoe iets werkt, kun je ook bedenken hoe we het anders kunnen doen.’


Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #3-2026. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.