Door: Frank Huysmans
Als de waarheid als eerste sneuvelt in een oorlog, is informatiemanagement het eerste slachtoffer van een politieke crisis. Het is ook niet moeilijk te snappen waarom. Als je met hoge koorts op bed ligt, is het huis opruimen en schoonmaken wel het laatste waar je aan denkt. Eerst beter worden. Maar als de patiënt een regering is, wordt het wel een ander verhaal. Want informatie delen is, als je niet uitkijkt, problemen vermenigvuldigen.
De Britten moesten het gevoel krijgen dat Boris Johnsons regering de boel onder controle heeft. Daarom werd een journalist van de Financial Times door anonieme insiders bijgepraat over de gang van zaken op 10 Downing Street. Daar is het namelijk helemaal geen janboel, geen ‘BrexitShambles’ (een populaire hashtag). Zo loopt er in Number 10 een Brexit policy adviser rond die met een enorme Google-spreadsheet overzicht houdt over de voorbereidingen voor het vertrek uit de EU. De premier keek er regelmatig naar op zijn laptopscherm. ‘Elk ministerie heeft een tabblad met mijlpalen die, afhankelijk van de voortgang, rood, oranje of groen zijn gekleurd.’ Dit in navolging van ‘managementtechnieken die de NASA bij de maanlandingen gebruikte’.
Afgaand op de reacties waren de onderdanen allerminst gerustgesteld. Er was hoongelach over de argeloosheid waarmee de journalist zich had laten ‘spinnen’. Er was misprijzen – vooral van IT’ers – dat de regering zoiets archaïsch als een spreadsheet gebruikte met de NASA als schaamlap. Er was ontzetting dat de geheime diensten van de Verenigde Staten die spreadsheet van minuut tot minuut konden volgen. Sinds Snowden weten we immers dat Google zijn achterdeur voor die diensten heeft openstaan. Want moest er met de VS niet nog een handelsakkoord worden gesloten? En stonden er niet ook vier van Googles datacenters op EU-grondgebied?
Dat de Britse regering zich kennelijk niet liet bijstaan door informatiemanagers en -systemen vond ik nog wel het meest verbijsterende. Of je nu voor of tegen bent: het na 45 jaar losmaken van een machtig land uit een samenwerkingsverband is een ongekende economische en politieke gok. Zo talrijk en complex zijn de onderlinge verstrengelingen tussen landen en machtsblokken dat niemand de gevolgen van een Brexit kan overzien. Ook als er in november gewoon nog water uit de kraan komt om de volop aanwezige medicijnen mee door te slikken, zal de vraag zijn op basis van welke informatie en documenten de Britse regering besloot om de gok te wagen.
Informatie- en recordsmanagement is er immers niet alleen om het proces zelf te ondersteunen. Het is er ook voor het afleggen van rekenschap en het voeden van het collectieve geheugen. Zal het voor burgers en historici straks mogelijk zijn om te reconstrueren over welke informatie Johnson en de zijnen in de oktoberdagen van 2019 de beschikking hadden? Of alleen voor Google en de CIA?
Frank Huysmans is bijzonder hoogleraar bibliotheekwetenschap aan de UvA en zelfstandig onderzoeker en adviseur bij WareKennis
Deze bijdrage komt uit IP nr. 7 / 2019. Het gehele nummer kun je hier lezen, de bijbehorende Smart Humanities-special 2019 special smart humanity 2019.