Wat: brief aan Tweede Kamer
Over: update tijdelijke voorziening CABR en wetswijziging
Waarom: CABR beter toegankelijk
Wanneer: vanaf 2 februari
Het tot nu toe gedigitaliseerde deel van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) wordt vanaf 2 februari opengesteld bij elf regionale archieven. Dit was sinds 1 juli al toegankelijk in de studiezaal van het Nationaal Archief (NA), komend jaar is er uitbreiding naar alle provincies.
Dat heeft demissionair minister Gouke Moes (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) eerder deze maand geschreven in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de bewindsman is er meer belangstelling dan plek bij het NA en is dit een noodoplossing. ‘Gezien de hoge leeftijd van veel geïnteresseerden is het belangrijk om deze mogelijkheid dicht bij huis aan te bieden. Nabestaanden en andere betrokkenen kunnen er zoeken op namen of plaatsen. Dat biedt hen de mogelijkheid om na 80 jaar het lot van dierbaren uit de oorlogsjaren te achterhalen’, schrijft Moes.
Wetenschappers naar NIOD
De voorziening bij het NA is niet geschikt voor wetenschappers en onderzoekers, omdat zij een week van tevoren tijdslots van drie uur moeten reserveren. Daarom kunnen zij vanaf begin februari met passende reserveringsmogelijkheden terecht bij het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. Zo ontstaan er meer plekken voor burgers bij de archieven.
Privacyrisico’s
In eerste instantie zou het oorlogsarchief in januari 2025 voor iedereen online beschikbaar worden, maar na een waarschuwingsbrief van de Autoriteit Persoonsgegevens over privacyrisico’s ging dat niet door. Moes wil uiteindelijk zorgen dat het CABR thuis en zonder drempels vooraf te raadplegen is. Hij werkt daarom ‘onverminderd door aan een wijziging van de Archiefwet’.
De berichtgeving op informatieprofessional.nl over het al dan niet openstellen van het CABR vind je hieronder (in chronologische volgorde):
- Nationaal Archief gewaarschuwd om online openbaarmaking Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR)
- Wetsvoorstel om oorlogsarchief CABR alsnog online toegankelijk te maken
- Nationaal Archief herkent zich niet in door AP geschetst beeld over CABR
- KVAN over CABR-besluit: ‘Catastrofale gevolgen voor de toegang tot archieven in bredere zin’
- CABR onder voorwaarden toch digitaal doorzoekbaar bij Nationaal Archief
- NIOD: ‘Publicatie namenlijst CABR zorgwekkende situatie, archief moet zo snel mogelijk online’
- CABR wordt per juli deels doorzoekbaar, minister wil het uiteindelijk volledig openstellen
Het CABR is het grootste en meest geraadpleegde archief over de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In het archief zijn dossiers opgenomen van personen die na de Tweede Wereldoorlog verdacht werden van collaboratie met de Duitse bezetter. Wetenschappers en nabestaanden van een verdachte konden, onder voorwaarden, al tientallen jaren toegang krijgen tot het papieren archief in de studiezaal van het Nationaal Archief. Ze konden tot nu toe enkel op basis van namen van verdachten de dossiers opvragen. Door digitalisering wordt het oorlogsarchief veel toegankelijker, met name voor nabestaanden van slachtoffers, omdat alle tekst doorzoekbaar is. Dit biedt mogelijkheden voor andere manieren van onderzoek. Ook wordt op oorlogvoorderechter.nl context geboden bij de inhoud.
Deze bijdrage komt uit het digitale magazine IP #9-2025. Klik op de onderstaande button om het hele nummer te lezen.
