Engelse vertalingen van Nederlandstalige literatuur vind je in de collectie van de BL al van honderden jaren terug. Hoewel de interesse in het VK wat op en neer is gegaan, is die de laatste jaren helemaal terug, schrijft Marja Kingma.
In het julinummer van IP in 2017 schreef ik over de Nederlandstalige collecties bij de British Library (BL). Daarin legde ik uit waarom de BL uitgebreide vreemdetalencollecties heeft en waar deze uit bestaan. Met dit artikel duik ik specifiek in de Engelse vertalingen van Nederlandstalige literatuur. Zulke vertalingen zijn er altijd wel geweest. Erasmus’ Lof der Zotheid werd al in 1668 vertaald door John Wilson, en in de loop der eeuwen kwamen daar tot op de dag van vandaag nieuwe bij (Praise of Folly and Pope Julius barred from Heaven, vertaald door Roger Clarke, 2013).
De fabel Van den vos Reynaerde is een van de eerste Nederlandstalige drukken in de collecties van de BL (1481). De eerste Engelse drukker William Caxton, die het vak in Vlaanderen geleerd had, drukte het werk ook onmiddellijk in het Engels, in Westminster, eveneens in 1481. De meest recente bewerking is The Once and Future Fox: Reynard the Fox: retold by Anne Louise Avery (Oxford, Bodleian Library, 2020). Het is dus wel duidelijk dat de literatuur van de Lage Landen altijd haar weg naar het Engels gevonden heeft.
Mislukt project
In juni 2019 kwam de nieuwste Engelse vertaling uit van Max Havelaar, wat groots gevierd werd met een evenement bij de BL, samen met University College London (UCL). Reinier Salverda, emeritus professor Nederlands aan UCL, hield een lezing, en eregast was Ina Rilke die Multatuli’s meesterwerk vertaalde samen met David McKay. Dit event heb ik helaas moeten missen, omdat ik toen een show & tell gaf over Max Havelaar met materiaal uit de collectie van de BL, waaronder boeken en kaarten.
Als je een lezerspas hebt, kun je zowel de Nederlandstalige als de Engelstalige editie(s) bij de BL inzien en met elkaar vergelijken. Toch kwam in de twintigste eeuw een beetje de klad in de belangstelling voor Nederlandstalige literatuur in het Engels. Een initiatief van de Nederlandse overheid in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, Bibliotheca Neerlandica genaamd, moest het Britse publiek warm maken voor Nederlandse literatuur. Problemen met onder meer vertalingen leidden echter tot mislukking van dit project. Ik heb geen enkele titel uit de reeks in de BL-catalogus kunnen terugvinden.
Rond die tijd verbleef Gerard Reve korte tijd in Londen, niet ver van de British Library om voet aan de grond te krijgen. Dat lukte toen niet; het duurde tot 2016 voordat De Avonden werd vertaald.
New Dutch Writing
De laatste jaren is er weer meer belangstelling voor Nederlandse literatuur in het Verenigd Koninkrijk. De drijvende kracht hierachter is de campagne New Dutch Writing, een initiatief van het Nederlands Letterenfonds (Dutch Foundation for Literature) dat ten doel heeft om Nederlandse literatuur te vertalen in het Engels en onder de aandacht van de Britten te brengen. In juli 2019 ging de campagne van start en deze zou duren tot de herfst van 2020, maar corona gooide helaas roet in het eten. Gelukkig is besloten om de campagne te verlengen tot eind dit jaar.
Twee jaar geleden, op 12 oktober, organiseerde de New Dutch Writing-campagne een evenement bij de British Library met Joris Luyendijk, Naema Tahir, Esther Gerritsen, Herman Koch, Jeroen Olyslaegers en Bart van Es. Zij discussieerden onder andere over identiteit, tolerantie en ‘ergens thuis zijn’. Speciale gast was historicus Simon Schama, die het evenement afsloot met een lezing over Rembrandt. In december 2019 bracht de campagne Onno Blom naar Hatchards Bookshop op Piccadilly vanwege zijn boek Young Rembrandt.
Europese literatuur
Een ander hoogtepunt van de campagne was de lancering van The Dutch Riveter, de Nederlandse editie van The Riveter, een gratis tijdschrift over Europese literatuur dat elke aflevering een ander land beslaat. Het is opgericht door Rosie Goldsmith, journalist en fan van Europese literatuur. Zij presenteerde de Dutch edition tijdens een online evenement op 17 maart dit jaar, met interviews met Karin Amatmoekrim, Simone Atangana Bekono, Jaap Robben en vertaler Sam Garrett. Er was livemuziek van zanger-schrijver VanWyck, en Henny Beaumont deed live verslag in tekeningen.
Ondanks de pandemie hield New Dutch Writing zeventig evenementen, reizend van het ene literaire evenement naar het andere. Sommige werden omgezet naar Zoom, wat ook wel weer zijn voordelen had. Deze maand organiseert de campagne een reeks van events op literaire festivals. Ik kijk met name uit naar 15 oktober; dan komt Connie Palmen naar het Cheltenham Literature Festival om haar roman Your Story, My Story, vertaling van Jij zegt het, te bespreken met Nuala O’Connor.
Tony’s Chocolonely
Wellicht de meeste belangstelling kreeg Marieke Lucas Rijneveld, winnares van de International Booker Prize 2020, samen met vertaalster Michele Hutchison. Zowel de oorspronkelijke Nederlandse editie De avond is ongemak als de Engelse vertaling The Discomfort of Evening en ook de opvolger Mijn lieve gunsteling zijn aanwezig in de BL.
Ik zag overigens een exemplaar van The Discomfort of Evening in de etalage liggen van een onafhankelijke boekwinkel in mijn woonplaats Rochester. Dit is tevens een handwerkwinkel, wat een fantastische combinatie is. Vorig jaar vond ik er een serie van korte verhalen van Nederlandse auteurs, waaronder Karin Amatmoekrim, prominent geplaatst in de winkel. Nederlandse schrijvers en producten spreekt ze kennelijk aan, want sinds kort verkopen ze ook chocola van Tony’s Chocolonely. Er gebeurt dus van alles op het gebied van vertaalde Nederlandse literatuur in het Verenigd Koninkrijk, het is bijna niet bij te houden.
Marja Kingma is curator Nederlandstalige Collecties bij de British Library.
Deze bijdrage komt uit IP #7/2021. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.