Snel naar je scherm grijpen op een moment van verveling of als je moet wachten lijkt onschuldig, maar is het niet volgens Netwerk Mediawijsheid. Uit nieuw onderzoek van het netwerk blijkt dat 71 procent van de ondervraagden – Nederlanders tussen de 18 en 45 jaar – een vorm van gripverlies op het eigen digitalemediagebruik ervaart.
Dat betekent bijvoorbeeld de tijd uit het oog verliezen of ongewild blijven kijken. Bijna de helft (49%) gebruikt schermen langer dan gepland. Wie meer grip wil krijgen, begint met inzicht in eigen gewoontes en een persoonlijk stappenplan, volgens de stichting. Het onderzoek maakt deel uit van de Week van de Mediawijsheid, die vandaag begint en tot en met 13 november in het teken staat van gezond schermgebruik.
Gripverlies
Op kwetsbare momenten wordt sneller naar een scherm gegrepen. Het gaat daarbij niet alleen om discipline, ook de omstandigheden spelen een rol. Verveling (51%) en wachten (44%) zijn de meest genoemde aanleidingen om automatisch en onbewust met digitalemediagebruik te beginnen. Ook alleen zijn speelt een rol (38%). De behoefte aan meer grip is groot. Bijna driekwart van de respondenten had het afgelopen jaar behoefte aan meer controle op ten minste één vorm van digitaal mediagebruik. Die behoefte speelt het vaakst bij sociale media. Bijna de helft wil daar bewuster mee omgaan.
Stappenplan
Er zijn volgens Netwerk Mediawijsheid verschillende manieren om mediagebruik te onderbreken. Zo vindt 53 procent van de respondenten meldingen uitzetten een effectieve aanpak. Apps verwijderen en de telefoon buiten bereik leggen worden door 47 procent genoemd. Ook de telefoon op bepaalde momenten niet gebruiken (45%) en een tijdslimiet instellen (39%) worden als mogelijke maatregelen genoemd.
Minder gebruik van de ene vorm van digitale media betekent niet automatisch dat iemand ook minder digitale media gebruikt. Van de respondenten die probeerden één vorm van digitale media minder te gebruiken, gaf 58 procent aan daarna juist meer een andere vorm te zijn gaan gebruiken. Wie bijvoorbeeld minder tijd op sociale media doorbrengt, kan die tijd invullen met gamen of video’s kijken.
Digitale detox
Tijdens het onderzoek probeerden deelnemers vier dagen lang een digitale detox. Dat hielp hen bewuster te worden van hun mediagebruik en onderliggende gewoontes en behoeften te herkennen. Maar het biedt niet automatisch een blijvende oplossing. Volgens Mary Berkhout, programmadirecteur van Netwerk Mediawijsheid, bestaat er ‘helaas geen quick fix’. ‘Een persoonlijk stappenplan helpt je om te kijken naar je eigen gewoontes en behoeften. Het doel is niet om digitale media uit je leven te bannen, maar om zelf weer vaker te bepalen wanneer je ze gebruikt en wanneer niet.’