> Vervolg van Data in beeld
Facebook begon in 2012 voorbeeldig, als een sociaal medium dat ons allen kon verbinden. Maar inmiddels is dat verbinden ook splijten geworden en zijn de tijden drastisch veranderd. Daarom verzamelt en bewaart het Facebook Museum alvast de belangrijkste herinneringen. ‘Het museum is een plek om samen stil te staan bij de nalatenschap van dit sociale medium, om zo op een waardige manier afscheid te nemen.’
Als Facebook – en vaker nog moeder Meta – vandaag de dag in het nieuws komt is dat bijna nooit positief. Van het stoppen met factcheckmoderatie vorig jaar tot het aansprakelijk worden gesteld voor mentale schade bij jongeren vorige maand. Doomscrollen, verslaving, toxische en ontwrichtende content: ‘Stichting Facebook Museum verzamelt, bewaart en ontsluit de mooie geschiedenis van Facebook, zonder haar ogen te sluiten voor de donkere kanten van dit platform’, schrijft bedenker SETUP op de site facebook.museum. ‘Hoewel we onze bedenkingen hebben bij Meta is het te gemakkelijk om van dit bedrijf de zondebok te maken. Om hen de schuld te geven van wat er mis is. Facebook is een spiegel van wie wij zijn, en daarmee is het een uiting van wat ons mensen maakt. Onze goede én slechte eigenschappen.’
Door het Facebook-erfgoed te bewaren voor een volgende generatie wil SETUP twee dingen bereiken: ervoor zorgen dat deze generatie zich niet nogmaals in de armen van een nieuwe techoligarch verliest, maar zonder daarbij haar nieuwsgierigheid naar een online netwerksamenleving te beknotten.
Digitaal cultureel erfgoed
‘Facebook is digitaal cultureel erfgoed. Het is essentieel dat we de geschiedschrijving niet aan Mark Zuckerberg overlaten, maar zelf in de hand nemen’, stelt Jelle van der Ster, directeur van SETUP. ‘We willen het gesprek voeren over onze afhankelijkheid van Amerikaanse platforms, maar óók over de waarde van wat we daar met elkaar hebben opgebouwd. Nu steeds meer mensen hun Facebook-account verwijderen, dreigt ook onze gezamenlijke geschiedenis te verdwijnen. We moeten samen met elkaar bepalen wat we willen bewaren, en wat niet.’
Volgens Koert van Mensvoort, directeur van Next Nature, gehuisvest in het iconische Evoluon in Eindhoven, laat het Facebook Museum zien hoe kwetsbaar onze digitale erfenis is: ‘Met het Facebook Museum halen we de archeologie van onze digitale beschaving in huis. Want wat laten we straks na, als onze geschiedenis in de cloud van een commercieel bedrijf staat?’
Van pop-up naar museum
De eerste editie van het Facebook Museum, het eerste ter wereld, startte in 2025 als tijdelijke pop-up op Utrecht Centraal. In één week trok die ruim 5.000 bezoekers, en er verschenen veel mediaverhalen over de vraag waarom afscheid nemen van Facebook zo moeilijk is.
In de vernieuwde versie van het Facebook Museum, sinds april dit jaar tentoongesteld in het Next Nature Museum, gaat het samen met het publiek op zoek naar meer verhalen om te begrijpen waarom we zo verbonden zijn aan dit platform en wat nodig is om het los te laten. Bezoekers duiken in de hoogte- en dieptepunten van hun gezamenlijke Facebook-geschiedenis en bepalen zelf mee wat museumwaardig is.
> Het Facebook Museum is nog te bezoeken tot en met 30 september 2027.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #6-2026. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.