Een internationale groep wiskundigen trekt aan de bel over de snelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI) in hun vakgebied. Ze vrezen dat techgiganten wetenschappelijk onderzoek beïnvloeden en de autonomie van de wetenschapper verdwijnt. Zij roepen vakgenoten op in actie te komen.
De onderzoekers doen hun aanbevelingen in de ‘Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics’. Ze nodigen andere wetenschappers uit deze verklaring te ondertekenen. Het initiatief ontstond vorig jaar tijdens een workshop aan de Universiteit Leiden. Onder leiding van wiskundige Jim Portegies (Eindhoven University of Technology TU/e, foto) stelde een internationale groep van zestien onderzoekers daarna de definitieve tekst op.
Vijf belangrijke risico’s
De groep formuleert vijf belangrijke risico’s van AI voor de wiskunde: onbetrouwbare uitkomsten, ontbrekende bronvermelding, afhankelijkheid van gesloten commerciële systemen om bij te kunnen dragen aan onderzoekswiskunde, opgeklopte claims en het verlies van wetenschappelijke onafhankelijkheid.
Onder de ondertekenaars bevinden zich onder meer voormalig minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf en Terence Tao, een van de belangrijkste wiskundigen die nu leeft.
Wat gebeurt er als een wiskundig bewijs werk is van een gesloten AI-model waar academici geen toegang toe hebben, vragen de opstellers van de verklaring zich af. ‘Daarnaast trekt de opmars van AI de achterliggende wiskundige modellen midden in het maatschappelijke debat’, stelt Portegies. ‘Technologieën die hiermee worden ontwikkeld, raken direct aan gevoelige ethische kwesties, van militaire toepassingen en massale surveillance tot politieke desinformatie en ecologische schade.’
AI niet verbieden
De onderzoekers willen AI niet verbieden, maar moedigen hun collega’s aan in actie te komen. Ze doen aanbevelingen voor individuen en organisaties, zoals openheid over AI-gebruik, zorgvuldige bronvermelding en áltijd een menselijke eindverantwoordelijke.
De Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics is een initiatief van individuele onderzoekers. Andere wetenschappers kunnen de verklaring zelf ondertekenen. Op 26 juli 2026 presenteert Jim Portegies de verklaring tijdens het Internationaal Wiskundecongres (ICM) in Philadelphia.