Door Cindy Lammers
Als de hype er een beetje af is, het gehijg wat naar de achtergrond geschoven, dan zie je meestal wat er aan moois en nuttigs komt bovendrijven. De weegschaal moet schijnbaar eerst naar de ene kant uitslaan, en dan naar de andere, om uiteindelijk in het midden uit te komen. Ik (wens)denk dat dit ook voor AI zal gelden. Specifiek voor generatieve AI die invloed heeft op hoe wij informatie selecteren, percipiëren en consumeren. Dat naast het gerobotiseerde en artificiële het menselijke weer prominenter in beeld komt.
Persoonlijk put ik enige hoop uit het – toenemende – verzet als technologie menselijke waarden dreigt te pletten. Dan heb je gelukkig opiniemakers en meningduwers en hun acties. Zoals Rutger Bregman tegen OpenAI (van onder meer ChatGPT) vanwege de samenwerking van het bedrijf met de Trump-regering. ‘Jouw ChatGPT-abonnement financiert Trumps machtsmachine.’ Of de acties om de Amerikaanse overname van DigiD te stoppen. Tegelijk is daar de roep om digitale soevereiniteit die steeds luider wordt, en het besef dat de EU de luis in de techpels is; hoe wetgeving juist in Europa voor regulering vanuit menselijke waarden probeert te zorgen.
Natuurlijk valt er op menselijk vlak ook nog genoeg te verbeteren. Dat blijkt tevens uit recent onderzoek naar gemeentelijke chatbots waarin 39 bots elk acht vragen kregen voorgelegd. Dat deze bots 64 procent van de vragen foutief beantwoordden is al geen feestje. Maar van de 39 chatbots blijken er ook maar liefst dertig een vrouwennaam te hebben. Als ik dit schrijf was het gisteren Internationale Vrouwendag 2026 – ‘nog altijd keihard nodig’, stelt Amnesty – met alle media-aandacht van dien. Voor de gemeenten ligt er qua genderstereotypering nog wel een verbeterpunt.
Cindy Lammers is hoofd-/eindredacteur van IP.
Deze bijdrage komt uit de papieren IP #2-2026. Het hele nummer kun je hieronder lezen of downloaden.